سهم آموزش در طرح هدفمندی یارانه‌ها

صاحبنظران اقتصادی، هدفمند کردن یارانه‌ها را بزرگ‌ترین و مهم‌ترین برنامه اقتصادی دولت می‌دانند که قرار است بجز اقتصاد، همه بخش‌های جامعه را تحت تاثیر قرار دهد و تاکنون از ویژگی‌های مثبت آن بسیار گفته‌اند که شاید اجرای عدالت مهم‌ترین دستاورد آن باشد. در نقد آن هم، نرخ رشد تورم نگران‌کننده‌ترین پیامد هدفمندی یارانه‌ها عنوان شده است، اما کمتر مسوول و کارشناسی مخالف اجرای طرح است و منتقدان نیز خواهان انجام اصلاحات با کمترین بروز آسیب در سطح جامعه هستند.

مسوولان نظام آموزش بخصوص در بخش آموزش عمومی هنوز اطلاعی از جزئیات حمایت دولت از مدارس ندارند. یکی از این مسوولان، رئیس سازمان مدارس غیردولتی و توسعه مشارکت‌های مردمی آموزش و پرورش است که از نحوه حمایت دولت از آموزش و پرورش اظهار بی‌اطلاعی می‌کند.

طراحان هدفمند کردن یارانه‌ها به طور صریح خبر می‌دهند منابع مالی ویژه‌ای به حمایت از بخش آموزش خصوصی اعم از مدارس یا دانشگاه‌ها اختصاص نیافته و کارشناسان آموزشی نیز می‌گویند این رویه با اهداف برنامه پنجم توسعه و اصل 44 تناقض دارد.

به گفته یکی از مدیران دبیرستان‌های غیردولتی در منطقه 4 تهران، اگر آموزش بخصوص بخش غیردولتی هیچ جایی در طرح هدفمندی یارانه‌ها نداشته باشد، به طور طبیعی شهریه‌ این مدارس افزایش می‌یابد و رشد بی‌منطق شهریه، عامل کاهش دانش‌آموزان مدارس غیردولتی است.

این مدیر دبیرستان می‌پرسد: مجریان طرح باید پاسخگو باشند که اگر هیچ حمایتی از آموزش در بخش خصوصی صورت نگیرد، چطور می‌توان بر اجرای اصل 44 قانون اساسی و خصوصی‌سازی تاکید کرد؟

این در حالی است که رئیس سازمان مدارس غیردولتی نیز می‌گوید: در حال حاضر، شرکت‌های توانیر، آبفا و گاز، برای دریافت هزینه انرژی از مدارس غیردولتی همچون مدارس دولتی عمل می‌کنند و اگر قرار باشد سرانه انرژی افزایش یابد، هزینه و وضعیت مدارس غیردولتی را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. هم‌اکنون نیز گزارش از وضعیت مدارس غیردولتی نشان می‌دهد که آنها برای تامین هزینه‌های جاری خود تحت فشارند و به کمک‌های دولت در تامین زمین و ساختمان مدارس امید بسته‌اند.

از طرفی محمد بنائیان سفید، رئیس مرکز برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی آموزش و پرورش نیز ضمن این که از میزان یارانه دولت به این وزارتخانه اظهار بی‌اطلاعی می‌کند، به مهر می‌گوید: طرح تحول اقتصادی یا همان هدفمندی یارانه‌ها در سند بنیادین آموزش و پرورش و برنامه پنجم لحاظ شده است. به نظر می‌رسد وی از جزئیات سند هیچ اطلاعی ندارد و آثار مترتب این طرح بر آموزش و پرورش را به اقتصاددانان حواله می‌دهد.بنابراین مسوولان آموزش و پرورش نه تنها در بخش غیردولتی از حمایت‌های دولت بی‌خبرند که هیچ چشم‌اندازی در جایگاه مدارس دولتی در طرح تحول اقتصادی ندارند.

