انحصار، بازار گردشگری ژاپن را خشک کرده است

گردشگران ژاپنی عادت‌های خاصی برای سفر دارند، آن‌ها معمولا در میان‌سالی تصمیم به سفر می‌گیرند و در مقایسه با گردشگران اروپایی که ایران بیشترین گردشگران خود را از آن کشورها دارد، سلیقه متفاوتی برای سفر و انتخاب مقصد دارند.

حساسیت بیش از حد و انضباط گردشگران ژاپنی همواره از نظر راهنمایان تور مورد توجه بوده است بنابراین به‌طور قطع تبلیغاتی که از ایران می‌شود، شرایط و امکانات کشور در تصمیم این گردشگران حساس و منضبط برای سفر به ایران تأثیر دارد.

به گفته‌ راهنمایان تور ، گردشگران ژاپنی وضعیت امکانات و خدمات را در ایران پذیرفته‌اند البته گاهی حساسیتی نسبت به شرایط هتل‌های به اصطلاح پنج ستاره‌ ایران نشان می‌دهند اما در کل، آن‌ها با وضعیت حمل‌ونقل ، هتل‌ها ، رستوران‌های ایرانی که تنوع غذایی کمی دارند و تأخیرهایی که برای ما عادی شده‌اند، کنار آمده‌اند ولی اکنون موضوع مهم برای جذب گردشگران ژاپنی ، مانند گردشگران کشورهای دیگر، تبلیغات و بازاریابی است.

به نظر می‌رسد، در ژاپنی که روزگاری ایرانی‌های زیادی برای کار به آن سفر می‌کردند ، تبلیغات خاصی از ایران نمی‌شود که ذهنیت مردم این کشور را درباره‌ ایران بسازد یا حتی تغییر دهد.

به گفته‌ مدیران آژانس‌هایی که در بازار ژاپن کار می‌کنند، گردشگران ژاپنی که اکنون به ایران می‌آیند، تحت تأثیر فعالیت دیرینه‌ چند آژانس ایرانی و طرف ژاپنی آن‌ها قرار دارند ، وگرنه تبلیغات و رایزنی در سطح مسئولان رسمی دو کشور نشده است و ژاپنی‌های میان‌سالی که تصمیم دارند، کشوری فرهنگی را ببینند ، براساس برنامه‌ آن آژانس‌ها، ایران را انتخاب می‌کنند.

اگرچه ایران حدود هفت - هشت ‌سالی است که در نمایشگاه گردشگری ژاپن منسجم و غیرمنسجم شرکت می‌کند، اما دستاوردهای این حضورها هنوز کاملا مشخص نیستند. با این حال، شرکت در نمایشگاه‌ها هیچگاه بی‌تأثیر نبوده است و در شرایطی که تبلیغاتی صورت نمی‌گیرد، حتی پاسخگوی بخشی از نیاز بازار هدف می‌تواند باشد اما به گفته‌ی مسعود منتظری شاه‌توری یکی از تورگردانان فعال در ژاپن این بازار چندسالی است که متلاطم شده است و وضعیت اقتصادی مردم این کشور، مانند دیگر نقاط دنیا چندان خوب نیست.

علاوه بر این، انحصارهایی که توسط برخی شرکت‌های ژاپنی و ایرانی صورت گرفته، برای ورود بیش‌تر آژانس‌های ایرانی به این بازار مانع شده‌اند و فعالیت بسیاری از این دفاتر حتا قدیمی‌ها را بدون نتیجه‌ دلخواه گذاشته‌اند.

منتظری شاه‌توری با اشاره به وضعیت بازار گردشگری ژاپن، گفت: فعالیت انحصاری نمایندگی ایران‌ایر در ژاپن، این بازار را خشک کرده و موجب شده است، دیگران به‌راحتی به این بازار وارد نشوند. در این کشور چند کارگزار ژاپنی وجود دارند که اختاپوسی این بازار را تحت تصرف قرار داده‌اند. برای نمونه، تمام آژانس‌های خاورمیانه با یک توراپراتور ژاپنی کار می‌کنند و این کارگزار، انحصار بلیت پروازی ایران را نیز دارد.

او در توضیح این انحصار، گفت: این کارگزار ژاپنی تا آگوست آینده تمام بلیت‌های پرواز ایران را با قیمت نازل و حتی گاهی بیش‌تر از قیمت اصلی از نمایندگی هواپیمایی ایران در توکیو پیش‌خرید می‌کند، درحالی‌که این شیوه اصلا قانونی نیست بنابراین آژانس‌های ژاپنی دیگر با ایران نمی‌توانند مستقیم کار کنند و مجبورند، تورهای خود را به سمت این کارگزار هدایت کنند.

شاه‌توری یادآور شد: فقط یک خط پروازی بین تهران و توکیو وجود دارد،البته این اواخر امارات و قطر پروازهایی را به برخی شهرستان‌های ژاپن برقرار کرده‌اند اما چون مسافر هنگام استفاده از این خطوط پروازی مجبور است، چندبار مسیر خود را تغییر دهد، بنابراین ترجیح می‌دهد، از پرواز مستقیم برای سفر به ایران استفاده کند. آن کارگزار ژاپنی نیز از این شرایط به نفع خود سوء‌استفاده می‌کند.

وی تأکید کرد: فعالیت انحصاری این کارگزار ژاپنی و نمایندگی هواپیمایی ایران در ژاپن موجب شده است، آژانس‌های زیادی به این بازار وارد نشوند و فعالیت‌های شرکت‌های ایرانی در ژاپن گسترده نباشند.

