«درباره الی» به تازگی در سینماها اکران شده است

همه چیز این فیلم درست و بجاست. فیلمنامه، کارگردانی، بازی‌ها و لوکیشن. بگذارید بخشی از داستان فیلم را برایتان تعریف کنم، اما قبل از آن توصیه‌ای دارم. اگر به سینما رفتید و فیلم را دیدید حتما می‌فهمید که مهم‌ترین جذابیت آن علاوه برهمه چیزهای درستش، تعلیق در داستان است که تا سکانس پایانی ادامه پیدا می‌کند. پس وقتی از سینما آمدید بیرون، داستان فیلم را تمام و کمال برای کسی که می‌خواهد خودش هم به سینما برود و فیلم را ببیند، تعریف نکنید تا مزه‌اش را و لذت دیدنش را برای او از بین نبرده باشید. من هم همین کار را می‌کنم. از همان‌جایی داستان را برایتان تعریف می‌کنم که فیلم شروع می‌شود. فیلم از جیغ زدن در تونل شروع می‌شود. تونلی که توی راه شمال است. چند دوست دارند با هم می‌روند شمال. سرها را از پنجره‌ ماشین بیرون آورده‌اند و شادی می‌کنند. می‌ایستند وسط راه به استراحت. می‌خواهند چند روزی را در شمال باشند، ‌کنار دریا. جایی که قبلا رزرو کرده بودند به کس دیگری سپرده شده و آنها ناچارند دنبال ویلای دیگری بگردند. ویلایی که پیدا می‌کنند کنار دریاست و داخل ویلا احتیاج به تمیزکاری دارد.

گلشیفته فراهانی و مانی حقیقی با هم زن و شوهرند و با بچه کوچکشان به سفر آمده‌اند. ترانه علیدوستی که نقش «الی» را بازی می‌کند دوست گلشیفته و در حقیقت مربی مهدکودک بچه اوست.

شهاب حسینی بتازگی از آلمان آمده و قصد ازدواج دارد. گلشیفته که در فیلم «سپیده» نام دارد الی را برای آشنایی با شهاب حسینی به این سفر دعوت کرده. رعنا آزادی‌ور، مریلا زارعی،‌ پیمان معادی، احمد مهرانفر، صابر ابر و چند بازیگر خردسال به نام‌های فرزین صابر بهلولی، متین فتورچی، آینار آناهید و فاطمه شورمج از دیگر بازیگران «درباره الی» هستند. همسفران مشغول تمیز کردن ویلا می‌شوند و ما فرصت می‌کنیم که با شخصیت‌های فیلم آشنا شویم. خب تا اینجا ماجرا خیلی خوب و مفرح است. سفر شادی است و همسفران پانتومیم بازی می‌کنند و ما می‌خندیم، اما از یک طرف می‌بینیم که رفتار الی خیلی مشکوک است. می‌خواهد زود به تهران برگردد و چند تلفن مشکوک هم دارد تا این که فردای صبحی که به شمال آمده‌اند، ‌الی گم می‌شود و این تازه آغاز نفسگیر ماجراست. بگذارید از اینجا به بعدش را برایتان تعریف نکنم که اگر داستان فیلم را از اول تا آخر بدانید لذت کمتری از دیدن آن خواهید برد.

می‌شود گفت درباره الی یک داستان شخصیت‌محور است و بازیگرهای متعدد در هر صحنه حضور دارند. به دلیل فضای واقعگرا، بازیگرها دیالوگ‌هایشان را میان کلام یکدیگر می‌گویند و کم می‌بینید که دیالوگی ساختگی یا تصنعی باشد و به خودتان بگویید که «اصلا کسی پیدا می‌شود که در چنین موقعیتی این حرف را بزند؟» اغلب نماها شلوغ، متشنج و پردیالوگ است. در چنین شرایطی که دوربین هم روی دست همراه بازیگرها مدام حرکت می‌کند، شاهد فیلمی پرجنب و جوش و پرحرکت هستیم اگر چه فضا و موقعیت جغرافیایی در فیلم تغییر نمی‌کند و تقریبا بیشتر فیلم با یک لوکیشن ثابت مواجه هستیم.

مانی حقیقی که در حقیقت بیشتر کارگردان است تا بازیگر و سال گذشته فیلم موفق «کنعان» را ساخته در «درباره الی» بهتر از همه بازیگران بازی می‌کند و بازی‌اش بسیار باورپذیر است. کلا شاید شما هم با من هم عقیده باشید که بازیگران خوبی در این فیلم جمع شده‌اند که همگی کارنامه درخشانی دارند و این به راحت‌تر شدن کار کارگردان هم کمک کرده است.

اصغر فرهادی در کارنامه خود فیلم‌های موفقی مثل «شهر زیبا» و «چهارشنبه‌سوری» را هم دارد و از او مجموعه تلویزیونی موفق «یک شهر» را هم دیده‌ایم. فرهادی درباره چگونگی ساخت این فیلم گفته است: یک روز فقط برای احوالپرسی و دیدن یک قاضی که دوست من بود، به دادگاه رفته بودم. با هم بحث و گفتگو می‌کردیم و من گفتم که شغل من سخت‌تر است ولی او گفت شغل من سخت‌تر است. سپس برای من قصه‌ای تعریف کرد که آن را برایتان بازگو می‌کنم: «در حال حاضر روی پرونده‌ای کار می‌کنم که پیرمردی شکایت کرده و مدعی است که دسته چک بانکی‌اش را کسی دزدیده و در بانک امضای او را جعل می‌کند و پول‌هایش را از بانک می‌گیرد. ‌پلیس، فردی را که مرتکب این کار شده بود، پیدا کرده و دستگیر و از او تحقیق می‌کند. از او می‌پرسند این دسته چک را از کجا و چگونه به دست آوردی؟....»

فرهادی ماجرا را ادامه می‌دهد و نتیجه می‌گیرد که شغل قضاوت بسیار سخت‌تر از شغل اوست. بعد از بازگشتن از دادگاه، تصمیم می‌گیرد درباره قضاوت فیلمی بسازد، قضاوت‌هایی که از هرسمت آن را نگاه کنیم، باخت است. و این‌گونه است که درباره الی ساخته می‌شود و به یکی از بهترین فیلم‌های یک دهه اخیر سینمای ایران تبدیل می‌شود. از موضوعی حرف می‌زند که دغدغه خیلی از ماست یعنی قضاوت.

بگذارید یک چیز دیگر را هم بگویم. منتظر یک فیلم شاد و خنده‌دار نباشید. چون با این که در ابتدای فیلم، طنز نقشی قوی در روابط آدم‌ها و در فیلم بازی می‌کند، اما کم‌کم رنگ می‌بازد و تلخی جای آن را می‌گیرد. بله درباره الی فیلم تلخی است برای این‌که زندگی تلخ است. زندگی برای همه ما روی تلخش را هم نشان داده اگرچه روزها و ماه‌ها و سال‌های خوبی را هم داشته‌ایم.

فاطمه شاهرودی