گروه‌های نمایشی سرگردان، مسوولان خاموش

7 ماه برنامه‌ریزی برای هیچ

داستان جشنواره تئاتر معلولان خزر از 7 ماه پیش و با تشکیل اولین جلسه برنامه‌ریزی آن آغاز شد؛ جلسه‌ای که نتیجه‌اش تنظیم تقویم و انتشار فراخوان سراسری جشنواره بود. یکی از کارشناسان اداره بهزیستی مازندران که درخواست کرد نامش برده نشود، درباره فراز و نشیب‌های برگزاری این جشنواره گفت: تمام مقدمات جشنواره تئاتر معلولان خزر براساس تقویم پیش رفت و از30 دی تا 7 بهمن هم، هیات بازبینی کارها را دیدند و 20 نمایش را انتخاب کردند. در تاریخ 27 بهمن هم در جلسه‌ای با حضور 2 نماینده ازسازمان بهزیستی کشور، آخرین تصمیمات برای برگزاری جشنواره از تاریخ 11 تا 14 اسفند گرفته شد.

وی در ادامه افزود: در حالی که همه کارها داشت روی غلتک پیش می‌رفت، روز 6 اسفند که تعطیل عمومی بود، تلفنی به ما اطلاع داده شد  به دستور سازمان بهزیستی از تهران، جشنواره برگزار نمی‌شود.

تعویق جشنواره برای حفظ شؤون معلولان

برای آگاهی از چند و چون لغو جشنواره‌های منطقه‌ای خزر و خلیج فارس به سراغ مسوولان و مدیران بهزیستی رفتیم که البته تنها با سکوت یا پاسخ‌های کلی و مبهم آنان روبه‌رو شدیم. دکتر سعید آرام که دبیری این جشنواره در مازندران را بر عهده داشته، از پاسخگویی به ما خودداری کرد و خواست تا پرسش‌های خود را با روابط عمومی سازمان بهزیستی کشور در میان بگذاریم. وقتی هم به این مرجع مراجعه کردیم، در پاسخ به ما متنی مکتوب ارائه شد که در آن آمده است: جشنواره‌های تئاتر منطقه‌ای خزر و خلیج فارس به دلیل حجم بالای فعالیت مراکز توانبخشی در پایان سال به تعویق افتاده است.

روابط عمومی سازمان بهزیستی در ادامه پاسخ خود تاکید کرده: از آنجا که حجم بالای فعالیت‌ها در پایان سال امکان برگزاری مطلوب و متناسب با شؤونات معلولان را از سازمان بهزیستی سلب کرده بود، برگزاری جشنواره‌های منطقه‌ای را به اوایل سال آینده موکول کردیم.

خستگی بر تن معلولان ماند

اما حالا باید دید که معلولان هنرمند و گروه‌های تئاتری شرکت‌کننده در این جشنواره چه نظری نسبت به رعایت شئونات و احوال خود دارند! رجبعلی فلاح که مسوولیت گروه تئاتر عروسکی سایه از قائمشهر را برعهده دارد، در این باره گفت: من کار به توضیحات و توجیهات مسوولان ندارم، اما فکر می‌کنم خودم در قبال بچه‌های گروه جنایتی مرتکب شده‌ام. 8 هنرمند ناشنوا و 2 عضو کم‌توان ذهنی گروه ما حدود 4 ماه روی این نمایش کار کرده بودند تا در جایگاهی مثل جشنواره هنر و توانایی خودشان را به مردم و خانواده‌هایشان نشان دهند. اما حالا حتی به آنها به طور شفاف گفته نمی‌شود که چرا جشنواره را لغو کرده‌اند.

این کارگردان در ادامه پرسید: وقتی پوستر جشنواره‌ چاپ، کارت‌های دعوت توزیع و تابلوهای بزرگ تبلیغاتی در تمام شهرهای استان نصب می‌شود، چگونه می‌توان آنگاه به یکباره آن را لغو کرد.

وی در ادامه افزود: به خانواده‌هایی که در چند ماه گذشته پا به پای فرزندان معلول خود سر تمرین‌ها آمدند، به خانم بازیگر ناشنوایی که نوزاد شیرخوارش را به این و آن می‌سپرد تا به کار ما برسد و دیگران چه جوابی می‌توانم بدهم.

علی ساعتی، کارگردان نمایش گل مرداب از شیروان هم که قرار بود در جشنواره ساری اجرا شود، در این باره گفت: نه تنها به ما دلیل لغو جشنواره را نگفته‌اند، بلکه خبر آن را هم بسیار دیر به ما دادند. البته من هنوز به بچه‌های گروه نگفته‌ام که جشنواره امسال برگزار نخواهد شد.

وی در ادامه گلایه کرد: در آماده‌سازی نمایش هم، بهزیستی استان خراسان شمالی به ما هیچ کمکی نکرد و این در حالی بود که اداره ارشاد استان سالنی را به طور رایگان در اختیار ما قرار داد.

خلاف اهداف تربیتی و آموزشی

علاوه بر هنرمندان معلول، تعداد زیادی از اساتید دانشگاه، هنرمندان تئاتر و کارشناسان تربیتی به جشنواره مازندران دعوت شده بودند.

از آن میان به سراغ دکتر قطب‌الدین صادقی رفتیم که علاوه بر داوری آثار، قرار بود در جشنواره کارگاهی آموزشی برگزار کند. او در باره لغو جشنواره تئاتر خزر گفت: فعالیت‌های تئاتری معلولان، علاوه بر اهداف هنری، به دنبال نتایج آموزشی و تربیتی هم هست. درواقع معلولان جسمی  حرکتی یا ذهنی با مشارکت در چنین فعالیت‌هایی، بر توانایی‌های خود می‌افزایند. از این منظر لغو جشنواره آن هم در آخرین لحظات، به ضد خود تبدیل می‌شود و اثرات نامطلوبی بر جان و روان معلولان می‌گذارد.

دکتر حسن دولت‌آبادی یکی دیگر از داوران جشنواره هم در این‌باره گفت: حدود 2 هفته پیش جلسه‌ای با مدیران بهزیستی استان مازندران داشتیم و براساس آن تعداد زیادی از هنرمندان و مدرسان دانشگاه را به ساری دعوت کردیم که متاسفانه با لغو جشنواره، از همه آنان پوزش خواستیم.

این نویسنده و مدرس دانشگاه در ادامه تاکید کرد: نباید در برگزاری چنین جشنواره‌ای که اهداف توانبخشی هم دارد، با ناهماهنگی و برنامه‌ریزی نادرست به جایی برسیم که تاثیری خلاف اهدافمان را به جای بگذاریم.