گفتگو با رئیس شورای سیاستگذاری سلامت سازمان صداوسیما

اگر موافقید ، از تاریخچه شورا شروع کنیم . فکر تشکیل شورای سیاستگذاری سلامت سازمان از کجا شکل گرفت؛
پس از دیدار مقام معظم رهبری در سال 1375 از صداوسیما ، تشکیل شوراهای تخصصی در سازمان ، جهت ارتقای سطح آگاهی های مردم و این که هر برنامه ای یک محتوای کیفی در حد اعلا داشته باشد. مورد توجه قرار گرفت . یکی از این شوراها شورای سیاستگذاری سلامت بود که باید بر برنامه هایی که مربوط به بهداشت و سلامت عمومی بود، نظارت می کرد. می دانید که تعریف سلامت هم تعریف وسیعی است . رفاه کامل اجتماعی ، روانی ، جسمی و معنوی . بر همین اساس هم قرار شد برنامه های کلیه شبکه های دیداری و شنیداری که در این زمینه تولید می شود در این مجموعه سیاستگذاری شود. از آن زمان قرار شد که سرفصل های اصلی برنامه هایی که در زمینه سلامت تولید می شوند بر مبنای اولویت های خاصی که در طول سال در نظر گرفته می شود، تعیین شود.
وظیفه شورا ، آن طور که از اسمش برمی آید فقط تعیین «سیاست »هاست یا شورای نظارت و اجرا و چیزهای دیگرهم هست؛ فکر می کنم مردم بدشان نمی آید بدانند که شما در پخش این حجم برنامه های پزشکی که از رادیو و تلویزیون پخش می شود ، چه نقشی دارید؛
در سال اول ، وظیفه اصلی شورا بازبینی برنامه ها بود. کل برنامه هایی را که در این زمینه پخش می شد شورا بازبینی و اشکالات آنها را رفع می کرد. اما از سال 76 به بعد فعالیت های شورا توسعه پیدا کرد. برای هر کدام از شبکه های رادیو و تلویزیون یک مشاور پزشک گذاشته شد. در واقع وظیفه سیاستگذاری را شورای عالی سیاستگذاری سلامت به عهده دارد و شورای سیاستگذاری سلامت که دبیرخانه شورای عالی به حساب می آید، بیشتر یک وظیفه نظارتی و اجرایی دارد.
یعنی یک شورایی وجود دارد که هر ساله سیاست های کلی را تعیین می کند و شما برای اجرای آن برنامه ریزی می کنید.
بله دبیرخانه شورای عالی سیاستگذاری سلامت پیش نویس سیاست ها را تعیین می کند و به شورای عالی می برد تا تصویب شود. تمام سازمان هایی که درگیر مساله بهداشت و سلامت مردم هستند، در این شورا عضو هستند. مثل وزارت بهداشت و و سازمان پزشکی قانونی ، فرهنگستان علوم پزشکی ، جمعیت هلال احمر ، سازمان نظام پزشکی ، اساتید دانشگاه های علوم پزشکی و... در این شورا پزشکان نخبه و متعهدی که در زمینه های مختلف پزشکی تخصص دارند حضور دارند. پس از تصویب اولویت ها ، استراتژی و برنامه ها در شورا مشخص می شود. همین جا عرض کنم که شورای سیاستگذاری 3زیرمجموعه دارد. یک کمیته علمی که تامین کننده نیازهای علمی برنامه سازان است . یک بخش دیگر که گروه مشاوران شبکه های مختلف هستند. یک بخش دیگر هم بخش اینترنت است که در سایت IRIB ، قسمت سلامت را اداره می کند. در این قسمت از سایت مطالب و اخبار علمی به روز گذاشته می شود. یک بخش مشاور پزشکی هم در همین بخش داریم که مردم می توانند از این طریق سوالاتشان را مطرح کنند و پاسخ بگیرند.
شورا چه رابطه ای با تولیدکنندگان برنامه های تلویزیونی دارد؛ یعنی تا چه حد می تواند در جریان کار آنها باشد؛
بنا به دستور ریاست محترم سازمان ، هیچ برنامه پزشکی و در واقع هیچ برنامه ای با موضوع بهداشت سلامت نیست که قبل از آغاز تولید، موضوعش در شورا تصویب نشود. در بحث اجرا هم کنار هر تهیه کننده یک مشاور پزشکی تا لحظه پخش برنامه این مشاور در کنار عوامل تولید حضور دارد.
پس با این وصف ، شما در جریان همه چیز هستید و تا حدی مسوولیت اجرایی هم به عهده دارید. بنابراین درباره کیفیت همه برنامه هایی که در مقوله بهداشت و سلامتی از رادیو و تلویزیون پخش می شود هم باید پاسخگو باشید...
ببینید ، ما از صفر شروع کردیم ، امروز به جایی رسیده ایم که می توانیم بگوییم 85درصد برنامه هایی که در مقوله سلامت در صدا و سیما تولید می شوند، مطابق با همان اولویت هایی هستند که در شورای سیاستگذاری تبیین می شود.
یعنی 15درصد دیگر برنامه ها از کنترل شما خارج است؛
این 15درصد برنامه هایی هستند که اصطلاحا به صورت فلاشینگ می آیند. مثلا یک گزارش ویژه خبری یا یک برنامه ای مثل در شهر و... است .
