تراب محمدی در گفتوگو با ایسنا توضیح داد: رصدخانهی مراغه بهعنوان یک محوطهی تاریخی باقیمانده از دورهی ایلخانی توسط تعدادی از استادان دانشگاه و متخصصان حوزههای باستانشناسی و معماری در حال مطالعه است تا پس از به پایان رسیدن کارهای مطالعاتی و بررسی این محوطهی تاریخی، کارهای اجرایی آن انجام شوند.
وی با اشاره به تخریب این رصدخانه در دورههای گذشته، گفت: حدود 30 سال پیش، کاوشهای باستانشناسی در این رصدخانه توسط سازمان میراث فرهنگی انجام شدند و پلان آن بیرون آمد؛ ولی بهعنوان محوطهای تاریخی که آثار فاخر و شایستهای دارد، باید برای معرفی به جهانیان آماده شود.
او قدمت این رصدخانه را بیشتر از قدمت رصدخانهی سمرقند ارزیابی و بیان کرد: چون رصدخانهی سمرقند بعد از رصدخانهی مراغه ساخته شده است، الگوی خود را از این رصدخانه که توسط خواجه نصیرالدین توسی ساخته شده، گرفته است.
وی با تأکید بر اینکه اکنون بهجز یک محوطهی تاریخی، چیزی از این رصدخانه باقی نمانده است، اظهار داشت: ما باید نسبت به احداث یک مجموعه در قالب رصدخانهی اسلامی یا ستارهشناسی اسلامی در این محوطهی تاریخی اقدام و آن را به بزرگترین مرکز گردشگری کشور تبدیل کنیم.
رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری آذربایجان شرقی دربارهی اجرای طرح مرمت رصدخانهی مراغه پس از پایان مطالعه و بررسی آن، گفت: روی پلان بهدست آمده از کاوشهای باستانشناسی در چندسال گذشته، چیزی ساخته نمیشود؛ ولی اگر قرار باشد، رصدخانهای در این مکان ایجاد شود، در منطقهای که محوطهی تاریخی نباشد، رصدخانهای براساس یافتههای بهدستآمده و اطلاعاتی که از گذشته داریم، ساخته میشود.
محمدی مدت زمان پیشبینیشده برای مطالعه و آماده شدن طرحهای اجرایی برای این رصدخانه را حدود دوسال دانست و ادامه داد: مشکل اعتباری دربارهی رصدخانه نداریم. با تمام شدن مطالعه، کارهای اجرایی آغاز میشوند.
وی با تأکید بر احیای دوبارهی رصدخانهی مراغه، افزود: رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری حمید بقایی و هیأتی که توسط پژوهشکدهی باستانشناسی تشکیل شده است، همراه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری آذربایجان شرقی این قضیه را بهصورت جدی دنبال میکند.
رصدخانه مراغه 167 سال پیش از ساخته شدن رصدخانه سمرقند بهدستور هلاکو، نوهی چنگیزخان مغول و به همت خواجه نصیرالدین طوسی ساخته شد. این رصدخانه که بزرگترین رصدخانهی جهان در دورهی پیش از اختراع تلسکوپ محسوب میشود، وقتی مراغه توسط هلاکوخان مغول به پایتختی انتخاب شد، روی تپهای در غرب مراغه بنا شد. رصدخانههایی مانند رصدخانهی چین، سمرقند، استانبول و هند از روی رصدخانهی مراغه ساخته شدهاند.