تاملی بر رابطه پزشک و بیمار

به قول قدیمی‌ها خدا نکند گذر هیچ بنده‌ای به دکتر و درمانگاه بیفتد. این دعا هرچند بیشتر جنبه تعارف دارد و همه بندگان خدا یک روز به نوازش طبیب محتاج می‌شوند، اما این روزها وضعیت پذیرش بیمار از سوی بسیاری از پزشکان متخصص و فوق‌تخصص به گونه‌ای است که باید بیشتر دعا کرد تا گذرمان به دکتر و بیمارستان نیفتد چون گاهی بیماری خود به خود درمان می‌شود ولی هنوز پزشک به او وقت ملاقات نداده است. گفتگوهای کوتاه و حداکثر 5 ثانیه‌ای بیماران با یک منشی بی‌حوصله که مجبورند بیش از 5 ماه در انتظار ویزیت بمانند، شنیدنی است.

در این مدت، معلوم نیست «بیماری» تا چه مراحلی پیش برود؟ یک فوق‌تخصص قلب، ریه، چشم، روماتولوژی، مغز و اعصاب و ... که به منشی خود توصیه می‌کند، مشتریان مطب را ماه‌ها در انتظار بگذارد، یا درک درستی از بیماری ندارد و از نظر او ناراحتی قلب و اختلالات مغز دردهای ریه و استخوان مانند درمان جوش و جراحی خال و بینی و ... قابل مسامحه است یا هدف او بازارگرمی است، چون پزشکی که حداقل 10 بیمار را در روز ویزیت می‌کند، چطور ممکن است تا پایان سال تمام روزها وقتش پر باشد، در حالی که فضای اتاق انتظار مطب او چنین تراکمی را نشان نمی‌دهد. حتی اگر صف طویل بیماران در انتظار را باور کنیم چرا پزشکان عادت نکرده‌اند، به جای در انتظار قرار دادن بیماران بیشتر با هدف معالجه، آنان را به پزشکان معتمد و متخصص دیگری معرفی کنند؟

علاوه بر این، آسیب دیگری که این روزها در ارتباط بین برخی پزشکان و بیماران حاکم است، اجبار مشتریان برای پرداخت وجهی به عنوان پیش‌پرداخت حق ویزیت است. در این صورت، منشی اگر بخواهد وقت دیگری را برای بیمار ثبت کند، مبلغی از ویزیت را دریافت می‌کند و بیمار هم مجبور است علاوه بر این که 2 یا 3 ماه دیگر در انتظار بماند، 5 تا 10 هزار تومان پیش‌پرداخت را بپردازد. در این صورت پزشک مطمئن است که تا ماه‌ها مطبش از وجود مشتری پر است و بیمار به خاطر وجهی که پرداخته به مطب باز می‌گردد.

آسیب دیگر در رابطه پزشک و بیمار، درد بیشتری دارد و آن اجبار بیمار برای مراجعه حضوری در تعیین وقت البته از سوی بعضی پزشکان است. لطفا به تلفن‌ها جواب ندهید، این توصیه یک فوق تخصص است که از منشی می‌خواهد به صورت حضوری وقت ویزیت بدهد. حالا تصور کنید بیمار بخت برگشته‌ای که از استان دور افتاده مجبور است به تهران بیاید و قوم و خویشی در این شهر ندارد، با چه بحرانی روبه‌رو خواهد شد؟

شرایط تاسف‌بارتر در ارتباط بین بعضی پزشک‌ها و بیماران که بارها در رسانه‌‌ها مطرح شده و پاسخی شنیده نشده است اختلاف حق ویزیت پزشکان با تخصص و سابقه مشابه تا چند هزار تومان است. به نظر می‌رسد اگر مکان فضای مطب یک فوق تخصص به سمت شمال تهران میل کند و از مبلمان و وسایل به‌روزتری بهره‌مند باشد، اختلاف چند هزار تومانی حق ویزیت کاملا محسوس است. در حال حاضر این حق برای پزشکان فوق تخصص نواحی مرکزی تهران 12 تا 15 هزار تومان و برای شمال تهران 17 تا 18 هزار تومان است! به هر حال قصه بیمار و پزشک در کشور ما مثنوی هفتاد من کاغذی است که نه فقط با نظارت قهری مراجع که با وجدان پزشکان و پایبندی به سوگندی که خورده‌اند، قابل پیگیری است.