سایه‌های تاریک در افغانستان

این کشور بویژه طی یک قرن اخیر صحنه تاخت و تازهای متعدد داخلی و خارجی قرار داشته است.

عبور از نظام سلطنتی ، استقرار نظام جمهوری برای اولین بار در سال 1973 میلادی، وقوع کودتاهای متعدد پس از اعلام جمهوری ، به اشغال درآمدن افغانستان در سال 1978 میلادی توسط نیروهای اتحاد شوروی ، شکست نیروهای اتحاد شوروی و خروج از افغانستان در سال 1989 میلادی، ظهور طالبان و بالاخره مداخله نظامی آمریکا در افغانستان در سال 2001 میلادی از جمله حوادث بسیار مهم در تاریخ سیاسی اجتماعی این کشور محسوب می‌شود.

موقعیت خاص افغانستان بویژه در ساختار ژئوپلیتیک جدید منطقه، متغیرهای آشکار و پنهانی را در معادلات سیاسی این کشور رقم زده که در نهایت تحولات متعدد و خشنی را در این کشور به همراه داشته است.

این متغیرهای فعال و البته متعدد در معادلات افغانستان سایه‌های تاریکی در معادلات سیاسی حاکم بر افغانستان بوجود آورده که نفوذ به همه ابعاد آن به گذشت زمان و واکاوی مستمر نیاز دارد.

نیروهای آمریکایی پس از حادثه 11 سپتامبر سال 2001 میلادی و تحت عنوان مبارزه با تروریسم، افغانستان را مورد هدف قرار داده و در این کشور مستقر شدند.

هم اینک 71 هزار نیروی ناتو که نیمی از آنها آمریکایی هستند در افغانستان مستقرند. علاوه بر‌آن آمریکا 36 هزار نیروی دیگر در آمریکا مستقر کرده که فرماندهی آنان مستقل از ناتو است.

همچنین دولت کنونی افغانستان با 94 هزار نیروی نظامی و نیز بیش از 90 هزار نیروی پلیس در کنار نیروهای ناتو قرار دارد. تمامی این نیروها ظاهرا در برابر 25 هزار نیروی طالبان صف آرایی کرده‌اند.

ضمن این‌که ژنرال مک کریستال فرمانده نیروهای ناتو مستقر درافغانستان خواستار اعزام 40 هزار نیروی کمکی دیگر به این کشور شده است.

در واقع جنگ کنونی در افغانستان چهار ماه پس ازآن آغازشد که روسیه ، چین ، قزاقستان ، قرقیزستان ، تاجیکستان و ازبکستان پیمان همکاری شانگهای را تاسیس کردند.پ س از آن کشورهای دیگری از منطقه از جمله ایران نیز به این پیمان همکاری اقتصادی پیوستند.

آمریکا و ناتو بویژه طی دو دهه اخیر و پس از فروپاشی اتحاد شوروی با هدف تسلط بر آسیای مرکزی متوجه این منطقه شدند و جنگ در افغانستان زمینه حضور این نیروها در منطقه را فراهم آورد.این بخش را باید از جمله متغیرهایی دانست که مقامات واشنگتن و ناتو در بیان علل حضور خود در افغانستان هیچگاه به آن اشاره نمی‌کنند.

آمریکا برای حضور در افغانستان در کنار صرف ده ها میلیارد دلار، متحمل هزینه‌های انسانی بسیاری شده است که برای شهروندان آمریکایی قابل توجیه نیست.

براساس آمار طی سال جاری میلادی (2009) بیش از 140 نظامی آمریکایی مستقر در افغانستان خود کشی کرده اند و این علاوه بر تلفات انسانی آمریکا در درگیری های متعدد در افغانستان محسوب می‌شود.

مقامات مسکو نیز با یکصد هزار نیروی نظامی مستقر در افغانستان پس از گذشت یک دهه ناگزیر به عقب نشینی از این کشور شدند.حادثه‌ای که فروپاشی اتحاد شوروی را نیز به دنبال داشت.

محمدرضا عرفانیان