احداث جایگاه‌های سی.ان.جی، عقب‌تر از برنامه

گاز طبیعی فشرده سوخت قابل استفاده در خودروهاست و نسبت به بنزین مزیت‌ها و معایبی دارد. این سوخت اکتان بالایی دارد، تمیز می‌سوزد، قابل اندازه‌گیری است و میزان گازهای خروجی آن پایین است. برای سوختگیری از این نوع سوخت، دو نوع جایگاه باید ساخته شود یکی سوختگیری سریع و دیگری سوختگیری آرام. در جایگاه‌های سوختگیری سریع، زمان سوخت‌گیری هر خودرو 2 تا 3 دقیقه است و در روش آرام طی 6 تا 8 ساعت سوختگیری انجام می‌شود که برای سوختگیری در پارکینگ منازل مناسب است. ایستگاه سی.ان.جی، گاز مورد نیاز خود را از شبکه گاز شهری دریافت می‌کند. ابتدا گاز وارد اتاقک می‌شود و میزان گاز ورودی اندازه‌گیری و فیلتر می‌شود، سپس گاز فیلتر شده وارد دستگاهی به نام خشک‌کن می‌شود که در انتهای مسیر سوختگیری نصب می‌شود. دلیل نصب دستگاه خشک کن جلوگیری از جذب رطوبت شبکه گاز شهری است که پس از ورود گاز به خشک‌کن‌ها به درون کمپرسور ارسال می‌شود. آب بزرگ‌ترین آسیب‌رسان به تجهیزات سی‌.ان.جی است همچنین میزان گاز انتقال یافته به مخزن خودرو توسط اپراتور نشان داده می‌شود و بسته به نوع کاربرد الکترونیک، قیمت هر واحد سوخت نیز نشان داده می‌شود. همچنین شیلنگ‌های ایستگاه‌های سی.ان.جی از فولاد ضدزنگ همراه با مواد پلاستیکی ساخته می‌شود و فیلتری نیز برای جلوگیری از ذرات خروجی در نازل‌ها نصب می‌شود.

در حال حاضر در ایران با توجه به اعمال سیاست بهینه‌سازی مصرف سوخت و جلوگیری از افزایش آلاینده‌های محیط زیست و کاهش مصرف بنزین، توجه زیادی به اجرای طرح احداث جایگاه‌های عرضه سی.ان.جی داشته و خودروسازان را مکلف به ساخت خودروهای دوگانه‌سوز و وزارت نفت را ملزم به ساخت و توسعه جایگاه‌های سی.ان.جی کرده است. البته تاکنون در این زمینه توفیق زیادی حاصل نشده و تقریبا 779 جایگاه که طبق برنامه باید احداث می‌شده، از این برنامه عقب است.

توسعه جایگاه‌های سی.ان.جی در کشور عمدتا از سوی بخش دولتی (وزارت نفت) انجام می‌شود و بخش خصوصی به دلیل عدم صرفه اقتصادی احداث این جایگاه‌ها و به سبب ارزان بودن سوخت و عدم توانایی تامین برخی تجهیزات آن که نیاز به واردات دارد مانند کمپرسور جایگاه‌های سی.ان.جی که به علت تحریم در شرایط فعلی با دشواری‌هایی مواجه شده تمایلی به ساخت جایگاه ندارد. البته این کندی پیشرفت 2 دلیل دیگر نیز دارد که یک دلیل آن تعلل شرکت ملی گاز ایران در اتصال گاز برخی از جایگاه‌های احداث شده است و معطل ماندن این اقدام منجر به دیر پیوستن این جایگاه به شبکه توزیع و مصرف می‌شود.

دلیل دیگر آن عدم تناسب بین تعداد خودروهای دوگانه‌سوز و تعداد جایگاه‌ها عنوان می‌شود؛ مشاهده صفوف طولانی و تعداد زیاد خودروهایی که منتظر دریافت سوخت هستند، خود دلیلی بر این مدعاست. در حال حاضر تعداد خودروهای دوگانه‌سوز یک میلیون و 665 هزار خودروست که 275 هزار خودرو از ابتدای سال تاکنون وارد ناوگان شهری شده‌اند.

