گفت وگو با دکتر اسلامی متخصص بیماری های عفونی

پیشرفت های فوق العاده دانشمندان علوم پزشکی در زمینه شناخت و درمان بیماری ها که بخصوص در چند دهه اخیر با سرعت فزاینده ای ادامه داشته است ، منجر به ارائه تعریف جدیدی از واژه سلامت شده است .

کد خبر: ۲۳۰۳۳

مطابق این تعریف که از سوی سازمان بهداشت جهانی ارائه شده است ، سلامت تنها به جنبه فردی آن محدود نبوده ؛ بلکه زمینه های فردی ، اجتماعی و روانی را همزمان دربر می گیرد. بدیهی است ، آگاهی از اطلاعات ساده بهداشتی می تواند منجر به پیشگیری از بیماری ها و خسارات فردی و اجتماعی آنها شود. امری که در نهایت سلامت را به ارمغان می آورد. در این میان یکی از موارد مهم بهداشتی که از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار است ، بیماری های عفونی است . در عصر حاضر آگاهی مردم از بیماری های عفونی نسبت به هر زمان دیگر اهمیت مضاعف پیدا کرده است که علت آن را نیز می توان وسعت ارتباطات در سطح جهان دانست که موجب انتشار گسترده این بیماری ها شده است . در عین حال شناخت این بیماری ها می تواند مانعی در انتقال و گسترش آنها باشد. توجه به این جمله معروف که پیشگیری همواره آسان تر از درمان است ، اهمیت این موضوع را بخوبی روشن می سازد. از جمله بیماری های عفونی که در تمام نقاط جهان شیوع داشته و عوارض خطرناکی را به دنبال دارد «کیست هیداتیک» است . بیماری ای که جراحان از آن به عنوان یک سرطان مزمن یاد می کنند و در عین حال پیشگیری از آن بسیار آسان است . اهمیت موضوع و لزوم توجه به بهداشت عمومی ما را بر آن داشت تا گفتگویی با دکتر علی اسلامی ، استاد ممتاز دانشگاه تهران ترتیب دهیم . تحقیقات فراوان ایشان در زمینه بیماری های عفونی و انگلی در کشور بخصوص در مورد کیست هیداتیک کمک فراوانی به پربارترشدن این گفتگو کرد که از نظر خوانندگان می گذرد.

