گام‌های رو به توسعه درحوزه پزشکی

جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی تهران در قالب 3 گروه پژوهشی سرطان پستان، ژنتیک سرطان و لیزر پزشکی به پژوهش و ارائه خدمات تخصصی متنوع می‌پردازد. این واحد در حال راه‌اندازی یک بانک ژنتیک سرطان پستان است که می‌تواند زمینه‌های تحقیقاتی متعدد را برای پژوهشگران واحد و همچنین سایر پژوهشگران کشور فراهم آورد و با توجه به اپیدمیولوژی خاص این بیماری در ایران، این موضوع بسیار حائز اهمیت خواهد بود. بعلاوه جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی تهران تاکنون میزبان 2 همایش بین‌المللی در زمینه سرطان پستان بوده است و فصلنامه علمی بیماری‌های پستان را نیز منتشر می‌کند.

در کنار خدمات تخصصی در حیطه بیماری‌های پستان، پوست و دندانپزشکی، دوره‌های آموزشی تخصصی که از سوی این واحد برگزار می‌شود، مورد استقبال متخصصان حوزه علوم پزشکی در کشور قرار گرفته است.

واحد علوم پزشکی ایران نیز با در اختیار داشتن 3 گروه پژوهشی درد، رشد و سلامت کودک، فیزیوتراپی زنان و همچنین کلینیک‌های تخصصی سلامت کودک و دندانپزشکی از جمله واحدهای باسابقه فعالیت طولانی جهاد دانشگاهی محسوب شده و تاکنون میزبان 4 دوره جشنواره بهداشت خانواده، 2 دوره همایش کشوری کودک سالم و کنگره بین‌المللی روش‌های کمتر تهاجمی درمان ستون فقرات بوده است. معاونت آموزشی این واحد که بسیار فعال و موفق بوده، در ادامه کار هرچه بیشتر بر آموزش‌های تخصصی در حوزه پزشکی متمرکز شده است.

و اما جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی شهید بهشتی علاوه بر فعالیت‌های متنوع آموزشی در حیطه سلامت، با راه‌اندازی اتاق فکر سلامت و بانک ایده سلامت با همکاری معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گامی مهم در جهت نهادینه کردن فرهنگ تفکر پیش از عمل و امکان بهره‌گیری از ایده‌های نو و خلاقیت افراد برداشته که امید است بیش از پیش مورد عنایت و حمایت متولیان نظام سلامت در کشور قرار گیرد. در ضمن پژوهشکده گیاهان دارویی با پژوهش در حیطه‌های فارماکولوژی کاربردی، فارماکوگنوزی، کشت و توسعه گیاهان دارویی و بتازگی اخیرا بیوتکنولوژی گیاهان دارویی، تحقیقات گسترده‌ای را درخصوص شیوه‌های عصاره‌گیری، خالص‌سازی، تعیین بهترین شرایط کشت، تهیه داروها و اجرای فرمولاسیون و بالاخره کارآزمایی‌های بالینی در دست اجرا دارد. این پژوهشکده بیش از 10 عنوان دوره آموزشی کوتاه مدت را در زمینه گیاهان دارویی و سایر جنبه‌های فارماکولوژی ارائه می‌‌کند.

