دوگانگی ها در قوانین و سلیقه ای عمل کردن مسوولان نشر

مهدی صاحب فصول ، مدیر مسئول انتشارات نشر نوشته در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به مشکلات حوزه نشر در استان اصفهان و همچنین یک ساله شدن مجوز برخی از کتاب ها،می گوید: پیش از این مجوز کتاب ها بعد از بررسی نهایی به صورت یک ساله به ناشران داده می شد که متاسفانه اکنون این مجوزها یک ساله شده است و باید طی فرایندی این مجوز تمدید شود.

مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان در توضیح گفته های صاحب فوصول می گوید: بحث یکساله بودن برخی مجوزها فقط مربوط به تغییر فرم کارت مجوز کتاب است و اداره کل ارشاد برخی از کتب  را که فکر می کند ناشر برای گرفتن کارت مجوز کتاب دوباره رجوع می کند ، به طور مقطعی صادر می کند.

وی در ادامه سخنان خود  و با انتقاد از معطلی ارزیابی کتاب ها در برخی از موضوعات، تصریح می کند: گاهی برای ارزیابی یک کتاب یک ماه فرصت می دهند که متاسفانه برخی مواقع این ارزیابی بین 9 ماه تا یک سال طول می کشد همچنین گاهی ارزیابی ها براساس ملاک و قوانین مشخص انجام نشده و به طور سلیقه ای با موضوع ممیزی کتاب برخورد می شود.

صاحب فصول با بیان اینکه قانون یا طرح مدونی از سوی ارشاد در اختیار ناشران برای گرفتن مجوز وجود ندارد، اضافه می کند: در شرایط کنونی احساس می شود که نشر ما دارای قانون مدون نیست و ناظرین و ارزیاب های کتاب ها فقط با توصیه های ادارات ارشاد بر کتب ارائه شده قضاوت می کنند.

وی با اشاره به وجود دوگانگی در قانون ممیزی ، بر سلیقه ای برخورد شدن در این بخش تاکید می کند و می افزاید: برخی از افرادی که نظارت و بررسی کتاب ها را برعهده دارند از بینش و تجربه کافی برخوردار نیستند.

مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان در توضیح ادعای صاحب فوصول ،سلیقه ای بودن موضوع بررسی و نظارت کتب ارائه شده از سوی ناشرین می گوید: ما تعاریف خودمان را در بحث ممیزی کتاب داریم و اگر گفته شود که قانون مدونی برای نظارت بر کتاب ها وجود ندارد فقط دید شخصی ناشران است.

سید علیرضا حسینی با بیان اینکه گاهی به نظر می رسد که بررسی کتابی به طول می انجامد، می افزاید: ممکن است کتابی دیر توسط ناشر برای نظارت به ارشاد آورده شود که مولف از آن آگاه نبوده و این اتفاق باعث می شود فکر کنیم بحث ممیزی کتاب توسط ارشاد امری زمان بر است.

وی با اشاره به تیم قوی و تخصصی این اداره برای بررسی کتاب های ارائه شده توسط ناشران تصریح می کند: در حوزه ممیزی قوانینی وجود دارد که براساس آن اگر موضوعی در حوزه های مختلف مخالف با شرایط اجتماع و توهین به آداب و سننی باشد، با تذکر با ناشر ، اصلاح آن در دستور کار قرار می گیرد که اگر اصلاحیات زود انجام شود بحث ممیزی و تایید نهایی نیز زودتر خواهد بود.

مهرانگیز بیدمشکی مدیر مسئول انتشارات نهفت نیز با بیان اینکه در بحث ممیزی کتاب در تهران برخورد بهتری با ناشران شهرستانی شده و کتاب ها تقریبا دست نخورده و یا با کمی تغییر به ناشر داده می شود می گوید: متاسفانه کتبی که در اصفهان بررسی می شود به دلیل سیاست های موجود در استان ، در بررسی و تعدیل کتاب ها ناظران اقدام به حذف بخش های بیشتری از کتب می کنند.

اما مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان سختگیری برخی از استان ها را در زمینه ممیزی کتاب نسبت به دیگر استان ها رد می کند و می افزاید: براساس تعریف اداره کتاب 5 استان اصفهان، قم، مشهد، کرمان و آذربایجان شرقی اختیارات مجزایی دارند و این استان ها براساس قانون موجود ممیزی توسط تیم تخصصی بر کتاب ها نظارت و مجوز صادر می کنند و این ادعا که  دادن مجوز در استان با سختگیری انجام  می شودشاید اغراق  است  زیرا در اصفهان در مدت کمتر از یک سال 800 عنوان کتاب به چاپ رسیده است.

