قطار مناظره در رادیو سلامت

مداخلات رسانه‌های گروهی برای ایجاد تغییرات مفید در محیط کار و زندگی مردم نقش برجسته‌ای را ایفا می‌کند.

انتقال پیام‌های موثر، موجز و در عین حال شفاف از طریق هر رسانه‌ای می‌تواند ضمن ایجاد تغییرات بیشتر در زندگی روزمره مردم، مخاطبان خود را به طور فزاینده‌ای افزایش دهد. از این‌رو نقش رسانه‌ها در اطلاع‌رسانی، فرهنگ‌سازی و ایجاد حس اعتماد در جامعه بسیار پررنگ می‌باشد.

دولت‌ها در سرتاسر جهان برای ایجاد آرامش و اطمینان بخشیدن به شهروندان خود درخصوص مسائل جاری در کشورهای خود از رسانه استفاده می‌کنند. در این میان یکی از مهم‌ترین قالب‌های برنامه‌سازی که برای شفاف‌سازی، روشنگری و اطلاع‌رسانی به شهروندان توسط دولت‌ها و به واسطه رسانه‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد، برنامه‌هایی تحت عنوان مناظره است.

مناظره در لغت به معنی مجادله و نزاع با همدیگر و بحث و گفتگو با یکدیگر و تفکر در حقیقت و ماهیت چیزی و در اصطلاح «سخنوری تجمعی» است که در آن طبق قواعد معینی به اثبات یا نفی مساله‌ای از پیش تعیین‌شده می‌پردازد و با بهره‌گیری از استدلال نظر خود را ثابت می‌کنند. این‌گونه بحث از دیرباز در ایران و کشورهای دیگر جهان معمول بوده است و به عنوان یک وسیله برای پرورش فکر و قدرت بیان و تقویت نیروی اراده به کار گرفته شده است.

مناظره به خاطر دستیابی به دموکراسی بایستی براساس «دلیل » (reason)، تحمل و شکیبایی(tolerance) و سنجش دقیق مدارک(careful weighing of evidence) انجام شوند.

مناظره می‌تواند به مردم این نکته را بیاموزد که هیچ شخصی یا دولتی حقیقت را یکجا و به طور کامل درباره موضوعی در اختیار ندارد.

امروزه همان‌طور که سقراط در 2500 سال پیش دانش‌آموختگانش را به آزمون کردن دانسته‌هایش دعوت می‌کرد دانشجویان سراسر جهان به بحث و تبادل‌نظر با یکدیگر می‌پردازند و آنچه بر این بحث‌ها حاکم است «روح تحمل و قدرت بحث کردن» است.

مناظره امروزه به یکی از پرطرفدارترین و تعیین‌کننده‌ترین و تاثیرگذارترین برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی در ایران و جهان تبدیل شده است. مصداق خارجی آن را می‌توان به انتخابات اخیر در کشورهای فرانسه و آمریکا و مناظره‌هایی که بین کاندیداهای احراز پست ریاست جمهوری در این کشورها بود در نظر آورد و مصداق داخلی آن را می‌توان به برنامه‌های انتخاباتی نامزدهای احراز پست ریاست جمهوری در ایران اسلامی در سال 1388 در نظر گرفت.

از این رو می‌توان هدف از مناظره شفاف‌سازی و روشن کردن صریح و بی‌پرده موضوعات مطرح شده در مناظره از سوی دو طرف مناظره‌کننده در جهت اثبات یا نفی یکی موضوع واحد و دور شدن از شبهات و شایعات دانست. از فواید مناظره می‌توان به رشد سطح مشارکت فکری و عملی افراد و نقد منصفانه دیدگاه‌های متعارض در جامعه و افزایش سطح آگاهی مردم و ایجاد نشاط علمی و فضای باز در جامعه و ایجاد ظرفیت پاسخگویی و پاسخ‌خواهی و از همه مهمتر افزایش اعتماد عمومی به رسانه‌های ارتباط جمعی اشاره داشت. البته هدایت و مدیریت این‌گونه برنامه‌ها نیازمند حمایت، ‌درایت، شجاعت و مهارت است که در نهایت بی‌طرفی باید تهیه شود.

