حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
کشف شهر هندسی، باستانشناسان را حیرت زده کرد
گروه شهرستانها: کشف یک شهر دوره اسلامی با نقشهای هندسی، باستانشناسان را حیرتزده کرد.
شهریار عدل در گفتگو با خبرنگار ایسنا، در اینباره توضیح داد: با کشف فرهنگهای هزاره نخست پیش از میلاد و شاید کهنتر از آن که مبتکر دانش حفر قنات و احیای حیات در منطقه گسل بم، بروات بم و نیز در کشور و دیگر اقلیمهای خشک بودند، این پرسش مطرح شد که چرا و چه زمانی این دوران شکوفائی بهسر آمده است. این مساله با کشف یک شهر متعلق به دوران صدر اسلام حل شد که آثار آن در میان صدها هکتار از محوطههای کهنتر پنهان شده بودند.
او بیان کرد: این رازگشایی، گمان پیشین را اثبات کرد که جنگهای درونی میان شاهزادگان سلجوقی کرمان و مداخله اقوام بیابانگرد <غُز> در آن آشوبها، موجب فروریختگی نظام کشوری و اجتماعی و در نتیجه، عدم رسیدگی به نگهداری قنوات شده که به نوبه خود سبب انهدام شبکه پیچیده آبیاری منطقه شده است. این اتفاقها در سال 600 هجری قمری (1200 میلادی) رخ داد و به دوران طلایی شهر بم و اطراف آن پایان داد.
عدل بیان کرد: اکنون چنین بهنظر میرسد که شهر، حدود 1500 متر طول (شمالی جنوبی) و 600 متر عرض (شرقی غربی) دارد. دو ارگ بههم چسبیده، هسته اصلی را تشکیل میدهند. ارگها مربع بودهاند و دارای اضلاعی به طول تقریبی 250 متر میباشند. کهندژ در گوشه جنوب شرقی ارگ شمالی قرار دارد و دامنه آن بهصورت یک فضای باز روی گوشه شمال شرقی ارگ جنوبی کشیده شده است.
وی ادامه داد: این دید کاملا هندسی در شهرسازی از مهمترین دستاوردهای کشف این آثار است و اهمیت زیادی برای درک سیر تحول شهرسازی در نخستین قرنهای دوره اسلامی دارد. همچنین بهنظر میرسد، تهیه چنین طراحی هندسی در این وسعت و اجرای آن، نمایانگر وجود یک نظام پرقدرت مبتنی بر علم و دانش در ناحیه بم و نرماشیر آن زمان است.
او همچنین اظهار کرد: یک دستاورد بسیار مهم دیگر، کشف این شهر هم از نظر تاریخ تحول فن حفر کاریزها و هم پرونده ثبتی بم در میراث جهانی، اثبات این امر بیسابقه است که اکنون دستکم بیشتر قنوات منطقه گسل بم را به قبل از یکهزار سال پیش میتوان منسوب کرد.
عدل بیان کرد: ما پیش از این، به این نتیجه رسیده بودیم که در این منطقه، شبکههای آبیاری بیش از 2000 ساله وجود دارند؛ ولی نمیشد، تصور کرد که قدمت مجموعه سیستم موجود دست کم بالای یکهزار سال است. وی اضافه کرد: اگر برنامه نقشهبرداری کنونی عملی شود، این امر بهوضوح اثبات میشود، زیرا ملاحظه خواهد شد که آثار شهرهای کشف شده صدر اسلام، دنباله رشته کاریزهای گسل را پوشاندهاند و این امر بهروشنی ثابت میکند که شهر یکهزار ساله و شاید قدیمیتر، پس از حفر کاریزهایی که پیریزی شده است، زیر آثارش پنهان شدهاند.
اسکندر مختاری، مدیر پروژه نجاتبخشی میراث جهانی بم نیز در اینباره گفت: کشف شهر یادشده در چارچوب آغاز مرحله عملی نقشهبرداری هوایی دقیق آثار باستانی منطقه افراز بروات (گسل بم) در روزهای اخیر صورت گرفته است.
گفت و گو
