تکریم ‌گالیله‌ در ‌جشن ‌نجوم‌ واتیکان

نمایشگاه «استروم 2009: نجوم و ابزارآلات» به دنبال ترسیم نشانی از تاریخچه اخترشناسی از طریق ابزارآلات آن است که موارد جالب توجهی را از یک کره زیج مربوط به قرن 3 میلادی گرفته تا تلسکوپ‌های کامل شده‌تری که در دوره‌های متاخر برای چشم دوختن به ستارگان به کار می‌رفته است را شامل می‌شود. این نمایشگاه در حالی برگزار می‌شود که کشیش جیانفرانکو راواسی، مقام رسمی ارشد فرهنگی واتیکان در توجیهی برای راه‌اندازی آن از تمایل واتیکان برای تجدید عهدی با محکومیت گالیله در کلیسای قرن 17 اشاره می‌کند که طی آن وی را به واسطه کشف چرخش زمین به دور خورشید محاکمه کردند، در حالی که آموزش کلیسا در آن زمان بر مرکزیت زمین در عالم استوار بود. این مقام ارشد واتیکان طی اظهارنظری جالب، خاطرنشان می‌کند در عین حال که جسارت پذیرفتن اشتباهاتی که کلیسای آن عصر مرتکب شده بود ضروری است، اما من بر این باور می‌مانم که ضرورت اصلی نگاه بیشتر به سوی آینده است.

این نمایشگاه و اظهارات مقامات واتیکان در دلجویی و تکریم مقام گالیله در حالی صورت می‌گیرد که همین کلیسا سال 1633 نظریه گالیله را به عنوان خطرناک برای دین و ایمان تقبیح و تلاش کرد تا وی را به عنوان بدعت‌گذار و مرتد مجبور به تکذیب گفته خود و اعتراف به خطا کند. محکومیت حبس مادام‌العمر گالیله بعدها به بازداشت خانگی تقلیل یافت. البته این حکم موجب دامن زدن به اتهام کلیسا مبنی بر عنادورزی با علم شد و این شهرتی بود که واتیکان از آن زمان تاکنون سعی در خلاص شدن از زیر سایه آن را داشته است. البته این مراسم نمادین تکریم کلیسا از گالیله و تاریخ اخترشناسی در حالی است که پیش از این و در سال 1992 ژان پل دوم، رهبر کاتولیک‌های جهان اعلام کرد که حکم صادره علیه گالیله یک اشتباه و ناشی از عدم درک متقابلی غم‌انگیز بوده است و به این شکل عذرخواهی رسمی و تاریخی کلیسای کاتولیک را به عموم جهانیان تقدیم کرد.

به اعتقاد کارشناسان و منتقدان، نمایشگاه حاضر و دیگر اقدامات ابتکاری واتیکان برای توجه دادن به چهارصدمین سالگرد تلسکوپ گالیله و همچنین نامگذاری سال نجوم از سوی سازمان ملل، بخشی از تداوم اقدامات واتیکان درخصوص احیای شهرت و تجدید اعتبار قلب کلیسای کاتولیک به شمار می‌رود.

در این میان موارد اصیل مربوط به خود گالیله از نکات شاخص این نمایشگاه محسوب می‌شود. یکی از آثار برجسته به نمایش گذاشته شده مربوط به دستخط اصیل رساله ثوابت نجومی گالیله موسوم به »Sidereus Nuncius« است که سندی مکتوب از سال 1610 است که وی در آن با هیجان و علاقه وافر به ضبط و ثبت نخستین اکتشافاتش با استفاده از تلسکوپ دست‌ساز خود پرداخته است. در همین رابطه رئیس انجمن ملی اختر فیزیک ایتالیا خاطرنشان می‌کند که مشاهده ابزارآلات نه تنها از منظر علمی بلکه از دیدگاه فرهنگی نیز بسیار جالب توجه و مهم است، چون اخترشناسی به واقع چنین تاثیری را بر راه و روشی که خودمان را ادراک و مشاهده می‌کنیم، گذاشته است. وی با توضیحاتی برای اصحاب رسانه می‌افزاید، در واقع این رصدهای نجومی بوده که به ما امکان درک و شناخت زمین را بخشیده و بشر از امتیاز یا نقشی خاص در این عالم برخوردار نبوده است. اکنون و در میان ابزاری که 400 سال قبل گردش زمین به دور خورشید را ثابت کرده و هم اینک بشر را تا مرزهای دانش حاضر رسانده، باید از خود بپرسیم 400 سال بعد از چه ابزارآلاتی استفاده خواهیم کرد و انسان‌های آن عصر چه تحولات شگرفی در درک و فهم عالم به ارمغان می‌آورند. دستیابی به مرزهایی از دانش همچون رازگشایی اسرار ظهور کیهان و عالم هستی ما از جمله این پرسش‌هاست که دانش نجوم و دیگر شاخه‌های مرتبط با آن می‌توانند در برابر آن پاسخگو باشند.

نمایشگاه «استروم 2009: اخترشناسی و ابزارآلات» روز جمعه 24 مهر افتتاح شده و تا 26 دی ادامه می‌یابد.

مترجم : مهریار میرنیا
منبع: دیسکاوری