طرح کاهش آلودگی هوا اجرا نمی‌شود

حسن اصیلیان ، معاون محیط انسانی سازمان حفاظت محیط زیست دیروز در حالی که می‌گفت می‌خواهد امسال پیشدستی کرده و زودتر از دیگران برنامه‌های سازمان متبوعش را اعلام کند ، فهرستی بلندبالا از اقدامات انجام شده در سال‌های اخیر ارائه کرد تا به خبرنگاران ثابت کند او و همکارانش برای داشتن هوایی پاک کوتاهی نکرده‌اند.

او که پنجره نیمه‌باز اتاقش در بوستان پردیسان لایه غلیظ دود بر فراز شهر تهران را بخوبی نمایش می‌داد، از تدوین استانداردهای هوای پاک در یک سال گذشته سخن به میان آورد و اعلام کرد که طبق آیین‌نامه‌ای که در دست دارد باید تا سال 1390 این استانداردها در فضای شهرها ملموس شود.

نصب سیستم پالایش آنلاین در واحدهای صنعتی، ارتقای سطح استاندارد آلایندگی موتورسیکلت‌ها، انتقال واحدهای آلاینده و تشویق آنها به انتقال به شعاع 120 کیلومتری، پیگیری استفاده از سوخت‌های پاک در واحدهای نیروگاهی و مطالعه استانداردهای ملی خروجی از دودکش‌های صنعتی از جمله اقداماتی بود که اصیلیان با برشمردن آنها برای اثبات فعال بودن سازمان حفاظت محیط زیست در کاهش آلودگی هوا تلاش کرد.

او که در نشست خبری دیروزش بوضوح سعی در پرهیز از نام بردن از مراجعی داشت که به‌زعم خبرنگاران خوب کار نمی‌کنند، به وضعیت معاینه فنی خودروها در کشور نیز نقبی زد و اعلام کرد که در مراکز معاینه فنی، استانداردهای 11 سال پیش اجرا می‌شود.

اصیلیان در این‌باره گفت: در حال حاضر در معاینه فنی خودروها میزان تولید منواکسید کربن و هیدروکربن نسوخته اندازه‌گیری می‌شود که میزان آنها یعنی 5 درصد حجمی و 500 ppm مربوط به استانداردهای قدیمی است و بیشتر خودروها می‌توانند برچسب معاینه فنی بگیرند، در حالی که پیشنهاد ما برای خودروهای کاربراتوری و انژکتوری به ترتیب 4 و 5/2 درصد حجمی و 400 و 250 ppm است.

زمانی که این جملات، نقطه پایانی بر توضیحات مفصل معاون سازمان حفاظت محیط زیست گذاشت، پرسش‌های خبرنگاران از اصیلیان آغاز شد؛ اما او تقریبا به هیچ یک از آنها پاسخ قانع‌کننده‌ای نداد.اصحاب رسانه بر این باورند که آلودگی هوا و تلاش برای رفع آن چیزی نیست که مسوولی بتواند با توسل به انبوه کاغذهای داخل پوشه‌اش یا آیین‌نامه‌های تلمبار شده، مدعی شود که برای برطرف کردنش زیاد کوشیده است؛ چراکه ساکنان 8 شهر آلوده کشور حضور دائمی آلاینده‌ها و بدتر شدن اوضاع را با چشم‌ خویش می‌بینند و احساس می‌کنند.

در همین ارتباط زمانی که خبرنگاری از اصیلیان درباره موضع شهرداری تهران در قبال سازمان حفاظت محیط زیست و این که این سازمان به وظایفش عمل نمی‌کند را جویا شد، او با اطمینان خاطر این جملات را بیان کرد: «محیط زیست سازمانی نظارتی حاکمیتی است که نقش سیاستگذاری دارد. اگر این سیاستگذاری درست انجام شود و سازمان‌های ذی‌نفع نیز کمک کنند می‌توانیم مطمئن شویم تمام مجموعه کشور در جهت انجام وظایفش عمل می‌کند. من اقدامات انجام شده را گفتم حال اگر ما در سیاستگذاری کوتاهی کرده‌ایم به صورت موردی بگویید.»