از آنجا که بسیاری از مردم ما آشنایی کاملی با این بیماری ندارند و یا اطلاعات آنها در این مورد محدود است ، بد نیست در آغاز کلام به تعریف بیماری و اهمیت آن اشاره ای داشته باشید.
امروزه بیش از 150بیماری به عنوان بیماری های مشترک میان انسان و دام شناخته شده است که با اطمینان می توان گفت کیست هیداتیک مهمترین بیماری در این گروه محسوب می شود. گسترش این بیماری جهانی بوده و بیشتر در نقاطی که پرورش گوسفند انجام می شود، دیده شده است . از آنجایی که ایران از نظر پرورش و تعداد گوسفند در دنیا مقام هفتم را دارد، شیوع کیست هیداتیک در کشورمان حایز اهمیت است . این بیماری انگلی مختص سگ ، روباه ، شغال و سایر گوشتخواران است و انسان در اینجا به عنوان میزبان واسط انگل عمل می کند. اگرچه آمار دقیقی از سگهای ولگرد ارائه نشده است ؛ ولی وجود حدود 750هزار قلاده سگ گله و تعدادی سگ خانگی که به وسیله افراد در منازل برای پاسبانی نگهداری می شوند و رعایت نشدن موازین بهداشتی در تماس با این حیوان ، خطر ابتلا به این بیماری را افزایش داده است ؛ البته باید توجه داشت که علاوه بر این بیماری ، سگها در انتقال بیماری های دیگری نظیر هاری و سالک نیز نقش اساسی دارند و لذا معدوم کردن سگهای ولگرد و اجتناب از نگهداری و تماس با این حیوان ، نقش بسزایی در کنترل این بیماری خواهد داشت . عامل ایجادکننده این بیماری نیز کرمی است که در روده سگ ، روباه و... یافت می شود. کرمهای بالغ در روده سگ تخمهای عفونت زایی تولید می کنند که با مدفوع دفع می شود. اگر این تخمها به وسیله انسان خورده شوند، انگل از دیواره روده گذشته و با ورود به خون به بافتهای مختلف مهاجرت می کند. نوزادهای انگل ابتدا وارد کبد و ریه می شوند و تعدادی نیز به مغز خواهند رفت.
این حمله همه جانبه عامل بیماری به بدن چه عوارض و علایم مشخصی را در پی دارد؛
از آنجایی که کیست رشد آهسته ای دارد ، گاهی حتی با گذشت سالها هیچ علامتی بروز نمی کند. اولین نشانی بیماری فشاری است که کیست در حال رشد بر کبد و یا سایر اندام ها وارد می کند که موجب درد در کبد و پارگی مجاری صفراوی خواهد شد. اگر کیست در ریه باشد سرفه ، تنگی نفس و درد قفسه سینه علایم بیماری خواهد بود و در مغز آسیب های شدید مغزی به دنبال رشد تومور مانند کیست بروز می کند؛ البته باید توجه داشت که این علایم اختصاصی نبوده و گاهی در بیماری های معمولی نیز به اشکال مختلف دیده می شوند و اطلاع از علایم بیماری ها نباید موجب وسواس و نگرانی بی مورد در مردم شود.
توجه به پیشگیری و کنترل بیماری بدون تردید مهمترین مرحله در روند ریشه کنی و مبارزه با آن در سطح جامعه خواهد بود. امری که معمولا کمتر موردتوجه واقع می شود. با توجه به قابل انتقال بودن این بیماری چه کارهایی باید از سوی مردم موردتوجه واقع شود تا این بیماری محدود گردد؛
کنترل و پیشگیری بیماری 2جنبه اجتماعی و فردی دارد. اقدامات اجتماعی ، موارد متعددی را شامل می شود که عمده ترین آنها شامل معدوم کردن سگهای ولگرد و توجه به رعایت بهداشت و کشتارگاه ها و معدوم کردن اعضای آلوده حیوان ذبح شده است . آموزش عمومی درباره نحوه انتقال عفونت نقش حیاتی در کنترل بیماری خواهد داشت و در این میان آموزش به افرادی که به دلیل نحوه کار خود بیشتر در معرض خطر ابتلا به این انگل هستند، بسیار مهم است . این افراد شامل کارگران کشتارگاه ها، قصاب ها، فروشندگان سبزیجات و خانمهای خانه دار می شود که با دام یا سبزیجات آلوده در تماس هستند. مورد دیگر توجه به رعایت بهداشت هنگام قربانی کردن گوسفند در اعیاد و مراسم مختلف است . در این باره چنانچه در اندام هایی مثل کبد یا ریه دام کیسه های آبکی که به داخل عضو فرورفته است ، دیده شد باید از مصرف آنها خودداری شده و از میان برده شوند. اقدامات فردی شامل شستن سبزیجات به روش بهداشتی ، با مایع ظرفشویی و مایع ضدعفونی کننده به صورت توام است . شستن و ضدعفونی کردن دستها و ناخن افرادی که سبزی پاک کرده و یا شسته اند، اهمیت خاصی دارد.
سوال آخر را به درمان این عفونت انگلی اختصاص می دهیم . آیا این بیماری درمان اختصاصی دارد؛
درمان این بیماری جراحی است که منجر به برداشتن آسیب ناشی از کیست خواهد شد. بدیهی است روش جراحی مستلزم وقت و هزینه بسیار زیادی برای فرد و جامعه خواهد بود و از اینجا اهمیت پیشگیری و رعایت موازین بهداشتی برای جلوگیری از ابتلا به انگل بخوبی مشخص می شود. باید اشاره کنم گاهی اوقات درمان های دارویی نیز برحسب شدت بیماری در نظر گرفته می شود، اگرچه درمان اصلی به هر حال جراحی است . در پایان یک بار دیگر بر اهمیت رعایت بهداشت عمومی و فردی برای پیشگیری از بیماری های عفونی تاکید می کنم . به یاد داشته باشیم که همواره پیشگیری آسان تر از درمان است .