خانم خانه! مراقب خودت باش

دکتر محمود اکبریان، متخصص بیماری‌های داخلی و فوق تخصص مفاصل و عضلات می‌گوید: چاقی از جمله عوامل تأثیرگذار اصلی در آرتروز اندام تحتانی از جمله زانو، ران و مچ پا است و با توجه به نحوه زندگی ایرانیان این بیماری در ایران شایع‌تر از دیگر نقاط جهان است.

او ادامه می‌دهد: برخلاف دیگر نقاط جهان که آرتروز انگشتان در آنها شایع است، در ایران آرتروز زانو بیشتر دیده می‌شود و آن هم در زنان خانه‌دار که مدت زیادی سرپا می‌ایستند و نیز افرادی که فشار زیادی به زانوهایشان وارد می‌کنند بروز بیشتری دارد.

نوع درد آرتروز مکانیکی است و این به آن معناست که با کار و ورزش مثلا کوهنوردی و بالا و پایین رفتن از پله‌ها درد مفاصل زیاد می‌شود و با خواب و استراحت درد فروکش می‌کند.

به گفته دکتر اکبریان، از جمله علامت‌های آرتروز می‌توان به درد مکانیکی زانو، خشکی کوتاه‌مدت صبحگاهی، قفل کردن زانو و نیز ورم احتمالی زانو در صورت راه رفتن زیاد اشاره کرد.

شکستگی‌ها

استفاده زیاد از دست برای جابه‌جایی اجسام و تمیز کردن قسمت‌های بالای دیوار و شیشه‌های بلند، باعث فشار آمدن به تاندون شانه و آسیب دیدگی‌های شدید شانه‌ها می‌شود.

دکتر غلامعلی عکاشه، رئیس انجمن ارتوپدی ایران می‌گوید: بیشتر زنان خانه‌دار که هنگام نظافت منزل، کارهای سنگین می‌کنند، معمولا میانسال، دارای اضافه وزن، تجارب زایمان و بدون ورزش و تحرک هستند که این عوامل آنها را بیشتر در معرض خطر و آسیب‌های عضلانی و اسکلتی قرار می‌دهد.

این جراح و متخصص اندام تحتانی و فوقانی خاطر نشان می‌کند: به طور تقریبی گفته می‌شود شمار افرادی که در ایام خانه تکانی منزل از روی صندلی یا چهارپایه سقوط می‌کنند با شمار افرادی که در روزهای برفی زمستانی به زمین می‌خورند، برابری می‌کند.

عکاشه تصریح می‌کند: سقوط از صندلی یکی از شایع‌ترین مشکلاتی است که زنان خانه‌دار به هنگام نظافت‌های طولانی‌مدت با آن مواجه هستند و در بسیاری از موارد به شکستگی‌های ناحیه لگن در آنها منجر می‌شود.

خیلی از شکستگی‌های انتهای تحتانی و استخوانی مچ دست و استخوان‌های ساعد در اثر سقوط از صندلی‌هایی است که فرد برای تمیز کردن شیشه‌ها، دیوار یا سقف خانه استفاده کرده است.

او با اشاره به این‌که پیچش مچ پا و دست یکی دیگر از مشکلاتی است که زنان خانه‌دار به هنگام نظافت خانه با آن مواجه می‌شوند، می‌گوید: فردی که سعی دارد یک مبل سنگین را جابه‌جا کند یا این‌که یک جسم سنگین را از پله‌ها بالا یا پایین ببرد، بدن او از حالت طبیعی خارج می‌شود و همین عدم تعادل، مشکلات جدی در او پدید می‌آورد.

رئیس انجمن ارتوپدی ایران یادآور می‌شود: بیشتر زنان خانه‌دار به علت اضافه وزن یا بی‌تحرکی و عدم ورزش، استخوان‌هایشان تراکم زیادی ندارد و به محض سقوط روی زمین، شکستگی در اندام فوقانی آنها ایجاد می‌شود.

این متخصص ارتوپدی تصریح می‌کند: توصیه ما به زنان خانه‌دار این است که بدون آمادگی جسمی، حجم وسیعی از کار و فعالیت را در مدت زمان محدود انجام ندهند و با انجام کارهای شدید بدنی، سلامت خود را به خطر نیندازند.

آرتروز گردن

یک متخصص فیزیوتراپی می‌گوید: زنان خانه‌داری که هنگام انجام کارهای خانه به مدت طولانی سر خود را به سمت پایین نگه می‌دارند، در معرض ابتلا به آرتروز گردن قرار دارند.

