ترکیه و ارمنستان در مسیر عبور از دشمنی‌ها

این توافق نامه که با میانجیگری کشور میزبان به دست آمد در حالی دیروز امضا شد که هزاران تن از مردم ارمنستان و ارامنه ساکن کشورهای دیگر طی روزهای گذشته علیه عادی‌سازی روابط با ترکیه تجمعاتی اعتراض‌آمیز برگزار کرده بودند.

تظاهرکنندگان تاکید داشتند اینتوافقنامه به طور کامل پاسخگوی موضوع کشتار صدها هزار ارمنی در جریان جنگ جهانی اول توسط سربازان امپراطوری عثمانی که ارامنه آن را نسل‌کشی می‌پندارند اما آنکارا آن را مساله‌ای داخلی می‌پندارد،‌ نیست.

به ادعای ارامنه در جریان جنگ اول جهانی 5/1 میلیون ارمنی توسط ارتش عثمانی به قتل رسیده‌اند اما دولت ترکیه این آمار را اغراق‌آمیز می‌داند و تاکید دارد اصولا کشتار در این مقیاس صورت نگرفته است.

تظاهرکنندگانی که روز جمعه در ایروان، پایتخت ارمنستان علیه این توافق نامه تظاهرات کردند خواستار قبول نسل‌کشی بودن کشتار ارامنه از سوی آنکارا قبل از عادی‌سازی روابط با ترکیه شدند.

در چارچوب توافق نامه‌ای که دیروز بین دو طرف امضا شد کمیسیونی مشترک برای بررسی موضوع نسل‌کشی تشکیل خواهد شد.

رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه گفته این توافقنامه پس از امضا به وسیله وزیران خارجه دو کشور باید به تصویب پارلمان‌های آنها نیز برسد.

موضوع کشتار ارامنه تنها عامل اختلاف آنکارا و ایروان نیست. در پی وقوع جنگ ارمنستان و جمهوری آذربایجان بر سر قره‌باغ در سال 1993 ترکیه مرزهای خود با ارمنستان را بست.

بازی برد‌ برد

عادی شدن روابط بین ترکیه و ارمنستان برای هر دو کشور سودمند است. ترک‌ها با اجرایی شدن این توافق نامه قادر به دستیابی به بازارهای ارمنستان خواهند بود در حالی که ارمنستان هم از بن‌بست جغرافیایی کنونی خود خارج می‌شود.

با این حال بزرگترین برنده این بازی آمریکایی‌ها هستند که علاوه بر افزایش نفوذ خود در قفقاز با سهولت بیشتری طرح‌های جاه‌طلبانه ایجاد کریدور انتقال منابع انرژی حوزه قفقاز به اروپا را به مرحله اجرا در خواهند آورد.

گام‌های بعدی

ترکیه از ارمنستان خواسته برای نشان دادن حسن نیتش بخشی از نیروهای این کشور از قره‌باغ خارج شده و روند بازگشایی مرزهای دو کشور تسریع شود.

دولت ارمنستان هنوز به این دو خواسته واکنشی نشان نداده و مقامات ایروان ترجیح می‌دهند برای جلوگیری از بالا گرفتن اعتراضات در این کشور منتظر تایید توافق نامه زوریخ در پارلمان این کشور بمانند.

به اعتقاد کارشناسان به‌رغم مخالفت تظاهرکنندگان با امضای توافق نامه، بسیاری از مردم ارمنستان بسته بودن مرز این کشور با ترکیه را عامل انزوای خود می‌دانند و خواستار پایان آن هستند.