شاید معاون سابق حقوقی و پارلمانی این وزارتخانه، تنها مسوولی باشد که بیش از دیگران با صراحت سخن می‌گوید و نسبت به پیامدهای احتمالی هشدار می‌دهد. سیدحسن الحسینی، پیش از این نیز هشدار داده است که با نادیده گرفتن جایگاه آموزش در طرح هدفمندی یارانه‌ها، نه تنها مدارس غیردولتی که مدارس دولتی نیز با مشکل روبه‌رو می‌شوند. به گفته وی، مزایای مثبت این طرح به شرط اجرای صحیح پدید می‌آید. در غیر این صورت هزینه‌های جاری مدارس و سرانه تحصیلی دانش‌آموزان افزایش خواهد یافت.

20 درصد سهم اعتبارات طرح به دولت می‌رسد

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس نیز تایید می‌کند، طرح هدفمندسازی یارانه‌ها بر وضعیت نظام آموزش تاکیدی ندارد و از این‌رو منجر به بروز نگرانی‌هایی شده است.

علی عباسپور تهرانی توضیح می‌‌دهد: قیمت آب، برق و تلفن بر وضعیت مدارس دولتی و غیردولتی تاثیرگذار است اما با توجه به این که قرار است 20 درصد اعتبارات هدفمندی یارانه‌ها به دستگاه‌های دولتی پرداخت شود، به طور قطع بخشی از آن به آموزش و پرورش و مدارس دولتی می‌رسد.وی البته پیش‌بینی می‌کند که شهریه مدارس غیردولتی در صورتی که هیچ اعتباری تخصیص نیابد بشدت افزایش خواهد یافت.

سهم نامشخص دانشگاه‌ها از اعتبارات

سهم دانشگاه‌ها نیز از اعتبارات طرح هدفمندسازی یارانه‌ها به اندازه سهم مدارس مبهم است. هر چند رئیس کمیسیون آموزش مجلس با کمی خوشبینی همان 20 درصد اعتبارات را شامل حال دانشگاه‌های دولتی می‌داند، اما به طور صریح از دانشگاه‌ها در طرح تحول اقتصادی سخنی به میان نیامده است. بخصوص این که دانشگاه‌های غیردولتی نیز به‌رغم اصرار وزارت علوم بر توسعه آنها با اجرای این طرح مجبور به افزایش شهریه‌های خود هستند. محمود ملاباشی، معاون دانشجویی وزارت علوم، قضاوت درباره طرح را به زمان اجرا واگذار می‌کند، اما اجرای طرح هدفمند‌کردن یارانه‌ها را در امور دانشجویی تاثیرگذار می‌داند.

در حال حاضر، دانشگاه‌های دولتی خواستار اختصاص بودجه بیشتر هستند و برای تامین فضای رفاهی دانشجویی، فعالیت‌های فرهنگی، رفع کاستی‌های کتابخانه، آزمایشگاه، خوابگاه‌ها، تغذیه و ... از دولت انتظار کمک بیشتری دارند.

عباسپور نماینده تهران در مجلس دغدغه دانشگاه‌ها را به نوعی دغدغه کمیسیون آموزش مجلس می‌داند و می‌گوید: دولت باید در آیین‌نامه اجرایی، لایحه حمایت از دانشگاه‌ها را به صورت دقیق لحاظ کند. در غیر این صورت، نتیجه این طرح، افزایش شهریه برای دانشگاه‌های غیردولتی و کاهش کیفیت تحصیل خواهد بود. حتی این نماینده نیز اذعان می‌کند تصویر دقیقی از جزئیات حمایت دولت از مراکز آموزشی در دست نیست.

به هر حال، زمان اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها، اول سال 89 تعیین شده و تدوین‌کنندگان طرح، زمان زیادی برای توجه به وضعیت برخی مراکز و دستگاه‌های اجتماعی مانند مراکز آموزشی و درمانی بهداشتی ندارند، جای خالی این مراکز به عنوان دریافت‌کننده یارانه می‌تواند اجرای طرح تحول اقتصادی را با موانع جدی روبه‌رو کند.

کتایون مصری