لوز‌المعده مصنوعی، در راه است

آیا فناوری مشابهی از این دست در گوشه و کنار جهان ابداع شده است یا نه؟

البته نباید فراموش کرد که طی 2 دهه اخیر تلاش محققان برای کمک به بیماران دیابتی رنگ و بوی جدیدتری به خود گرفته است. از ارائه توصیه‌های کاربردی در رژیم‌های غذایی گرفته تا ارائه سیستم‌های رایانه‌ای و بیمارستانی مدرن، طیف این کمک‌ها بسیار امیدوار‌کننده بوده است. درخصوص لوز‌المعده مصنوعی باید این نکته را ارائه کنم که در دانشگاه ویرجینیا و برای نخستین بار طیف متنوعی از لوزالمعده‌های مصنوعی ابداع شده است که می‌توان حساب ویژه‌ای روی آنها باز کرد.

پس یافته‌های شما بخشی از یک پیشگامی نوین در فناوری برتر ارائه لوزالمعده مصنوعی به حساب می‌آید؟

بله و خوشبختانه می‌توانیم این خبر خوشحال‌کننده را به شما و دنیا بدهم که بررسی‌های اولیه و آزمایش‌های پیچیده‌ای که روی این لوزالمعده‌ها داشته‌ایم، بسیار امیدوار‌کننده بوده است. درحقیقت اکنون در نقطه عطف تلاش‌هایی هستیم که شروع جدی آن به 5 سال پیش باز می‌گردد.

این لوزالمعده‌ها را چگونه مورد بررسی دقیق قرار داده اید؟

ما برای این منظور از الگوریتم‌ها و یک سری برنامه‌های رایانه‌ای کنترل‌کننده‌ای استفاده کرده‌ایم که اتفاقا محصول تفکر خلاقانه محققان دانشگاه ویرجینیاست. با استفاده از این طیف الگوریتم‌ها هیچ نگرانی‌ای از بابت تنظیم دقیق سطوح گلوکز خونی در افرادی که به دیابت نوع اول مبتلا هستند، نداریم. ما در این پروژه از سیستم‌های شبیه‌سازی رایانه‌ای استفاده کرده‌ایم تا نگاه دقیق‌تر و جامعی نیز بر چگونگی سوخت و ساز در بدن بیماران دیابتی داشته باشیم. بی‌شک هرگونه اطلاعاتی از مکانیسم سوخت و ساز در بدن آنها می‌تواند برای ما مثمرثمر باشد.

با توجه به این که شما بخشی از تلاش‌های اخیر جهانی برای کمک به کنترل سطوح گلوکز خونی در بیماران دیابتی هستید، چه بخش‌هایی از پروژه شما در مقایسه با سایر پروژه‌ها چشمگیرتر بوده است؟

آنچه درخصوص استفاده از سیستم‌های شبیه‌سازی رایانه و در نهایت ارائه لوزالمعده مصنوعی باید مورد توجه قرار داد، استفاده از الگوریتم‌های قابل اطمینان و اعتماد برای کنترل دقیق سطوح خونی افراد مبتلا به دیابت نوع اول است. از آن گذشته ما بر آن بوده‌ایم تا با توجه به شرایط خاص هر بیمار، برای وی دستورالعمل خاصی را ارائه کنیم که می‌تواند متمایز و متفاوت از دستورالعملی باشد که ممکن است برای بیماران دیگر ارائه می‌شود.

در صورت امکان توضیح بیشتری درخصوص چگونگی عملکرد این الگوریتم ارائه کنید.

عملکرد این الگوریتم در تنظیم ساده و دقیق سطوح گلوکز خونی بسیار جالب توجه است. در این فرآیند کنترل کننده‌هایی که مربوط به گلوکز خون افراد مبتلا به دیابت نوع اول هستند به پمپ‌های انسولینی ویژه‌ای متصل می‌شوند که در مجموع می‌توانند برنامه هوشمند خودکاری را خلق کنند که کاری جز تنظیم حجم انسولین مورد نیاز برای بیماران دیابتی ندارد. در اینجا باید به یک نکته مهم توجه کرد و آن این است که نیاز بدن یک بیمار مبتلا به دیابت نوع اول به انسولین باید به دقت زیر نظر گرفته شود چون رسیدن مقادیر کمتر و حتی بیشتر به بدن وی می‌تواند تبعات وخیمی به دنبال داشته باشد.

