فرصتی برای تماشای آیین‌های عاشورایی

از دوران آل بویه که این خاندان شیعی از تشکیل دسته‌های سینه‌زن و زنجیرزن حمایت کردند تا زمانه صفویان که عزاداری‌ها بر مبنای فرهنگ هر منطقه، شکل‌های گوناگون یافت و گستره ایران را فرا گرفت. عناصری چون شعر، موسیقی و ریتم به مراسم سوگواری محرم، جلوه‌ای هنری بخشید.

اوج تلاقی هنر و باورهای دینی در دوره قاجار رخ نمود و از دل آن نمایش تعزیه به تکامل رسید و با اقبال مردم روبه‌رو شد. امروز وقتی می‌شنویم در عهد ناصری، تهران ده‌ها تکیه داشته که در آن صدها شبیه‌خوان به روایت حادثه جانسوز کربلا می‌پرداخته‌اند، تازه به عمق نفوذ و رواج تعزیه در میان مردم پی می‌بریم. استقبال علاقه‌مندان از تعزیه در آن دوران چنان بوده است که در سال 1248 خورشیدی، به دستور ناصرالدین شاه، ساختمان بزرگ تکیه دولت با گنجایش 20هزار تماشاگر ساخته می‌شود.

امروزه اگر چه دوران اوج و شکوفایی تعزیه و نمایش‌واره‌های ویژه سوگواری واقعه عاشورا سپری شده، اما برای آنان که دوست دارند با این هنرها و آیین‌های مذهبی آشنا شوند، دهه اول محرم فرصتی مغتنم است که نباید آن را از دست دهند. همایش آیین‌های عاشورایی که امسال ششمین دوره‌اش را شاهد هستیم، از امروز در محوطه باز و سالن اصلی تئاترشهر آغاز می‌شود و به مدت 8 روز میزبان 11 مجلس تعزیه و مراسم آیینی سوگواری خواهد بود.

اگر این روزها گذرتان به حوالی چهارراه ولی‌عصر افتاد، می‌توانید ساعت 16 هر روز، به تماشای آیین‌هایی چون چاوش‌خوانی، کرب‌زنی، سنج و دمام‌زنی، پرده‌خوانی، رزم شمشیر و سپر، شمایل‌خوانی، زنجیرزنی و ... در محوطه باز تئاتر شهر بایستید. بعد از آن هم ساعت 18 فرصت آن را خواهید داشت تا در سالن اصلی تئاترشهر، شاهد اجرای مجالس تعزیه‌ای چون «حج امام حسین (ع)‌»، «شبیه‌نامه هاشم« »شبیه‌خوانی خسرو و جمشید»‌، «عباس هندو» و ... باشید. هنرمندانی که این مجالس تعزیه را از امروز تا 6 دی‌ماه اجرا می‌کنند، از شهرستان‌های اهواز، اراک، شوش، سبزوار و شهریار به تهران آمده‌اند تا در کنار شبیه‌خوانان پایتخت روزهای اوج این نمایش آیینی‌ و مذهبی را یادآوری کنند.

مهدی یاورمنش