در این راستا رادیو سلامت مجموعه برنامه‌هایی را با حضور کارشناسان فن و نخبگان رسانه در قالب مناظره‌های رادیویی با عنوان نقد سلامت طراحی کرده است.

از اهداف این برنامه توجه و کمک به پیشبرد برنامه‌های 5 ساله پنجم و تلاش در جهت اعتماد‌سازی آحاد جامعه به نظام به طور عام و رسانه ملی به طور خاص و تلاش در جهت حل مشکلات مردم و پیگیری مطالبات ایشان از مسوولان حوزه سلامت و تلاش برای ایجاد هم‌افزایی و همگرایی در نهادهای تصمیم گیرنده در سیاستگذاری نظام سلامت می‌باشد. رادیو سلامت در این مجموعه از برنامه‌ها در نظر دارد تا ضمن نقد منصفانه به شفاف‌سازی موضوعات و رویدادهای ملموس و عینی در حوزه سلامت بپردازد و در عین حال موضوعاتی که گهگاه منجر به سیاه‌نمایی و زیرسوال بردن خدمات 30 ساله نظام حوزه سلامت شود بپرهیزد. رویکرد رادیو سلامت در این مناظره‌ها تاکید بر استنادهای علمی و منطقی و پرهیز از طرح موضوعات مبتنی بر شایعات و گمانه‌زنی‌ها خواهد بود.

نمایندگان ادواری مجلس، مسوولان گذشته و حال نظام سلامت، دانشگاهیان، نخبگان، اصحاب رسانه و... ازجمله افراد حائز صلاحیت برای شرکت در این مناظره‌ها خواهد بود.

همچنین پس از بررسی موضوعات حوزه سلامت و دسته‌بندی آنها به لحاظ اهمیت، موضوعاتی چون بررسی تبلیغات کاذب در حوزه پزشکی، بررسی شاخص‌های سلامت در گذشته و حال در ایران، بررسی خدمات بیمه‌ای در ایران، مقایسه کیفیت داروهای ایرانی و خارجی، وضع زباله‌ها در کشور ازجمله مسائل و موضوعاتی است که در برنامه‌های اولیه نقد سلامت رادیو سلامت به بحث و تبادل‌نظر گذاشته خواهد شد.

با توجه به اهمیت این برنامه و رویکرد جدید رسانه ملی در جهت ترویج برنامه‌هایی در قالب مناظره و توجه به خواست و میل مردم، امید است مناظره‌های طراحی شده در رادیو سلامت بتواند مباحث مهم و کاربردی در حوزه سلامت را مورد بررسی دقیق قرار داده و ابعاد گوناگون آن را برای مخاطبان خود بیش از پیش روشن سازد، آنچه مسلم است قطار مناظره‌ها با نگاه به آینده و به دور از هر گونه مغلطه و مناقشه که از آفات روشنگری و شفاف‌سازی در جهت نیل به افق‌های ترسیم شده در چشم‌انداز 20 ساله نظام جمهوری اسلامی، راه خود را بپیماید و لایه‌های زیرین و ناگفته‌های حوزه سلامت را مورد تدقیق و جستجو قرار داده و ابعاد تازه‌ای از آن را در جهت اعتمادسازی مخاطبان نمایان کند.

به هر حال در بستر فضای باز سیاسی و آزاداندیشی، پیشنهاد برنامه‌سازی در قالب مناظره به منظور شفاف‌سازی، روشنگری و اطلاع‌رسانی مقبولیت فراوان و استقبال‌کننده بسیار دارد.

در واقع در چارچوب مناظره پرسش و پاسخ‌خواهی نمود بیشتری پیدا می‌کند.

توماس بابینگتون استاد دانشگاه گلاسکو انگلستان می‌گوید: «مردم در شرایط آزاد می‌توانند آزادانه به طرح پرسش‌های خود بپردازند.»

بدون شک رسانه‌ها در ایجاد فضای باز و شرایط آزاد جهت ارائه مطالبات و پرسش‌های مردم نقش بسزایی دارند.

محمدرضا گلی‌زاده