همچنین پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی با در اختیار داشتن متخصصان حوزه‌های مختلف سلامت عمومی از جمله اپیدمیولوژی، پزشکی اجتماعی، مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی و بهداشت مادر و کودک می‌تواند به عنوان یک بازوی پژوهشی و مشورتی قوی برای سیاستگذاران نظام سلامت ارائه خدمت کند. ارزشیابی برنامه کشوری کنترل فشار خون، ارزیابی اثربخشی برنامه‌های غنی سازی مواد غذایی و برآورد نیروی انسانی خدمات پزشکی از جمله این همکاری‌ها بوده است. بعلاوه این پژوهشکده با گردهم‌آوری یک گروه قوی از متخصصان علوم بهداشتی در کشور، شروع به تدوین فرهنگ جامع سلامت کرده که در نوع خود، کاری بزرگ و منحصر به فرد است. در این میان پژوهشگاه فناوری‌های نوین علوم پزشکی جهاد دانشگاهی (ابن سینا) که با تکمیل گروه‌های پژوهشی تخصصی در قالب 3 پژوهشکده بیوتکنولوژی تولیدمثل، آنتی بادی منوکلونال و نانوبیوتکنولوژی مشغول فعالیت است؛ در حال حاضر، تمرکز اصلی خود را در چند حوزه از جمله غدد، ژنتیک و ایمنی تولیدمثل، تشخیص زودرس و ایمونوتراپی سرطان‌ها، تولید آنتی‌بادی‌های منو و پلی‌کلونال، تولید فرآورده‌های بیولوژیک نوترکیب و تولید و ارزیابی نسل جدیدی از واکسن‌ها قرار داده است و به امید خدا در آینده نزدیک دستاوردهای قابل‌توجهی در این حیطه‌ها به جهان دانش ارائه خواهد داشت.

پژوهشکده رویان جهاد دانشگاهی نیز به واسطه موفقیت‌های چشمگیر خود از جمله شناخته‌شده‌ترین مجموعه‌های جهاد دانشگاهی در حوزه علوم پزشکی است. این پژوهشکده علاوه بر پژوهش‌های تخصصی در حیطه جنین‌شناسی و ناباروری مردان و زنان و ارائه تمامی خدمات تخصصی مرتبط با آن، در عالی‌ترین سطوح ممکن و پذیرفته شده در سطح بین‌المللی، در زمینه مطالعات درباره سلول‌های بنیادی جزو معدود مراکز موفق جهان محسوب می‌شود. پیشگامی در تولید نخستین حیوانات شبیه‌سازی شده در سطح منطقه به عنوان مقدمه‌ای برای ورود به فناوری موجودات تراریخته (ترانس ژن) از دیگر افتخارات محققان این مجموعه است. به موازات پیشرفت‌های حاصل در زمینه سلول‌های بنیادی که در برخی موارد به پژوهش‌ها و ارائه خـدمـات سـلـول درمـانـی انـجامیده است، تمرکز جدی بر بیوتکنولوژی جانوری در برنامه کاری این پژوهشکده قرار دارد.

علاوه بر موارد یاد شده، گروه‌های پژوهشی دیگری نیز در سایر واحدهای جهاد دانشگاهی مشغول فعالیت هستند و تلاش شده است این گروه‌ها با توجه به توان انسانی و تجهیزاتی و زمینه کار و اولویت‌های استانی، هرچه تخصصی‌تر روی موضوعات خاصی از حوزه سلامت به تحقیق و ارائه خدمات بپردازند، از جمله:

ــ گروه پژوهشی آموزش بهداشت در واحد استان خوزستان

ــ گروه پژوهشی ژنتیک انسانی در استان فارس و ارائه خدمات تخصصی ژنتیک در این استان و استان آذربایجان شرقی

ــ گروه پژوهشی ایدز، هپاتیت وHTLV در استان خراسان رضوی

بالاخره آن که ارزیابی‌های مقدماتی تشکیل مرکز ملی ذخایر ژنتیک و زیستی ایران انجام پذیرفته و ملاحظات اجرایی آن بسرعت در حال پیگیری است و این مرکز در آینده‌ای نه چندان دور می‌تواند تمامی دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و حتی تشکیلات اجرایی را از خدمات تخصصی خود بهره‌مند سازد. کلام آخر آن که جهاد دانشگاهی در حوزه پزشکی و سلامت نیز همچون دیگر زمینه‌های تخصصی دارای برنامه توسعه مدون است و می‌کوشد تا متناسب با نیازهای کشور و توان علمی خود و به منظور استفاده بهینه از منابع موجود، فعالیت‌ها را هر چه بیشتر تخصصی و در محورهای مشخص و کارشناسی شده پیگیری کند.