حسینی می افزاید: در بحث ممیزی ما بر اساس معیارهایی بر کتاب سختگیری می کنیم و اینکه برخی از ناشران گلایه بر نبود قانون ممیزی کتاب دارند شاید به کتاب آنها اصلاحیه ای که مطابق میل آنان نبوده وارد شده است.

صاحب فصول در ادامه موضوع پخش کتاب را مهمترین مشکل صنعت نشر اصفهان می داند و تصریح می کند: در اصفهان پخش کتاب مناسب نیست و در این شهر موضوع پخش فقط از تهران و قم انجام می گرفته و کتاب های ناشران اصفهانی کمتر خریداری می شود. با توجه به اینکه گلوگاه پخش کتاب در تهران است ، ناشرین شهرستانی با مشکل مواجه شده اند و در این راستا باید ادارات ارشاد استان ها حمایت بیشتری از این بخش کنند.

وی با گلایه از اینکه مکانی به عنوان بازار کتاب برای عرضه این کالای فرهنگی وجود ندارد خواستار حمایت بیشتر مسئولان امر از کتب غیر درسی ارزنده که تولید علم می کنند، شد.

مدیر مسئول انتشارات نشر نوشته با اشاره بر تقویت توزیع کتاب در استان اصفهان، بر پخش و توزیع اینترنتی کتاب در استان و کشور تاکید کرد.

مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان  نیز در ادامه درباره مشکل توزیع کتاب در اصفهان گفت : متاسفانه در اصفهان به دلیل گران بودن مغازه ها تعداد کتاب فروشی ها برای عرضه این کالا کم است که در این رابطه پیشنهاد ایجاد مجتمع کتاب فروشی ها در شهر از سوی اداره کل ارشاد و یا حتی توسط خود ناشران نیز مطرح شد که این موضوع نیاز به فراهم سازی زیرساخت ها و اعتبارات دارداما این امر در حال حاضر منتفی است و نمی توان بحث کتاب فروشی ها را به طور مقطعی حل کرد.

مهرانگیز بیدمشکی دیگر ناشر اصفهانی نیز می گوید: طی دوره های گذشته در تیراژهای یک هزار، 300 جلد، در تیراژ 2 هزار ، 500 جلد و در تیراژ 3 هزار، 700 جلد کتاب بعد از بررسی کتاب و محتوای آن در شورای نظارت، از سوی ارشاد خریداری می شد که این امر موجب تقویت مالی و انگیزه ناشران برای اهتمام بیشتر در این صنعت شده بود اما متاسفانه اکنون میزان اعتبار در نظرگرفته برای خرید کتاب از ناشران مشخص نیست و میزان رتبه بندی خرید کتاب نیز به خصوص برای ناشرین شهرستانی نامعلوم است.

وی با تاکید بر اینکه هزینه کتبی که توسط ارشاد از ناشران خریداری می شود برای ناشر شهرستانی که قرار است این کتب را به تهران ارسال کند گران تمام می شود بیان می کند: برای ناشران شهرستانی هزینه کتب خریداری شده از سوی ارشاد با توجه به تعداد محدود آن برای انتقال به تهران مقرون به صرفه نیست و این موضوع موجب شده که بسیاری از ناشران شهرستانی با وجودی که به طور محدود مورد حمایت دولت و ارشاد قرار می گیرند به دلیل هزینه بالای باربری که صرفه نیست از ارسال کتاب های خود به مرکز خودداری کنند.متاسفانه اساس و تعداد کتاب های انتخابی از سوی ارشاد برای خرید و حمایت از ناشر مشخص نیست.

اما مدیر کل فرهنگ ارشاد اسلامی استان اصفهان، کمک ارشاد به ناشران برای خرید کتابهایشان را بیش از یکصد نسخه کتاب و به طور معمول یک سوم تیراژ می داند و می گوید: خرید کتاب برای کمک به ناشران توسط ارشاد براساس مطلوبیت کتاب و رعایت معیارهای نشر انجام می شود و معمولا یک سوم تیراژ است و حتی کتابهایی با قابلیت بالا نیز بیشتر از این میزان برای کتابخانه ها، مدارس، مساجد و ... خریداری می شود.

در ادامه نیز صاحب فصول ، با دفاع از قیمت کتاب می افزاید: هر چند قیمت برخی از کتاب ها بالاست اما قیمت آن نسبت به اجناس دیگر رشد نداشته و گلایه مردم از قیمت بالای کتاب ها به دلیل قرار نگرفتن هزینه ای برای اقلام فرهنگی در سبد خرید خانوار است که می توان با گسترش فرهنگ کتاب خوانی و هزینه کردن برای خرید اقلام فرهنگی این شکایات را کاهش داد.صنعت نشر با توجه به هزینه های لیتوگرافی، کارگر چاپخانه، فروشگاه کتاب و ... باید هزینه های خود را از قیمت تعیین شده برای کتاب تامین کند.