پس در واقع شما فقط از 85درصد برنامه هایی که پخش می شود دفاع می کنید. اگر از شما به عنوان یک بیننده یا شنونده بپرسیم درخصوص این برنامه ها چه نظری دارید...؛
ببینید. ما سال گذشته یک نظرسنجی از مردم کردیم . این نظرسنجی نشان داد 97 درصد مردم به برنامه های پزشکی و برنامه هایی که در زمینه سلامت از صدا و سیما پخش می شود ، اعتماد دارند ، میزان رضایت مندی مردم هم در این زمینه 95 درصد بود. این درصد اعتماد و رضایت مندی درصد بالایی است . این نشان می دهد کاری که انجام شده در مجموع قابل قبول بوده است و مردم توانسته اند نیازهایشان را از طریق این برنامه ها تامین کنند. از سوی دیگر پزشکان هم با ما همکاری خوبی دارند. یعنی ما بدون همکاری آنها نمی توانیم وظیفه مان را به خوبی انجام دهیم ما از همکاری برجسته ترین پزشکان کشور بدون پرداخت هیچ هزینه ای استفاده می کنیم.
فکر می کنید رضایت مسوولان و متولیان امور بهداشت و درمان کشور هم از عملکرد شما به همین نسبت است؛ مثلا تا آنجا که من در جریان هستم ، بعضی از مسوولان وزارت بهداشت و کارشناسان به حجم تبلیغاتی که مربوط به تنقلات و مواد غذایی بی ارزش در تلویزیون ، انتقاداتی دارند. مساله مخالفت با تبلیغات تلویزیون نیست . مثلا آنها می گویند با تبلیغ شیر و لبنیات ، هر چقدر هم باشد هیچ مخالفتی ندارند؛ اما...
ما بدون مجوز تولید و تایید وزارت بهداشت - هر کالایی که می خواهد باشد - امکان ندارد که اجازه تبلیغ به یک کالا بدهیم.
این که مسلم است . اما شما خودتان به عنوان یک کارشناس و مسوول در مورد کیفیت آگهی هایی که مربوط به مواد غذایی می شود، چه نظری دارید؛
شورای سیاستگذاری عضو مجموعه ای است که بر پخش آگهی ها نظارت می کند و همچنین عضو گروهی بود که قوانین پخش آگهی ها را تدوین کرده اند، ما تاثیر اجتماعی ، روانی و اقتصادی آگهی ها را بررسی می کنیم و فکر نمی کنم مجموعه این آگهی ها تاثیر منفی داشته باشد. چون ما اینقدر برنامه در زمینه آموزش تغذیه صحیح و فرهنگ تغذیه داشته ایم که این فلاشها اثر چندانی ندارند. ما فقط در سال گذشته 1372 برنامه پزشکی داشته ایم که 130804دقیقه برنامه در صدا و 25373دقیقه در سیما بوده است.
برگردیم به بحث مخاطبان . فکر می کنید کیفیت و تنوع برنامه هایی که در این زمینه ها از صدا و سیما پخش می شود، در حد مطلوبی است؛ حجم زیادی از این برنامه ها، با حضور یک پزشک مشاور اجرا می شود و مردم پرسشهای خودشان را مطرح می کنند. این فرم دیگر خیلی تکراری شده است . وقت آن نشده که به فکر تولید برنامه هایی در شکلهای متنوع تر و با جذابیت بیشتر باشید؛
ما داریم این کار را انجام می دهیم . داریم برنامه ها را از گروه «ج» یا برنامه هایی که به صورت مشاوره کارشناسی است به شکلهای متنوع دیگر حرکت می دهیم . یکی از برنامه های امسال ما همین است . ما یک زمانی شاید 80درصد برنامه هایمان برنامه های کارشناسی بود. الان چیزی حدود 60درصد برنامه ها این طور است و بقیه تولیدی هستند. البته این نکته را نیز عرض کنم که برنامه های تولیدی هزینه دارند. در طول چند سال گذشته بودجه سازمان افزایش چندانی نداشته ؛ اما مثلا برنامه های پزشکی و بهداشتی چیزی حدود 400تا 500درصد افزایش داشته است . پس بودجه ای وجود ندارد که ما بتوانیم همه برنامه های سطح «ج» را به برنامه های سطح «الف» ارتقاء بدهیم ؛ ولی به هر حال ما تلاشمان را کرده ایم . مثلا ما دوسال قبل یک پروژه بزرگ و موفقی به نام خط قرمز داشتیم که مساله اصلی اش نیازهای روانی جوانان جامعه بود.
یعنی خط قرمز به سفارش و هدایت شورای سیاستگذاری ساخته شد؛
بله . غیر از خط قرمز، همین الان هم مجموعه ای در شبکه 3در حال ساخته شدن است به نام آشتی کنان برنامه 13قسمتی ایدز که از شبکه دوم سیما پخش شد. در سال گذشته رادیو سلامت راه اندازی شد، که از پایان سال گذشته کارش را شروع کرد و در حال حاضر روزی 4ساعت برنامه پخش می کند.
هنوز هم این رادیو روی موج شبکه ورزش پخش می شود؛ به فکر توسعه و استقلال آن نیستید؛
ان شاءالله تا پایان سال آینده ، پخش رادیو سلامت به روزی 12ساعت خواهد رسید. ما امیدواریم در آینده ای نه چندان دور ، سیمای سلامت هم راه اندازی شود.