در حال حاضر توانسته‌اید نظر مثبتFDA  را نیز کسب کنید. برنامه و هدف بعدی شما چیست؟

بله همان‌طور که شما هم گفتید، موفق به دریافت تأییدیهFDA  نیز شده‌ایم. البته باید به این نکته تأکید کنم که این تأییدیه، نخستین مرحله قانونی از فرآیند کاری ماست و در مراحل بعدی نظارت‌ها دقیق‌تر می‌شود چون تصور کنید این لوزالمعده مصنوعی پس از قرار گرفتن در بدن بیمار و بر اساس برنامه‌ریزی‌های رایانه‌ای که در آن شده است، در حکم یکی از قطب‌های حفظ حیات بیماران دیابتی به حساب آمده و درصورت بروز هرگونه اختلال در کار آن، احتمالا با یک فاجعه روبه‌رو خواهیم بود. از این رو سرمایه‌گذاری‌های مالی و تحقیقاتی کلانی روی این پروژه صورت گرفته است تا ضریب خطا به حداقل برسد.

در برخی خبرها آمده است این فناوری نوین بدون انجام آزمایش‌ها بر روی حیوانات آزمایشگاهی و مستقیم روی بیماران انسانی، مورد بررسی قرار خواهد گرفت. این خبر بسیار هیجان‌انگیز است!

بله این فناوری از دسته ابداعات فوق‌العاده خاصی است که نتیجه‌ای جز کاهش هزینه‌های کلان تحقیقاتی نداشته است. از آن گذشته ما به فناوری نوینی که ابداع کرده‌ایم اطمینان قابل توجهی داریم و از این رو بدون این‌که نیازی به مورد بررسی قرار دادن آن روی نمونه‌های حیوانی داشته باشیم، مستقیم به سراغ بیماران دیابتی رفته‌ایم. همه چیز تحت کنترل است و ما هیچ نگرانی نداریم.

چه چشم‌اندازی را برای آن محصول خلاقانه متصور شده‌اید؟

باید توجه داشت که دیابت نوع اول در گوشه و کنار جهان، جمعیت قابل توجهی را مبتلا کرده است و از این رو سرویس‌دهی به تمام این بیماران با توجه به محدودیت‌های گسترده مالی کاری بس دشوار است. اما با استفاده از این الگوریتم‌ها و لوزالمعده مصنوعی می‌توان متصور شد که هر بیماری که مجهز به آن است ‌ فرقی نمی‌کند در کدام گوشه از جهان زندگی می‌کند ‌ می‌تواند بدون نیاز همیشگی به پزشک و متخصص به کنترل خودکار دیابت نوع اول خود بپردازد و امید صدچندانی به آینده داشته باشد.

از چه زمانی به تولید تجاری و فروش جهانی آن خواهید پرداخت؟ به طور قطع این فناوری نوین طرفداران فراوانی در گوشه و کنار جهان خواهد داشت.

همان‌طور که گفتم، ما بخشی از تلاش مشترک جهانی هستیم. هم اکنون همکاران ما در دانشگاه‌های دیگری در گوشه و کنار جهان از جمله دانشگاه مون پولیه در فرانسه و دانشگاه پادووا در ایتالیا و همچنین چند مرکز تحقیقاتی در زمینه دیابت نوع اول در آمریکا و فلوریدا در حال بررسی دقیق‌تر این الگوریتم‌ها هستند. توجه داشته باشید که این الگوریتم‌ها مغز متفکر سیستم بوده و می‌توانند حیات بیمار را مشخص کنند در صورتی که همه چیز طبق برنامه‌های از پیش تعیین شده پیش برود، امیدواریم طی 5 تا 6 سال آینده فروش تجاری آن را از طریق مراکز تحقیقاتی و درمانی معتبر در کشورهای مختلف جهان آغاز کنیم.

بوریس کواچف در یک نگاه

بوریس کواچف از جمله دانشمندان برجسته دنیاست که توانسته با ارائه روش‌های منحصر به فرد رایانه‌ای فوق پیشرفته، کمک زیادی به تحقیقات مربوط به کنترل و درمان دیابت نوع اول کند. از آن گذشته وی یکی از نخستین دانشمندان جهان است که موفق به ارائه الگوریتم منحصر به فردی برای درمان شخصی بیماران متفاوت دیابتی شده است. بوریس کواچف تحصیلات دانشگاهی خود را از دانشگاه صوفیه در بلغارستان و در رشته ریاضیات آغاز کرده است و هم اکنون از جمله محققان سرشناس علوم عصبی در دانشگاه ویرجینیا به حساب می‌آید.

مهدی پیرگزی