وی با انتقاد از اینکه چرا کسانی که تولید فکر می کنند نباید در رفاه باشند، خاطرنشان می کند: نباید با فشارهای موجود قیمت کتاب را  کاهش داد بلکه با بالا بردن میزان مطالعه در بین مردم و حمایت ارشاد در راستای خرید کتاب از ناشران برای کتابخانه ها، می توان تفکر کاهش قیمت کتاب را تغییر داد.

مدیر مسئول انتشارات نشر نوشته با اشاره به اینکه وضعیت نامطلوب و عدم حمایت از ناشرین در اصفهان موجب جذب نویسندگان خوب این شهر به سوی ناشران تهرانی شده است تصریح می کند: با تغییر سیاست ها می توان در صنعت نشر استان تحول ایجاد کرد.

این ناشر اصفهانی می گوید: اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی سالانه مبلغ زیادی برای خرید کتاب اختصاص می دهد اما تفاوت این قیمت ها برای خرید بسیار بالا است،بدین معنا که تعداد نسخ و موضوعات خریداری شده کتاب ها متفاوت است.قیمت گذاری کتاب ها از میزان عرضه و تقاضا تبعیت می کند اما رشد قیمت کتاب پایین تر از رشد دیگر اجناس است.

وی با اشاره به آماری انتشار یافته در دوم  آبان ماه امسال در خصوص نشر کتاب در کشور می گوید: در این آمار آمده که در طول یک هفته 652 عنوان کتاب در تهران مجوز می گیرد که این آمار در تمام استان ها فقط 126 عنوان کتاب بوده است، بدین معنا که تهران 4 برابر دیگر استان ها مجوز نشر و چاپ د ارد و این نشان دهنده اهتمام کار ناشرین در مرکز است.

صاحب فصول با تاکید براینکه وزیر سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی مدت زمان مطالعه ایرانیان را 20 دقیقه در روز اعلام کرده  بود ،بیان می کند: متاسفانه واقعیت با توجه به اینکه ایرانیان مردم کتابخوانی نیستند، چیز دیگری است ، چون میانگین مطالعه کمتر از این میزان  است  که باید در این راستا کار کارشناسی صورت گیرد.

مهرانگیز بیدمشکی مدیر مسئول انتشارات نهفت در ادامه می گوید: زمانی که اقتصاد دچار رکود شود این معضل در حیطه صنعت نیز سرایت می کند و به تبع در صنعت نشر نیز که در حوزه فکر و اندیشه سروکار دارد، وظیفه ناشر دادن جنبه مادی به تولید فکر است که به صورت کتاب افکار اشاعه پیدا می کند.

وی اظهار می کند: با وضعیت مطلوب اقتصادی، ناشران می توانند با خیال راحت به چاپ کتاب بپردازند چرا که در بیشتر کشورها نیز، سیاست هایشان مبنی بر سرمایه گذاری در صنعت نشر برای حمایت از آن است.

وی بزرگترین مشکل این صنعت را به عنوان یک ناشر، به فروش نرسیدن کتاب های خود بعد از چاپ می داند و می افزاید: به طور مثال یک ناشر با سرمایه گذاری در چاپ یک کتاب متاسفانه طی 4 سال می تواند کتاب های خود را به فروش برساند که این امر بازگشت سرمایه ها را با معضل مواجه کرده و در این زمینه دولت و وزارت ارشاد به عنوان متولی امر در بازگشت سریع سرمایه ناشران باید سیاست گذاری اصولی انجام دهند.

بیدمشکی با تشبیه وزاتخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی به یک خانواده عیال وار که از بودجه کمی برخوردار است خواستار افزایش بودجه های فرهنگی کشور شد.

مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان نیز با اشاره به حمایت این ارگان از ناشران می افزاید: طی 8 ماه نخست امسال، 852 عنوان کتاب در اصفهان به چاپ رسیده است همچنین در سال گذشته نیز این نهاد 1062 مجوز قبل از چاپ کتاب برای ناشران صادر کرد و در آن مدت نیز 1129 عنوان کتاب به چاپ رسید.

حسینی ادامه می دهد: طی مدت 8 ماه نخست امسال 776 عدد مجوز کتاب در اصفهان صادر کرده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته که 587 عدد مجوز بود به میزان 108 عدد مجوز رشد داشته است. 279 ناشر در استان اصفهان مجوز فعالیت دارند که از این تعداد 136 نفر فعال و 152 فعال و نیمه فعال هستند.

اسدپور - خبرنگار جام جم آنلاین