بررسی پدیده تازه ای در تحصیلات دانشگاهی

پسرها به دانشگاه نمی روند. آنها مسیری را برای زندگی خود انتخاب کرده اند که کمتر گذرشان به دانشگاه می افتد.

کد خبر: ۲۳۰۹۹

دانشگاه رفته رفته دخترانه می شود و پسرها تنها گوشه ای از کلاسهای درس را به خود اختصاص می دهند. این نبود تعادل توجه به جنسیت را در دانشگاه ها گریزناپذیر می کند. همه این صحنه ها از یک واقعیت پرده برمی دارد؛ پسرها آرام آرام از دانشگاه و تحصیل فاصله می گیرند و خود را در بازار کار می یابند. آنها حضور اندک خود را در دانشگاه با هزار و یک دلیل توجیه می کنند. شاید این پدیده ، آغاز تحولی در تاریخ فرهنگ ایران باشد. پس از 150سال از پیدایش نخستین دانشگاه که بیشتر دانشجویان آن پسر بودند ، ایران وارد دورانی می شود که توازن جنسیت در دانشگاه به سود دختران تعادل خود را از دست می دهد. افزایش تعداد دختران پذیرفته شده کنکور نسبت به پسران که طی سالهای اخیر همواره از آن به عنوان پیشرفت و تحولی برای زنان یاد شده بتازگی مشغولیت های دیگری را به ذهن کارشناسان مسائل اجتماعی متبادر کرده است . این نگرانی ها تا آنجا پیش رفته است که حتی مسوولان دانشگاه ها به طرح پیشنهادهایی چون محدود کردن حضور دختران در دانشگاه از طریق اجرای طرح پذیرش جنسی پرداخته اند. این پیشنهاد برای نخستین بار از سوی رئیس سازمان سنجش آموزش کشور به صورت رسمی ارائه شد. دکتر حسین رحیمی ، با اشاره به مخالفت تعدادی از کارشناسان و مدیران با این طرح اعلام کرد که ایجاد سقف 50درصدی در برخی از رشته های تحصیلی آزمون سراسری برای داوطلبان دختر به نوعی جبران کننده محدودیت ورود پسران به برخی از رشته ها و حضور کمرنگ آنها در کنکور بعد از اتمام دوره پیش دانشگاهی خواهد بود. به گفته وی ، اکنون در رشته های کشاورزی ، زراعت ، آبیاری ، باغبانی ، ماشین آلات کشاورزی ، مهندسی مواد، مهندسی معدن ، پزشکی و فیزیوتراپی پذیرش داوطلبان دختر به بیش از 70درصد رسیده است . رئیس سازمان سنجش علاوه بر این استدلال ها با استناد به مساله افت کیفی برخی رشته ها که به دلیل نبودن تعادل در هرم جنسی دانشگاه ها به وجود آمده ، سعی در القای هر چه بیشتر مقصود مورد نظر خود داشت . بلافاصله پس از انتشار گفته های رئیس سازمان سنجش در مطبوعات ، رئیس کمیته زنان ، جوانان و خانواده مجلس نسبت به این طرح واکنش نشان داده و انجام چنین اقدامی را تکذیب کرد. فاطمه راکعی گفت : در تماسی که با مسوولان وزارت علوم داشتم ، مشخص شد که این موضع وزیر و معاونان دیگر ایشان نیست . وی این اقدام را پاک کردن صورت مساله دانست و افزود: باید روند رو به افزایش دختران دانشجو و مسائل فرهنگی اجتماعی و مساله اشتغال فارغ التحصیلان را پیش بینی می کردیم .

تحصیلات ، درد بی پولی را دوا نمی کند

اگرچه رئیس سازمان سنجش آموزش کشور ، دلیل گرایش نداشتن پسران به تحصیل در دانشگاه را خدمت سربازی عنوان کرده ؛ اما مهمترین دلیل این مساله از چشم انداز این مقام مسوول دور مانده است . مطابق نبودن پذیرش دانشجو در دانشگاه با نیازهای جامعه و بیکاری فارغ التحصیلان موجب شده که جوانان تحصیلات دانشگاهی را چیزی جز تلف کردن مدت زمانی که می توانستند طی آن به کسب درآمد بپردازند، نبینند. دکتر دانه کار این روند را چنین تشریح می کند: پسرها با این فرض که با مدرک دانشگاهی نمی توانند شغلی پیدا کنند تا درآمد آن کفاف هزینه های یک خانواده را بدهد یا با تصور این که بسیاری از فارغ التحصیلان دانشگاه ها مجبور به انتخاب شغل آزاد شده اند که تناسبی با رشته تحصیلی آنها هم ندارد، انگیزه خود را نسبت به ادامه تحصیل از دست دادند. این روان شناس اوج واقعه را زمانی می بیند که خرید خدمت سربازی آزاد شد. این تفکرات حتی به پسرهای دانش آموزی که در مقاطع ابتدایی و راهنمایی تحصیل می کنند، سرایت کرده است . چنانچه بررسی ها نشان می دهد، میزان مطالعه غیردرسی در دخترهای دانش آموز بیش از پسرهاست . اگر بتوان بی انگیزه بودن پسران را برای مطالعه به عنوان دلیل این مساله عنوان کرد، محدودیت دختران دانش آموز برای حضور در اجتماع و فعالیت هایی غیر از حضور در مدرسه و خانه را نیز باید به عنوان دلیل دیگر در نظر گرفت . محدودیتی که نبود آن بر زندگی پسران و تربیت متفاوت آنان ، مشغولیت های دیگری غیر از مطالعه را برایشان فراهم می کند.