این تورگردان در ادامه به رفتار برخی آژانس‌های ایرانی در این بازار که قیمت‌های غیرواقعی را برای جذب تور می‌دهند، اشاره کرد و افزود: برخی شرکت‌های گردشگری ایرانی وابسته به بخش دولتی با استفاده از امکاناتی که در اختیار دارند، قیمت‌هایی را می‌دهند که به نظر آژانس‌های دیگر غیرواقعی هستند.

شاه‌توری بیان کرد: سال 1386 درحالی‌که برای تور ایران با در نظر گرفتن تمام تخفیف‌ها، 920 دلار قیمت دادیم، آژانس‌های دولتی، تور ایران را با قیمت حدود 430 دلار عرضه کردند. درحالی‌که اگر هزینه‌ اقامت، حمل‌ونقل، غذا و راهنمای تور در ایران را در نظر بگیریم، اصلا این قیمت نمی‌شود. با این کار آژانس‌های دولتی، رقابت ناسالمی در بازار ایجاد شده است.

این تورگردان گفت: وقتی یک‌باره قیمتی شکسته می‌شود، آژانس‌های دیگر نمی‌توانند رقابت کنند. همه‌ آژانس‌ها در ایران معمولا از یک خدمات استفاده می‌کنند که شاید قیمت تورهای آن‌ها با یکدیگر حدود 30 تا 40 دلار تفاوت داشته باشد، نه این‌که قیمت نصف شود. به نظر می‌رسد، هیچ کسی با این رفتارها و فعالیت‌های انحصاری کاری ندارد.

محمود بنکدارنیا راهنمای ژاپنی‌زبان که سالهای زیادی در بازار ژاپن فعالیت کرده است، درباره‌ روابط گردشگری ایران و ژاپن اظهار کرد: در سال‌های شکوفایی گردشگری ایران، یعنی اواخر دهه‌ی 70، 10هزار گردشگر از ژاپن به ایران سفر کردند و باید بررسی شود، چرا فقط این تعداد گردشگر را از بازار 18میلیون گردشگری ژاپن جذب کردیم؟!

او در پاسخ به این پرسش خود، گفت: کیفیت تور و زیرساخت‌های ایران از هتل تا حمل‌ونقل، با بسیاری از کشورهای گردشگرپذیر متفاوت است. در واقع ما آدم‌های کم‌تجربه‌ای هستیم که می‌خواهیم به گردشگرانی حرفه‌یی خدمات دهیم.

بنکدارنیا با اشاره به رقابت‌های منفی موجود در بازار ژاپن، ادامه داد: فعالیت تعدادی از شرکت‌های ژاپنی در بازار این کشور تأثیر گذاشته‌ و رقابت را یک‌طرفه کرده است. با توجه به این وضعیت، اگر در سال‌های گذشته با ژاپن کم کار کرده باشیم، ناراحت نمی‌شویم، چون اگر هم بخواهیم در این بازار کار کنیم، مجبوریم تحت تأثیر این شرایط انحصاری و رقابت ناسالم، تورها را با قیمت خیلی ارزان بفروشیم.

این تورگردان با بیان این‌که روابط غیررسمی در صنعت گردشگری ایران حکم‌فرماست، به فعالیت نمایندگی هواپیمایی ایران در توکیوی ژاپن اشاره کرد و گفت: نوع فعالیت این نمایندگی، بیش‌ترین ضربه را به روابط گردشگری ایران و ژاپن وارد کرده است. نمایندگی ایران‌ایر بلیت‌های خود را به یک شرکت ژاپنی، ارزان‌تر پیش‌فروش می‌کند و این شرکت نیز آن بلیت‌ها را با قیمت بیش‌تر به ما (شرکت‌های ایرانی) و مسافران ایران می‌فروشد.

وی اظهار داشت: نماینده‌ ایران و ژاپن در این کشور در واقع یک جایگاه دارند اما نمایندگی ایران‌ایر بلیت 1500 دلاری را به شرکت ژاپنی 1100 دلار می‌فروشد بنابراین تمام مسافران ناخودآگاه به سمت این شرکت هدایت می‌شوند. این اقدام علاوه بر این‌که فعالیت در این بازار را برای آژانس‌های ایرانی دشوار کرده، به ضرر نمایندگی ایران‌ایر نیز تمام شده است.

بنکدارنیا بیان کرد: در اسپانیا نیز این اتفاق افتاده، یعنی فعالیت‌های انحصاری برخی شرکت‌های هواپیمایی و آژانس ‌های ایرانی به مرگ بازار اسپانیا منجر شده است.

این راهنمای ژاپنی‌زبان درباره‌ نحوه‌ جذب گردشگران ژاپنی، گفت: ما در واقع هیچ کاری در ژاپن برای جذب گردشگر انجام نمی‌دهیم، البته سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در یکی از شهرستان‌های ژاپن، نماینده‌ای دارد که بسیار جوان است و نمی‌تواند کاری انجام دهد.

بنکدارنیا با بیان این‌که ژاپنی‌ها در هر صورت شرایط ایران را پذیرفته‌اند، درباره‌ تأثیر حضور ایران در نمایشگاه‌های این کشور، اضافه کرد: به هر حال، تأثیر نمایشگاه‌ها در توسعه‌ گردشگری را نباید منکر شد اما باید به این موضوع توجه کرد که برخلاف گفته‌های مسؤولان، معمولا در هیچ نمایشگاهی قراردادی امضا نمی‌شود. ما در این نمایشگاه‌ها تلاش می‌کنیم، شرکت‌ها را جذب کنیم و اگر بتوان شرکتی را راضی کرد که دست کم دو گردشگر به ایران بفرستد و در صورتی که خدمات ما به آن‌ها راضی‌کننده باشد، می‌توان قراردادی را با آن‌ها بست.