استتار گیاهان برای مخفی ماندن از چشم شکارچی

حتما این موضوع را زیاد شنیده‌اید که بعضی جانوران برای مخفی ماندن از چشم شکارچیان خود را استتار می‌کند و حیواناتی که قادرند خود را به رنگ محیط اطرافشان درآورند و از دید مخفی شوند، نسبت به دیگر موجودات مدت زمان بیشتری زندگی و تولید مثل می‌کنند. این یک راهبرد مناسب و معمول در دنیای جانوران است، ولی آیا تاکنون شنیده‌اید که گیاهان هم از این روش استفاده کنند؟

کد خبر: ۳۰۴۷۳۳

در گیاهان استفاده از خاصیت رنگ‌پذیری یا تغییر رنگ دادن به عنوان یک مولفه حیاتی برای به دست آوردن غذا مثلا در فتوسنتز یا جذب گرده افشان‌ها موضوعی است که تاکنون بخوبی مورد مطالعه قرار گرفته است، اما رنگ عوض کردن به عنوان سلاحی برای فرار از دست شکارچیان موضوعی است که تاکنون توجه کمتری به آن شده است.

محققان دانشگاه هاروارد به شکل تجربی درباره برگ‌های خشکیده یک درخت جنگلی نادر به نام Monotropsis odoruta تحقیق کردند تا بفهمند آیا این برگ‌ها نقش شبیه نوارهای روی بدن ببر یا رنگ خاکستری پروانه‌ایpeppered داشته و برای اختفاء به کار می‌روند؟

این درخت یکی از گونه‌های جالب گیاهی است. محققان با نگاه به برگ‌های خشک گیاه متوجه شدند برگ‌ها ساقه‌5 سانتی‌متری و شکوفه‌های گل را پوشاندند. این برگ‌ها قهوه‌ای‌رنگ هستند که از ساقه رشد می‌کنند و شکوفه‌های صورتی ارغوانی گیاه را می‌پوشانند. محققان شروع به اندازه‌گیری الگوی انعکاسی قسمت‌های مختلف گیاه کردند و متوجه شدند وضعیت استتاری برگ‌ها باعث همرنگ شدن گیاه با محیط اطرافش شده و به این وسیله ساقه و شکوفه‌ها زیر این برگ‌ها مخفی می‌شوند و در نتیجه گیاه از دید شکارچیان مخفی می‌ماند و مدت زمان بیشتری زندگی می‌کند.

این گیاه با برگ‌های سالم در مقایسه با گیاهی با برگ‌های صدمه دیده 4 برابر کمتر در معرض خطر گیاهخواران بوده و درصد پرورش میوه‌ای کامل و رسیده در آنها بیشتر است.

مدت‌هاست که می‌دانیم جانوران از تکنیک استتار به عنوان یک مکانیسم دفاعی در برابر شکارچیان استفاده می‌کنند. اکنون دانشمندان به صورت تجربی نشان داده‌اند گیاهان از روشی مشابه در مقابل گیاهخواران استفاده می‌کنند.

خشک شدن زودتر برگ‌ها به منظور استتار قسمت‌های تناسلی از دید شکارچیان روش ایده‌آلی است برای زمانی که گیاه به مدت طولانی در معرض خطر قرار دارد.

تناقض این است که گیاه برای گرده‌افشانی نیاز به حشرات دارد. پس چگونه در حالی که گیاه با برگ‌های خشک تغییر قیافه داده و خود را بخوبی مخفی کرده این اتفاق می‌افتد؟ محققان براین باورند که گیاهان برای جذب گرده افشان‌ها و عوامل پراکندگی از رایحه و عطر قوی استفاده می‌کنند. در این تحقیق زنبورهای درشتی مشاهده شد که حامل گرده‌های زیاد و عوامل تکثیر کننده گیاه بودند.