این پاسخ که خبرنگاران را قانع نکرده بود، موجب طرح این پرسش شد که چرا سازمان محیط زیست نتوانست در بحث اعلام آمار مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا ، وزارت بهداشت را تحت فشار بگذارد. اصیلیان در پاسخ گفت: مکاتبات ما در این ارتباط بیش از 50 مورد است. ما ضوابط اجرایی را می‌‌نویسیم حالا اگر وزارتخانه‌ای به وظایفش عمل نکرد، تقصیر ما نیست.

البته شما شرایط کلی کشور را هم در نظر بگیرید، ضمن این که برخی دخالت‌ها از سوی برخی تصمیم‌گیران و مراجع نیز وجود دارد.

در این هنگام خبرنگاری پرسید پس شما مشکل قانونی دارید، که او با اطمینان گفت: اتفاقا ما قوانین سفت و محکمی داریم.

خبرنگار دیگری این بحث را پی گرفت و پرسید: «پس چرا کسی از شما حساب نمی‌برد» که معاون سازمان حفاظت محیط زیست این‌گونه پاسخ گفت: «وقتی قانون می‌گوید واحد ریخته‌گری ایران خودرو باید از تهران خارج شود، وظیفه ما این است که از روند کار آنها گزارش بدهیم و چنانچه طبق قانون رفتار نکردند، دادگاه در مورد آنها باید تصمیم بگیرد؛ اما اگر پرونده به دادگاه می‌رود ولی بدون این که تصمیمی گرفته شود همچنان مفتوح می‌ماند، ما باید چه کار کنیم؟»

این پرسش و پاسخ‌ها که بی‌ثمر بودن تلاش‌های اصحاب رسانه در اقناع معاون سازمان را نشان می‌داد سبب شد تا خبرنگار یکی از خبرگزاری‌ها از اصیلیان بپرسد که آیا او از وضعیت آلودگی هوای تهران راضی است، که وی نیز این‌گونه پاسخ داد:‌ «برای قضاوت در مورد آلودگی هوای تهران باید همه پارامترها را کنار هم قرار داد. مثلا مترو در بحث حمل و نقل عمومی که قرار بود 10 سال پیش اجرایی شود و مشکلات آن سال‌ها را حل کند، حالا چند درصدش اجرایی شده است؟ الان در سطح شهر تهران بیش از یک میلیون خودروی فرسوده تردد می‌کنند. این در حالی است که بیشتر خودروها نیز استاندارد نیستند. حالا اگر میزان آلایندگی این خودروها را ضربدر 5/1 میلیون خودروی غیراستاندارد کنیم، می‌بینید که با وضع موجود مشکل آلودگی هوا حل نخواهد شد.»

اصیلیان در شرایطی این اظهارات را بیان کرد که سازمان حفاظت محیط زیست چند سالی می‌شود که طرح جامع کاهش آلودگی هوا را تدوین کرده است؛ همان طرحی که مدت‌هاست شهرداری تهران از شکست آن سخن به میان آورده است.

اصیلیان البته به این شفافیت حاضر به تایید گفته‌های شهرداری نشد و تنها به این جملات بسنده کرد: «طرح جامع از برنامه عقب است به همین جهت نیاز به بازنگری دارد، اما تا وقتی که زیرساخت‌ها مهیا نشود نمی‌توان زمان اجرایی شدن آن را اعلام کرد، چنانچه اگر وضع به همین صورت ادامه پیدا کند این طرح تا سال 2000 هم اجرایی نمی‌شود.»

با این حال، معاون محیط انسانی سازمان حفاظت محیط زیست سعی داشت نقش سازمان متبوعش را در گره کور آلودگی کمرنگ کند، ولی این واقعیتی انکارنشدنی است که وجود خودروهای فرسوده در کشور و روند کند خروج آنها، کندی در فرآیند اصلاح معابر، سرعت ناچیز توسعه حمل و نقل عمومی، نبود سوخت استاندارد در کشور، حرف‌شنو نبودن سازمان‌های مرتبط با آلودگی هوا و تلاش آنها برای دورزدن قوانین زیست محیطی مشکلاتی است که اگر ادامه یابد سبب می‌شود داشتن هوای پاک به رویایی دور از ذهن در ذهن ساکنان شهرهای آلوده کشور تبدیل شود.

مریم خباز