بررسی وضعیت اقتصادی بازنشستگان

این سازمان در سال 1310 همزمان با توسعه راهها در کشور بویژه راه آهن سراسری به دلیل حوادث امروز ناشی از کار به وجود آمد که حمایت های درمانی را سرلوحه کار خود قرار داد در سال 1322 سازمان بیمه تامین اجتماعی کارگران با قوانین بیشتری تاسیس شد در سالهای 34و39قوانین آن بازنگری شد و در نهایت در سال1354 سازمان تامین اجتماعی تشکیل شد و تاامروز که تعداد بیمه شدگان این مرکز به بیست ودو میلیون نفر می رسد طبق آمار39 درصد جمعیت کل کشور تحت پوشش این نهاد است و پیش بینی شده در برنامه سوم توسعه این مقدار به 54 درصد برسد طبق آمار630 هزار خانوار مستمری بگیر تحت پوشش این سازمان هستند که این 330 تعداد، هزار خانوار بازنشستگان هستند در حال حاضر با توجه به ماده 96 قانون تامین اجتماعی و پیشنهاد سازمان ، حقوق مستمری بگیران افزایش می یابد. به علاوه قانون 111 نیز می افزاید: این مستمری از حداقل دستمزد کارگر عادی که همه ساله توسط شورای عالی کار تعیین می شود، کمتر نخواهد شد، همچنین مزایای عائله مندی و اولاد )با توجه به سنوات خدمت 8600 تا13600 ریال ( و کالابرگ سرانه 3 تومان )ماهانه ( و36 هزار تومان به عنوان عیدی در سال پرداخت می شود که اگر چه تامین اعتبار10800 میلیارد ریالی آن به نقل از برنامه بودجه ، برای دولت مشکل است ؛ اما باید گفت که سازمان هزینه ناشی از اعمال این قانون را کسر نکرده است و بند مذکور به یک چهارم رقم مذکور2574 ) ریال ( می رسد وبه دلیلآزادشدن ردیفهایحقوقی5940 میلیارد ریال آزاد می شود؛ یعنی طبق این قانون 50 درصد از افراد خارج شده و50 درصد از حقوق کسانی که خارج می شوند، به افراد تازه کار می رسد بعلاوه در طرح قانونی ، دو موضوع مورد نظر بوده است: 1- امتیازات طرح همه دستگاه ها و کارکنان مربوط را در برمی گیرد کلیه مشمولان قانون نظام هماهنگ پرداخت تامین اجتماعی ، قضات ، استادان و نیروهای مسلح را شامل می شود 2- همه امتیازات قانون کلیه بازنشستگان ، موظفین و مستمری بگیران گذشته و آینده را از 1/1/79 در برمی گیرد؛ به استنثای پاداش پایان خدمت که بازنشستگان آتی 1/1/79 را شامل می شود؛ زیرا ماده 10 قانون اولا تمام مشمولان مندرج در قانون نظام هماهنگ بازنشستگی را در بر می گیرد؛ ثانیا گفته شده بازنشسته ، فوت و یا از کار افتاده شده که از تاریخ لازم الاجرست البته پاداش را مستثنا کرده است که به د لیلبار سنگین بر دوش دولت بوده است 3- به موجب این طرح ، تمام خانمهای شاغل و دختران ، علاوه بر برخورداری از حقوق یا مستمری ، از حقوق بازنشستگی برخوردار می شوند؛ حتی اگر ازدواج کنند 4- به موجب این اصلاح برقراری حقوق وظیفه و مستمری پس از این کاهش نخواهد یافت ؛ یعنی تاکنون مستمری چهار پنجم آن قابل پرداخت بوده است 5- در طرح ، با فوت شوهر، حق عائله مندی همسر قطع نمی شود 6- سود بازنشستگی از حقوق بازنشستگی کسر نمی شود علاوه بر قانون برنامه سوم ، در قانون بودجه سال 79 نیز به این مساله توجه شده است و دولت اجازه دارد طبق بند ی تبصره 10 قانون بودجه ، معادل 2 هزار و500 میلیارد ریال ، یک هزار میلیارد ریال به سازمان بازنشستگان کشوری ، یک هزار میلیارد ریال به تامین اجتماعی از سهام متعلق به دولت در شرکتهای دولتی و غیردولتی را به پیشنهاد سازمان امور اداری و استخدامی و سازمان تامین اجتماعی برحسب قیمت روز انتقال سهام در بورس تهران ، بابت رد دیون دولت حداکثر تا بهمن79 به این دو سازمان بدهد سازمان بازنشستگی نیز موظف است در برنامه سوم باتوجه به تمام معدل 24 ماه حقوق و مزایای