بناهای آستانه شاه نعمت الله ولی

ساخت این مجموعه از نیمه اول قرن نهم(840 هجری قمری آغاز و طی شش قرن تا اواخر قرن چهاردهم ادامه یافته است.

این بنا که نشانه ای از فرهنگ پربار هنر معماری ایران به شمار می رود در ابتدا به صورت یک تک بنا با گنبدی رفیع بر فراز فضایی چهارگوش، درون باغ بزرگی بود که بعدها الحاقاتی به آن افزوده شده است.

عمارت تاریخی مرقد شاه نعمت الله ولی، صحنها و رواقهای اطراف آن حدود شش هزار متر مربع وسعت دارد.

این عمارت شاهکاری از هنر معماری شش قرن اخیر با تلفیقی از فضای معماری مقبول و باغ سازی بسیار فرح انگیز و صفایی عارفانه است.

نویسنده معاصر مرحوم دکتر حمید فرزام در کتاب "تحقیق در احوال و نقد آثار و افکار شاه نعمت الله ولی" می نویسد: نخستین کسی که فرمان داد گنبد و بارگاهی رفیع و مجلل بر مرقد شاه ولی بنا کنند، سلطان احمد شاه بهمنی پادشاه دکن هندوستان بود که از مریدان و هواخواهان خاص او به شمار می رفت.

وی می افزاید: کتیبه کهن و تاریخی بسیار گرانبهای سردر مزار شاه ولی که یادگار اخلاص و ارادت بی شائبه سلطان احمدشاه و فرزند او به آن عارف بزرگ است هنوز هم پس از 5/5 قرن زینت بخش آستانه شاه ولی است.

پنج جفت در به عنوان درهای ورودی آستانه که احتمالا در هندوستان ساخته و به ماهان آورده اند، با نقوش هندسی خاتمکاری شده و قطعاتی از عاج فیل در آنها بکار رفته است.

این مقبره در ابتدا به صورت یک تک بنا در میان باغی وسیع قرار داشت و دارای تزیینات نما سازی و کاشیکاری در نمای خارجی بوده است.

هم اکنون نیز قسمتی از این نماسازی با کاشیکاری معرق و زیبا با نقش اسلیمی و رنگ های لاجورد، فیروزه ای، سفید و طلایی در سردر غربی مقبره مشهود است.

دو مناره بلند به ارتفاع 38/5 متر، رواق شاه عباسی و دارالحفاظ سردر محمدشاهی، صحن وکیلی، صحن اتابکی و صحن میرداماد از جمله قسمتهای مختلف آستانه شاه نعمت الله ولی هستند.

صحن اتابکی آخرین صحنی است که احداث شد و حوض بزرگ مستطیل شکلی با چهار باغچه در اطراف و وسط آن قرار دارد.

بر اثر زلزله سال 60 بخشی از قسمت فوقانی گنبد آستانه فرو ریخت و شکافهایی در آن ایجاد شد که به ناچار تمام گنبد برچیده و با اصول فنی توسط سازمان میراث فرهنگی کرمان بازسازی شد.

یکی از باارزشترین اشیای این آستانه پته ای است که توسط 9 تا 12 زن طی مدت سه سال برای روانداز مقبره شاه ولی دوخته شد. طول این روانداز پته 405 و عرض آن 265 سانتیمتر است.

تعدادی کشکول مزین به خط و نقش، تعدادی تبرزین حکاکی شده به همراه شمشیر مرصع با جلد چرمی، سپرهای متعدد از پوست کرگدن و فولاد، کتابهای خطی و چاپ سنگی کم نظیر، تعدادی پته، ترمه و شال، ظروف چینی و بلور از جمله اشیای ارزشمندی هستند که در این آستانه نگهداری می شوند.

سید نورالدین شاه نعمت الله ولی که از شعرای معروف ایران در سال 730 هجری قمری متولد شد که برخی محل تولد وی را کوهبنان در استان کرمان و برخی دیگر نیز شهر حلب در سوریه ذکر کرده اند.

وی علوم مقدماتی را نزد شیخ رکن الدین شیرازی تحصیل کرد و سالها به ریاضت و تزکیه باطن مشغول شد و در پی مراد به سیر و سفر پرداخت.

سال وفات شاه ولی را 827 و برخی 834 هجری قمری عنوان کرده اند.

آستانه شاه نعمت الله ولی در 35 کیلومتری کرمان در شهر خوش آب و هوای ماهان قرار دارد که یکی از مناطق گردشگری این استان به شمار می رود و سالانه هزاران گردشگر داخلی و خارجی از آن بازدید می کنند.

ایرنا