دکتر شهلا زاهدنژاد، زمان بروز آرتروز گردن را معمولا پس از 40 سالگی عنوان می‌کند و می‌گوید: این در حالی است که در صورت رعایت نکردن نکات ایمنی در فعالیت‌های روزانه، سن ابتلا به آرتروز کاهش می‌یابد.

خم نگه داشتن سر به طرف پایین در طول روز و به مدت طولانی، موجب ایجاد فشار به مهره‌های گردن و دیسک بین مهره‌ها شده و آرتروز گردن را به دنبال دارد.

دکتر زاهد‌نژاد در توصیه به زنان خانه‌دار ادامه می‌دهد: زنان خانه‌دار جهت پیشگیری از ابتلا به آرتروز گردن، هر یک ربع ساعت، یک بار باید به گردن استراحت داده و سر را به سمت عقب برگردانند. همچنین باید سطح کار خود را بالا آورده تا مجبور به خم کردن سر و گردن نباشند. وی با بیان این که انجام یکنواخت کارهای خانه به کمر، گردن و زانو آسیب می‌رساند، گفت: به زنان خانه‌دار توصیه می‌شود هنگام انجام کار خانه از ایستادن طولانی‌مدت خودداری کرده و چهارپایه کوچکی زیر پای خود قرار دهند.

این متخصص فیزیوتراپی در ادامه می‌گوید: انجام حرکات ورزشی منظم و مناسب که موجب تقویت عضلات گردن شود، در درمان آرتروز گردن خفیف بسیار موثر است.

مبتلایان به آرتروز گردن می‌توانند سر خود را از عقب به دیوار تکیه داده و به آرامی به دیوار فشار وارد کنند. این کار موجب تقویت عضلات گردن می‌شود. همچنین می‌توان دست خود را روی پیشانی یا در طرفین سر قرار داده و با فشار به دست، عضلات گردن را تقویت کرد.

این متخصص فیزیوتراپی توصیه می‌کند: در صورت ابتلا به آرتروز حاد لازم است از حرکات تند و غیراصولی خودداری شود. تقویت عضلات باید به صورت استاتیک انجام شده و پس از بهبود برای انجام حرکات ورزشی اقدام کرد.

مشکلات ریوی

زنان خانه‌دار که به نظافت منزل بسیار اهمیت می‌دهند، مواظب سلامتی ریه‌های خود باشند.

دکتر عبدالکریم پژومند، متخصص سم‌شناسی بالینی ادامه می‌دهد: برخی خانم‌های خانه‌دار برای نظافت بیشتر منزل از جمله سرویس‌های بهداشتی ممکن است فرآورده‌های سفیدکننده را با موادشیمیایی مثل جوهر نمک مخلوط کنند تا به اصطلاح کاشی‌های سرویس بهداشتی برق بیفتد.

وی انجام چنین کاری را بسیار خطرناک بیان می‌کند و ادامه می‌دهد: بخارها و گازهای ناشی از ترکیب این مواد بسیار سمی و خطرناک است و استنشاق آن موجب التهاب ریه می‌شود.

به گفته او پس از مصرف مواد شوینده، سفیدکننده، جرم‌بر و لوله‌بازکن در محیط‌های بسته و کوچک به هیچ عنوان در این مکان‌ها توقف نشود؛ زیرا گازهای تولید شده در این محیط‌ها سمی است و استنشاق آنها موجب مسمومیت خواهد شد.

نکته :

کارشناسان معتقدند برای رفع چاقی، پیاده‌روی بسیار موثر است و زنان خانه‌دار باید پیاده‌روی را در برنامه روزانه خود قرار دهند تا به اضافه وزن مبتلا نشوند. در واقع علت اضافه وزن در زنان، عدم تحرک است که با ورزش رفع می‌شود. رژیم درمانی نیز سبب کاهش وزن و در نتیجه سلامت جسم و روح فرد می‌شود.این کارشناس، تندخوری و ریزه‌خواری در طول روز را یکی دیگر از عوامل افزایش وزن ذکر کرد.

همچنین بسیاری از زنان خانه‌دار گمان می‌کنند ریزه‌خواری در سیری آنها موثر است در حالی که فرد نه تنها سیر نمی‌شود، بلکه دچار اضافه وزن نیز خواهد شد.

زنان برای پیشگیری از ریزه‌خواری در هنگام طبخ غذا یا دادن غذای کودک، باید از خوردن خودداری کنند.

همایون برادران نصیری