آخر خدمت ، با اعمال آخرین ضریب حقوق بازنشستگی مستخدم ، بدون حذف یک سوم موضوع قانون نظام ، هماهنگ با حقوق بازنشستگی و وظیفه ، هنگام برقراری حقوق بازنشستگی و وظیفه وراث پرداخت کند در بند ج نیز آمده است که دولت موظف است حداقل 30 درصد از مطالبات سازمان بازنشستگی کشوری را به تشخیص کمیته ای مرکب از نمایندگان وزارت اقتصاد و دارایی ، سازمان امور استخدامی و برنامه بودجه و دو نفر از نمایندگان عضو کمیسیون امور اداری و استخدامی و برنامه بودجه و دو نفر از نمایندگان عضو کمیسیون امور اداری و استخدامی و برنامه بودجه مجلس شورای اسلامی و انتخاب مجلس به عنوان ناظر که با مسوولیت دبیرکل سازمان امور استخدامی کشور تشکیل می شود، مشخص کند جمعی از بازنشستگان کشور در نامه ای که در اول مرداد ماه سال گذشته خطاب به نمایندگان مجلس نوشتند، مشکلات خود را برای نمایندگان تشریح کردند در این نامه آمده است:بنا به تبصره ماده قانون استخدام کشوری راه پرداخت پاداش پایان خدمت )موضوع ماده 7 ( به بازنشستگان بکلی مسدود شد تا در نهایت پرداخت پاداش خدمت با تصویب ماده 7 به مستخدمان کشوری صورت قانونی پیدا کرد این گروه از نمایندگان مجلس خواسته اند که دریافت پاداش خدمت را به بازنشستگان تعمیم دهند؛ زیرا که عطف به ماسبق شدن قانون در سنت قانونگذاری آنجا که پای احقاق حق در میان است و نفع جماعتی را در بر دارد، در حقیقت مبتنی بر ایفای حقوق مسبوق به سابقه بوده است آنچه که از این نامه و یا درد دلهای بازنشستگان برمی آید، این است که این قشر از جامعه از لحاظ حقوق و مزایا تامین نیستند و این در حالی است که هزینه های تصاعدی زندگی شکاف بین هزینه و درآمد را افزایش می دهد بسیاری از شاغلان از حق اضافه کار، پاداش ، کارانه بهره می برند ولی بازنشستگان هیچ امتیازی ندارند و این در حالی است که اکثر آنان دارای خانواده های گسترده ای هستند و خواهان زندگی آبرومندانه می باشند حداکثر حقوقی که برای این گروه در نظر می گیرند،55 هزار تومان است ؛ حال آن که بسیاری از آنان اجاره نشین هستند و مشکل مسکن برای آنان همچنان باقی است تحقیقی که بو سیله محمد حسین فاتحی ، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی انجام شده ، نشان می دهد که پرداختی مستمری بازنشستگی ، یکی از اقلام پرداختی بلندمدت سازمان تامین اجتماعی است. به طور متوسط 5/40درصدی رشد داشته است و طی این دوره 22 ساله ، مقدار رسمی 33/71برابر شده است پرداخت واقعی به قیمت ثابت سال 1361 مستمری بازنشستگی طی این دوره 82/12 برابر شده است بررسی روند نرخ رشد پرداختی مستمری بازنشستگی به قیمت ثابت برای سالهای 76 تا80 نشان می دهد رشد متوسط این پرداختی 6/44 درصد است که کمتر از میانگین رشد دوره های قبل 8/160 درصد است ضریب تغییرات این پرداخت طی سالهای 54 تا75 معادل 5/56 درصد بوده که به 5/86 درصد کاهش می یابد نتیجه این که پرداختی مستمری بازنشستگی به قیمت ثابت که تاثیر تغییرات شاخص قیمت تورم نرخ را ندارد، رشد مثبتی معادل 2/46 درصد طی سالهای 76 تا80 دارد و این امر با توجه به روند رو به افزایش شاخص قیمتها، باعث افزایش بیش از پیش پرداختی بازنشستگی به قیمت جاری می شود تعداد مستمری بگیران بازنشسته سازمان تامین اجتماعی در سالهای 54 تا75 از میانگین رشدی معادل 5/13 درصد برخوردار بوده است ؛ در حالی که میانگین رشد بیمه شدگان 5/6 درصد بوده است که باعث شده نسبت تعداد مستمری بگیران بازنشسته به بیمه شدگان این سازمان حدود4 برابر شود؛ یا به ازای هر بیمه شده در سال 75 ،4 برابر بیش از سال 54 