بازار مواد مخدر در تسخیر نام‌های جدید

به این پاره خبرها توجه کنید:

«تسبیح نوعی مخدر جدید تشکیل شده از دانه‌هایی گرد است که به وسیله رشته‌هایی به هم پیوسته درست شده و مخلوطی از آمفتامین و شیشه است که با 2 یا 3 اسید بسیار خطرناک ترکیب شده و به شکل تسبیح مانند درآمده است.»

«برنز مخدری است که آن را روی یخ می‌گذارند و تبخیر می‌شود و سپس استشمامش می‌کنند.»

«نخ مخدری است که برای استعمال روی خراشیدگی‌های بدن قرار می‌گیرد و در این صورت عمقی به عرض یک تا 2 سانتی‌متر و طول 7 - 6 سانتی‌متر در بدن ایجاد می‌کند.»

خبرهایی از این دست کم نیست و تقریبا هر چند ماه یک بار کارشناسی در حوزه اعتیاد از موادمخدری جدید با نامی عجیب می‌گوید و کارشناسی دیگر منکر وجودش می‌شود و در این میان مخاطبان سرگردانند که ادعای اولی را باور کنند یا تکذیب دومی را.

یکی از کارشناسانی که مدت‌هاست از طریق رسانه‌های گوناگون درباره موادمخدر جدید با ذکر نام و مشخصات هشدار می‌دهد دکتر مجید ابهری، متخصص علوم رفتاری است که با استناد به گفته‌های سردار نبی‌الله حیدری رئیس پلیس فرودگاه‌های کشور درباره کشف بیش از 333 کیلو مواد روانگردان شیشه در فرودگاه‌های کشور طی 8 ماهه نخست امسال می‌گوید: افزایش شدید کشفیات موادمخدر نشان از گستردگی فعالیت مافیای این مواد و توانایی تولیدکنندگان آنها، برای ایجاد پویایی در این بازار دارد.

ابهری در توضیح معنای پویایی بازار موادمخدر اظهار می‌کند: تولیدکنندگان موادمخدر قادرند با سرعت موادمخدر را با تغییر نام و شکل و رنگ، وارد بازارهای جهانی کنند و با سوءاستفاده از ناشناخته بودن این مواد، مشتری‌ بیابند.او ورود نام‌های جدید به بازار موادمخدر را به عاملی دیگر نیز نسبت می‌دهد: یکی از اهداف مافیای موادمخدر حساسیت‌سنجی در سطح جامعه و ارزیابی میزان هوشیاری و دقت پژوهشگران در این حوزه است تا در صورت غفلت آنها، تولید این مواد را به سطح انبوه برسانند.

بلاک بلاک می‌خواهی یا تسبیح؟

پیشی، نخ، برنز، تسبیح، سرخپوست، فرشته، آپاچی، متالیکا، ملوس، تایتانیک، ناهید، میتسوبیشی، بنز، بنوه، ستاره و بلاک بلاک، همگی نام‌هایی است که ابهری به عنوان نمونه‌هایی از موادمخدر جدید صنعتی از آنها یاد می‌کند.

این آسیب‌شناس رفتاری می‌گوید: حتی اگر یک نمونه از موادمخدر جدید را هم ببینم، آن را به مردم اعلام می‌کنم. البته شیوع این مواد و تغییر نام آنها، به معنای کم‌کاری نهادهای متولی مبارزه با موادمخدر نیست، بلکه نشان‌دهنده فناوری پیشرفته مافیای موادمخدر در تولید این مواد و سماجت آن در کسب سود بیشتر است.

او با اشاره به این که سکوت در حوزه آسیب‌های اجتماعی سرانجامی ناخوشایند دارد، از ایدز و افزایش شیوع آن در جامعه به واسطه ضعف در اطلاع‌رسانی یاد می‌کند و می‌گوید نباید با سکوت، عاقبتی شبیه به آن را درباره اعتیاد رقم زد.

طاهری: نمی‌پذیرم، شکایت کرده‌ایم

اما طه طاهری، جانشین دبیر کل ستاد مبارزه با موادمخدر با تکذیب بسیاری از نام‌های جدید که از طریق برخی کارشناسان در رسانه‌های عمومی اعلام شده است، هشدار می‌دهد: ستاد مبارزه با موادمخدر تنها مرجع رسمی اعلام انواع جدید مواد مخدر است. وجود موادمخدر جدید را نمی‌پذیرم، چرا که این مواد هنوز به وسیله پلیس کشف نشده است.

او با تاکید بر این که منتشرکنندگان چنین اخباری یا ناآگاهند یا با شبکه‌های مافیایی همکاری می‌کنند، می‌گوید: گاهی مافیای مواد مخدر با چنین شیوه‌هایی برای جنسی که قرار است در آینده وارد بازار شود، ایجاد جذابیت و مشتری‌یابی می‌کند.