همچنین از اول امسال تاکنون 101 جایگاه تک منظوره (سی‌.ان.جی) و 101 جایگاه دو منظوره (بنزین و سی.ان.جی) راه‌اندازی شده ضمن این که 542 جایگاه تک منظوره و 347 جایگاه دومنظوره در دست ساخت است و البته تعداد بیشتر آنها در مراحل نهایی و تکمیل به سر می‌برد.

براساس این گزارش از ابتدای سال 84 تاکنون 572 جایگاه تک‌منظوره و 449 جایگاه دومنظوره راه‌اندازی شده است.

رئیس‌جمهور در سال 86 به منظور اجرای تبصره 13 قانون بودجه که هم‌اکنون به عنوان یک ستاد مستقل در امور سوخت فعالیت دارد، برای توسعه جایگاه عرضه سوخت گاز طبیعی، مدیریت مصرف انرژی و کاهش مصرف بنزین، وزارت نفت را مکلف کرد تا پایان سال 87، 1800 جایگاه عرضه گاز طبیعی را احداث کند اما بنا به دلایل گفته شده تاکنون فقط 1021 جایگاه دومنظوره و تک منظوره احداث شده و 779 جایگاه از برنامه پیش‌بینی شده عقب هستیم. همچنین تا 23 آذر سال جاری نیز بیش از 200 جایگاه سی‌.ان.جی در کشور راه‌اندازی شده و این در حالی است که در مدت مشابه سال گذشته 350 جایگاه راه‌اندازی شده بود. پیش از این مسوولیت ساخت جایگاه‌های سی.ان.جی به عهده شرکت ملی گاز بود اما با تشکیل شرکت گازخودرو مسوولیت ساخت این جایگاه‌ها به شرکت مزبور واگذار شد. در حال حاضر نیز شرکت گازخودرو منتظر دریافت بخشنامه جدید وزیر نفت برای ملحق شدن به شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی است تا بتواند امور محوله در عرصه سی.ان.جی را مدیریت و راهبری کند.

شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی معتقد است جایگاه‌داران عمدتا به دلیل عدم صرفه اقتصادی جایگاه‌های تک‌منظوره، علاقه‌مند به احداث جایگاه‌های دومنظوره هستند. دومنظوره کردن جایگاه‌های عرضه بنزین و نفت‌گاز نیز بخشنامه‌ای است که وزیر نفت سابق به شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی و شرکت ملی گاز صادر کرد تا از فضای جایگاه‌های عرضه سوخت استفاده بهینه صورت گیرد. در شهرهای بزرگ مانند تهران عمده‌ترین مشکل برای احداث جایگاه‌های سوخت گاز و بنزین نبود زمین مناسب است لذا وزارت نفت برای تشویق صاحبان سرمایه برای احداث جایگاه به متقاضیان ساخت جایگاه‌های دومنظوره وامی با مدت مهلت پرداخت طولانی می‌پردازد و حتی در مورد جایگاه‌های سی.ان.جی تامین تجهیزات به صورت رایگان را نیز به عهده گرفته است. براساس این گزارش طبق برنامه پیش‌بینی‌ شده برنامه چهارم توسعه دولت مکلف به احداث 1910 جایگاه سی.ان.جی در کشور شده که از این تعداد، 796 جایگاه دومنظوره و 1114 جایگاه تک‌منظوره پیش‌بینی شده است. سازمان صنایع دفاع احداث و تکمیل 490 جایگاه، بخش خصوصی 191 جایگاه و بخش دولتی 433 جایگاه را عهده‌دار شده‌اند.براساس طرح احداث جایگاه‌های CNG در کشور راه‌اندازی 1671 جایگاه در افق سال 1390 دیده می‌شود.