مستمریبگیر بازنشسته دارد از سوی دیگر سن بازنشستگی در کشور ما برای مردان بین 50 تا60 سال و برای زنان 42 سال است ؛ حال آن که با توجه به پیشرفت های امروزی در امر بهداشت و درمان ، نوعی بازنشستگی پیش از موعد است که موجب می شود نیروی انسانی زود از میدان کار خارج شود و تجربه این سالها منتقل نشده و در بازنشسته احساس بیهودگی پدید آورده است ؛ به گونه ای که برخی از بازنشستگان معتقدند بازنشستگی مترادف با بیکار شدن و درگیری با مشکلات زندگی است بعلاوه به دلیل جذب نشدن در بازار کار، بسیاری از آنان در دوران کاری خود در وضعیتی مناسب قرار داشتند، در دوران بازنشستگی برای امرار معاش تن به کارهای نامناسب می دهند که موجب سرخوردگی آنان می شود مشکل دیگر این گروه ، چگونگی دریافت این حقوق از صندوق بازنشستگی است ؛ چراکه تا پیش از بهمن 69 مستمری بگیران برای دریافت مستمری خود به شعبه بیمه مورد نظر رجوع می کردند؛ اما امروزه پست بانک این وظیفه را به عهده گرفته است ، که برای این منظور، بنا به ادعای سازمان تامین اجتماعی ،2 میلیارد تومان پرداخت می کند تا بموقع مستمری بازنشستگان را به آنان تحویل دهد؛ اما مستمری بگیران از ارائه خدمات پست بانک راضی نیستند و مجبورند برای دریافت حقوق ، در صفهای طولانی در باجه های پست بانک بایستند کارشناسان نظام بازنشستگی را دارای مشکلاتی می دانند از جمله این که : 1- صندوق های بازنشستگی گوناگونی وجود دارند که هر کدام به طور جداگانه به طور دولتی اداره می شوند و اعتبار آنان از بودجه عمومی کشور تامین می شود که هزینه های ساختمان ، تجهیزات اداری نیز سربار بودجه عمومی است و تشکیلات دولت را گسترده می کند 2- از آنجا که در راس اداره کنندگان صندوق های بازنشستگی دولتی ، مدیران دولتی قرار دارند، به همین دلیل آنها هیچ گاه خود را در اداره و نفع مشترکان سهیم نمی دانند 3- سازمان های بازنشستگی همواره از بیم ورشکستگی و ضرر و زیان ، به بازنشستگان به طور ناقص مستمری می پردازند، که این امر موجب نارضایتی بازنشستگان می شود در برابراین مشکلات به نظر می رسدراهکارهای زیر بتواند نقایص این نظام را اصلاح کند 1- طرح بازنشستگی بیمه ای : امروزه در اکثر کشورهای پیشرفته اغلب امور به صورت بیمه ای یا بانکی اداره می شود این خدمات می تواند شامل امور بازنشستگی شود، که چنانکه این امر به صنعت بیمه واگذار شود، قطعا به نفع کارکنان و صرفه جویی در تشکیلات دولتی است از انواع رایج این بیمه در کشورما بیمه مستمری مادام العمر بازنشستگی است که میتواند موثر و مفید باشد 2-سرمایه گذاری مازاد درآمدهای صندوق های بازنشستگی: طبق تحقیقات سازمان تامین اجتماعی ، به طور متوسط بیش از یک دوم پرداخت های بلند مدت و بیش از یک چهارم کل پرداختی های سازمان را این پرداخت ها تشکیل می دهد؛ بنابراین باید منابع درآمدی برای آن قابل پیش بینی باشد 3-ایجادکارگاه هایی برای انتقال تجربیات بازنشستگان به نیروهای جوان و استفاده از کارآمدی این قشر از جامعه در پایان باید گفت که به عقیده روانشناسان سالمندان و بازنشستگان نیاز به محبت و عاطفه و احترام دارند تا بتوانند به خودیابی و شکوفایی برسند و به عنوان یک فرد فرهیخته و تاثیرگذار از آنان یاد کرد و این کار تنها در سایه تامین زندگی مادی و رفع مشکلات اولیه اقتصادی آنها امکانپذیر است و راهکارهای جدیدی می طلبد که بتواند به بهبود زندگی مادی و معنوی آنان منجر شود این مطلب از سوی معاونت سیاسی سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران در اختیار گروه جامعه گذاشته شده است