جانشین دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر می‌افزاید: ستاد مبارزه با مواد مخدر علیه یکی از کارشناسانی که این مواد را معرفی می‌کند، اعلام دعوای قضایی کرده است تا شاید در دادگاه مشخص شود او این مواد را کجا کشف کرده است !

صفاتیان: استعلام کردیم، نبود

سعید صفاتیان، مدیرکل درمان، بازپروری و حرفه‌آموزی ستاد مبارزه با مواد مخدر نیز با اشاره به این که ارائه مواد مخدر قدیمی با نام‌های جدید مقوله‌ای جدا از شایعه ورود مواد مخدر جدید به بازارهاست، توضیح می‌دهد: مافیای مواد مخدر گاهی مواد قدیمی را با نام‌های کوچه بازاری جدید به مشتریان عرضه می‌کند اما وجود مواد مخدر جدید را رسما تایید نمی‌کنم چون هیچ گزارش مستندی در این زمینه به دستم نرسیده است.

او می‌افزاید: مواد مخدر صناعی معمولا در قالب قرص، آمپول یا ویال (شیشه‌های کوچک ویژه تزریق) است و به شکل ژله و آدامس و تسبیح نیست.

این پژوهشگر توضیح می‌دهد: 1500 مرکز درمان اعتیاد در کشور وجود دارد که بیشتر آنها مراکز علمی و پژوهشی هستند و پدیده‌های نو در حوزه مواد مخدر را بلافاصله به ما گزارش می‌کنند، اما هیچ گزارشی از مواد مخدر جدید از سوی این مراکز نداریم. آیا معتادان به این مواد مخدر جدید برای درمان به این مراکز مراجعه نمی‌کنند؟

او همچنین به کاستی پایه علمی برخی خبرها در این حوزه اشاره می‌کند: «برای مثال ادعا درباره وجود مواد مخدر توهم‌زایی که جذب پوست می‌شود، کاملا غیرعلمی است و به همان اندازه که اگر بدانیم هروئین از طریق بلع جذب بدن نمی‌شود، از شنیدن خبر مصرف هروئین به شیوه بلع متعجب می‌شویم، شنیدن خبر مواد توهم‌زا با جذب پوستی هم باید هر مخاطبی را از نادرست بودنش مطمئن کند.

برخلاف طاهری، این پژوهشگر نقش مافیای مواد مخدر را در انتشار چنین شایعه‌هایی کمرنگ می‌بیند و می‌گوید: ممکن است بخشی از این خبرها به توهم‌ معتادانی مربوط باشد که به دلیل استفاده از روانگردان‌ها و آسیب‌های مغزی، ادعاهایی نادرست را در حضور پزشک درمانگر مطرح می‌کنند و پزشک آنها را رسانه‌ای می‌کند.

او ادامه می‌دهد: بیشتر این اخبار فقط ساخته ذهن است و اگر پژوهشگران نمونه‌هایی جدید از مواد مخدر را مشاهده می‌کنند، پیش از رسانه‌ای کردن این قضیه، آن را به ستاد مبارزه با مواد مخدر اطلاع دهند تا درستی آن را بررسی کنیم.

به گفته مدیرکل درمان، بازپروری و حرفه‌آموزی ستاد مبارزه با مواد مخدر، شایعه‌سازی درباره مواد جدید و مهر تایید زدن کارشناسان بر آنها، دست قاچاقچیان را برای عرضه انواع جدید مواد مخدر باز می‌کند.

باور کنیم یا نکنیم؟

هرچند مدیرکل درمان، بازپروری و حرفه‌آموزی ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام می‌کند مواد مخدر جدید به شیوه‌ای که امروز در برخی رسانه‌ها و از سوی برخی کارشناسان به مردم شناسانده می‌شود، وجود ندارد اما وقتی هومان نارنجی‌ها، مدیرکل امور فرهنگی و پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر میانگین سن اعتیاد در کشور را در گفتگو با ایسنا حدود 32 سال تخمین می‌زند و می‌گوید حدود 75 درصد معتادان اعتیاد خود را قبل از 15 سالگی آغاز می‌کنند، هر مخاطبی چنان از شیوع اعتیاد در جامعه نگران می‌شود که ممکن است از ترس تجربه‌ای شبیه به شیوع مصرف قرص‌های اکستازی در جامعه که تا سال‌ها ناشناخته مانده بود و درباره مصرف هر ماده تازه‌واردی به بازارها بخصوص اگر خارجی باشد با وسواس و نامطمئن عمل کند.