او و‌ گنجینه‌هایی ‌که باقی ‌گذاشت

شبکه تهران نیز در سال 87 و در چهاردهم مرداد ویژه‌ برنامه‌ای درباره مصطفی عقاد پخش کرد که آغازش از همان لحظات اولیه انفجار بمب و مرگ عقاد بود و سپس هنرمندان و فیلمسازان سرشناس درباره مقام او صحبت کردند.

مصطفی عقاد در حال حاضر اگر چه درگذشته است، اما حدود 30 سال است که مردم ایران او را می‌شناسند. چرا که 2 فیلم جاودانه و شاهکار او یعنی محمد رسول‌الله(ص) (1976) و عمرمختار(1981) در تهران و ایران علاوه بر اکران وسیع سینمایی، بارها از شبکه‌های سیما نیز به نمایش درآمدند و هر بار بینندگان با عشق و علاقه مفرط  گویی که برای اولین بار است به تماشای فیلمی می‌نشینند  این 2 اثر را تماشا می‌کردند.

فیلم‌هایی که عقاد ساخت، به مانند نام وی همواره در تاریخ سینما جاودانه باقی خواهند ماند.

به گفته پدر عقاد؛ مصطفی در سن 19 سالگی وقتی عازم آمریکا می‌شود تنها چیزی که از پدرش می‌خواهد نسخه‌ای عالی از قرآن مجید بوده است و اما به گفته خودش تنها کتابی که با خود برگردانده همین مجلد کلام‌الله بوده است. او خود را مقید به تلاوت قرآن و عمل به آن می‌دانست.

عقاد در سال 1951 در دانشگاه معتبر لس‌آنجلس (UCLA) در رشته هنر و تئاتر ثبت‌نام می‌کند و 4 سال بعد فارغ‌التحصیل می‌گردد که در این فاصله نیز عمدتا در دروس عمومی دوره‌های کارشناسی سینما شرکت فعال داشته است.

عمده فعالیت‌های پس از فارغ‌التحصیلی مصطفی عقاد به کار در تلویزیون می‌گذرد. او که متولد اول جولای 1930 بود؛ در 25 سالگی کار در تلویزیون را آغاز کرد و به سبب تسلط به زبان انگلیسی از همان ابتدای کار به نگارش فیلمنامه و ارائه طرح‌های تلویزیونی و سینمایی پرداخت. طرح‌هایی که عمدتا برای کانالNBC انجام می‌گرفت.

اما عقاد در ابتدای سال 1974 پایه‌گذاری بزرگ‌ترین اثر سینمایی زندگی‌اش را انجام داد. او در 44 سالگی استارت ساخت فیلمی را شروع کرد که از نوجوانی آرزویش را در سر می‌پرورانید. ساخت فیلمی درباره حضرت رسول این اتفاق با پیدا شدن تهیه‌کنندگانی از چند کشور آغاز شد و عقاد با وسواس به انتخاب بازیگران پرداخت. انتخابی که (حتی الان هم که حدود 33 سال از تاریخ ساخت فیلم می‌گذرد) ‌‌هوشمندانه جلوه‌گری می‌کند. اما فیلم محمد رسول‌الله (ص)‌ (با عنوان اصلی:‌ THE MASSAGE) در یک اکران سراسری بی‌مانند و با یک برنامه‌ریزی درست و حساب شده به نمایش درآمد.

در 9 مارس سال 1977 نمایش سراسری در آمریکای شمالی و در 8 جولای همان سال اکران اروپایی فیلم در فرانسه آغاز شد و در مجموع چیزی حدود 2 سال اکران این فیلم ادامه یافت تا زمانی که در اکتبر سال 1979 اکران به ترکیه رسید.

سازنده فیلم محمد رسول‌الله که عنوان ابتدایی‌اش محمد، فرستاده خدا (mohammad, massenger of God) بود، در حین ساخت و سازش، کاری ابتکاری نیز انجام داد. عقاد یک ورسیون انگلیسی و یک نسخه عربی از فیلم تهیه کرد. نسخه عربی در واقع بازیگرانی داشت که عمدتا عرب‌زبان بودند و کیفیت کار در پایان به گونه‌ای بود که با نسخه انگلیسی به همراه بازیگران نامی و بین‌المللی برابری می‌کرد. فیلم 177 دقیقه‌ای محمد رسول‌الله اگرچه با بودجه‌ای معادل 10 میلیون دلار ساخته شد و اگرچه برای سود ساخته نشده بود؛ اما در واقع بسیار بسیار در گیشه مورد استقبال قرار گرفت و برای جوایز بسیاری در جشنواره‌های سینمایی نامزد شد که یکی از مهم‌ترین این نامزدها، نامزدی جایزه اسکار بهترین موسیقی برای این فیلم بود.

دیگر ساخته جاودانه مصطفی عقاد «عمر مختار» است. فیلمی که عقاد در سال 1981 ساخت و بسیار مورد توجه قرار گرفت، فیلم 206 دقیقه‌ای عمر مختار (با عنوان اصلی شیر صحرا: (Lion of The Desert) که با بودجه‌ای حدود 30 میلیون دلار ساخته شد به مانند اکران پیوسته و سراسری و بسیار موفق «محمد رسول‌الله(ص)‌» بسیار با استقبال روبه‌رو شد.

عمرمختار (شیر صحرا)‌ در 17 آوریل 1981 در آمریکای شمالی به طور سراسری به اکران رسید و از 25 سپتامبر همان سال اکران اروپایی‌اش با نمایشی در سینمای فنلاند ادامه یافت و بعد از 4 سال در اکتبر 1985 نمایش فیلم به سینمای ترکیه رسید.

مصطفی عقاد پس از این 2 پروژه نفس‌گیر که از سال 1974 تا 1982 وقت و عمرش را بر سر آنها گذارده بود، به تهیه‌کنندگی در سینما و تلویزیون ادامه داد. جان کارپنتر (او را با فیلم‌های «هالووین» به یاد بیاورید) عمده فیلم‌های ترسناکش را با تهیه‌کنندگی عقاد به سرانجام ‌رسانید.

یکی از آرزوهای دیرین مصطفی عقاد در واقع شاید اصلی‌ترین آرزوی عقاد که تا زمان درگذشتش از آن صحبت می‌کرد؛ ساختن فیلمی با موضوع صلاح‌الدین ایوبی بود.

عقاد برای به نتیجه رساندن این پروژه به تهیه‌کنندگان گردن‌کلفتی نیاز داشت چرا که هزینه این فیلم چیزی حد ود 100 میلیون دلار برآورد می‌گردید. شاید اگر او در یازدهم نوامبر 2005 شبی که همراه دخترش (رمای 25 ساله) در آن حادثه تروریستی درگذشت، در آن هتل نمی‌بود، مقدمات ساخت فیلم «صلاح‌الدین» را تا حالا مهیا کرده بود. به هر حال او در چهارشنبه 18 آبان 1384 برابر با یازدهم نوامبر 2005 درگذشت اما آثارش برای همیشه زنده خواهد ماند.

فریبا نیک‌نژاد