تحصیلکردگانی که آرامش ندارند

در حالی که هنوز هم عده ای از افراد از افزایش تعداد دختران در دانشگاه به عنوان افتخار یاد می کنند، جامعه شناسان مهمترین تاثیر منفی تفاوت های تحصیلی زنان و مردان بر جامعه را تاثیر این موضوع بر ازدواج ها می دانند. دکتر علی فلاح ، مدیر کل تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی امیرکبیر در این باره می گوید: ادامه روند تغییر هرم جنسی در دانشگاه ها وضعیت اجتماع را بشدت ناپایدار خواهد کرد و میزان طلاق را در آینده افزایش خواهد داد؛ زیرا دختران تحصیلکرده اکثرا با مردانی که از لحاظ تحصیلی در سطح پایینی قرار دارند، ازدواج نمی کنند. دکتر ماهرخ دانه کار نیز با تاکید بر این مطلب می گوید: بیشتر دخترها باوجود شرایط مالی خوب پسرها نیز حاضر به ازدواج با افرادی که تحصیلات دانشگاهی ندارند، نمی شوند و به همین دلیل شاهد بالا رفتن آمار دختران تحصیلکرده مجرد هستیم . حتی در موارد خاصی هم که دخترها کوتاه می آیند. محدود کردن ورود دختران به دانشگاه اگرچه ممکن است از نظر برخی افراد یک اقدام جبرآمیز برای ایجاد تعادل در اجتماع به شمار آید؛ اما در عمل این پذیرش ناعادلانه پسران در دانشگاه ها برای جبران کمبود تعداد آنها می تواند اثرات مخرب تری بر جای بگذارد. چنانکه نبود جایگزینی برای دانشگاه برای دختران جوان آسیبهایی را در پی خواهد داشت . بیشتر کارشناسان برای حل این مشکل ، رواج هرچه بیشتر رشته های علمی - کاربردی ، کار و دانش و دوره های کوتاه مدت آموزشی که به اشتغال افراد بینجامد، پرکردن ردیف های شغلی خالی در کشور برای جذب فارغ التحصیلان و هماهنگ شدن رشته های دانشگاهی با نیازهای جامعه را پیشنهاد می کنند. اکنون زمان آن فرارسیده است که به افزایش پذیرش دختران در دانشگاه ها نسبت به پسران با نگاهی غیر از افزایش سطح شعور و توانایی های زنان جامعه نگاه کنیم . آندره میشل ، «در کتاب جنبش اجتماعی زنان » شواهدی را عنوان می کند که نشان می دهد فعالیت زنان اختصاص به دوران امروز ندارد؛ زنان مسلمان در صدر اسلام به عنوان استادان بزرگ دانشگاه در اسپانیا، عراق و ایران به کار مشغول شده بودند. زنان در رشته های پزشکی و نجوم نیز مهارت بسیاری داشتند و حتی در راه اندازی مراکز اجتماعی و دانشگاهی سهیم بودند. به این ترتیب ، طرح این موضوع که زنان با حضور خود در دانشگاه به منزلت اجتماعی بالاتری رسیده اند، با در نظر گرفتن مسیر رشدی که زنان از هزار سال پیش تاکنون باید طی می کردند، چندان جایی برای بالیدن و افتخار باقی نمی گذارد. این سابقه تاریخی ، تغییر شرایط اجتماع از نظر فرهنگی را در رفع این معضل بیش از پیش ضروری می نماید. تغییری که اگر به وجود نیاید، بنابر هشدار مدیر کل تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی امیرکبیر، در نهایت به تشدید ناپایداری در اجتماع منجر خواهد شد و به نظر می رسد طی 10سال آینده نه تنها تعداد داوطلبان پسر افزایش نمی یابد؛ بلکه به طور چشمگیری نیز از تعداد آنها در دانشگاه ها کاسته خواهد شد.