شیطان این بار در تلفنهای همراه

حالا نوبت می‌رسد به ماجرای یک پرونده از زبان سرهنگ حسینی، رئیس پلیس آگاهی قم؛ چندی پیش دختری شکایت کرد و گفت موبایلش را در یک خودروی مسافربر شخصی جا گذاشته و وقتی با یابنده تماس گرفته آن مرد با تهدید این که عکس‌های او را در اینترنت پخش می‌کند، قصد اخاذی دارد. بعد از این شکایت با توجه به اهمیت موضوع اکیپ زبده‌ای از کارآگاهان اداره مبارزه با جرایم خاص و رایانه‌ای وارد عمل شدند. از آنجا که متهم عکس‌های دختر جوان را روی اینترنت گذاشته بود کارآگاهان با استفاده از اقدامات فنی از طریق اینترنت و دادن آموزش‌های لازم به شاکی محل اختفای متهم را شناسایی و او را دستگیر کردند. متهم در بازجویی انگیزه‌اش از تکثیر عکس‌های دختر جوان را صرفا سرگرمی اعلام کرد.

نـگـهـداری عـکـس‌هـای خصوصی در موبایل و رایـانـه‌های شخصی بزرگ‌ترین اشتباهی است که شهروندان انجام می‌دهند و در دام چنین تبهکارانی گرفتار می‌شوند. مردی که عکس‌های عروسی‌اش پخش شده است، می‌گوید: «عکس‌ها را در کامپیوتر ذخیره کرده بودم. ظاهرا وقتی آن را برای تعمیر به یک مغازه‌دار دادم او آنها را پیدا و تکثیر کرد.»

در پرونده مشابه دیگری که اخیرا در پلیس آگاهی مطرح شد، دختری جوان علیه یک پسر شکایت کرد و گفت: «من با پسری جوان دوست بودم، اما بعد از مدتی تصمیم گرفتم به رابطه‌ام با او پایان دهم، اما وی شروع به تهدید کرد. او که با موبایل عکس‌هایی از من گرفته بـود آنـهـا را بـا نـرم‌افـزار فـتـوشـاپ بـه عـکـس‌هـای غیراخلاقی تبدیل کرد و برایم فرستاد تا از این طریق به هدفش برسد ولی من می‌خواهم از او شکایت کنم.»

گاه ماجرای بلوتوث‌ها و عکس‌ها فقط با اخاذی و جرایم اخلاقی به پایان نمی‌رسد و کار به وقایع مرگبار نیز می‌کشد. پرونده دختر دانشجویی که بعد از تکثیر فـیلم حضور او در یک مهمانی دوستانه در تبریز خودکشی کرد از این نمونه‌هاست.

سکه‌ای دو رو

هنگامی که پای علت‌ها و چرایی بروز این پدیده به میان می‌آید، دو روی یک سکه مطرح می‌شود. نخست‌ آن‌که چرا برخی مجرمان چنین کارهایی انجام می‌دهند و دیـگـر ایـن‌کـه به چه دلیل عکس‌ها و فیلم‌های خصوصی مردم تا این حد مورد توجه قرار می‌گیرد به گونه‌ای که حتی برخی سودجویان اقدام به فروش این نوع سی‌دی‌ها می‌کنند.
کاظم بیرجندی، آسیب‌شناس اجتماعی درباره بخش اول این ماجرا می‌گوید: «چنین جرم‌هایی غالبا با انگیزه‌های انتقام‌جویی، اخاذی و تـحـصیل ‌مال نامشروع صورت می‌گیرد. موضوع انتقام‌جویی بحث جدیدی نیست و قبلا هم شاهد اخباری از این دست بوده‌ایم که شکست خوردگان عشقی می‌کوشند از طرف مقابل انتقام بگیرند چرا که او را مقصر تمام ناکامی‌های خود می‌دانند حال با توجه به این که ابزارهای جدید همه‌گیر شده است این گروه از کینه‌جویان هم از همین وسایل استفاده می‌کنند.»

ایـــن آسـیــب‌شـنــاس اجـتـمــاعــی ادامــه مــی‌دهــد: «درخصوص اخاذی هم باید مرتکبان این جرم را از لـحـاظ ویـژگـی‌هـای شخصیتی مانند سایر مجرمان دانست با این تفاوت که شگرد آنها تغییر کرده است. طبیعتا تبهکاران نیز همگام با پیشرفت‌های تکنولوژی کار خود را توسعه می‌دهند، اما نکته مهم این موضوع این است که برخی افراد سعی می‌کنند با تکثیر فیلم‌ها و عکس‌های خصوصی به مال نامشروع و پول هنگفتی دست یابند. این موضوع نشان می‌دهد برای این‌گونه فیلم‌ها بازار و درواقع تقاضا وجود دارد و این امر سودجویان را وسوسه می‌کند. حال علت وجود تقاضا چیست را باید به صورت مفصل بررسی کرد.»

دوگانگی ارزش‌ها یکی از دلایلی است که نادر میرزایی، روان‌شناس درباره علت استقبال مردم از عکس‌های خصوصی به آن اشاره می‌کند. او می‌گوید: «وقتی ارزش‌ها و هنجارهایی که در خارج از خانه مورد پذیرش است با ارزش‌های موجود در درون خانواده متفاوت باشد برای شهروندان جالب توجه می‌شود که از زندگی خصوصی دیگران و هنجارهای آنها در محیط خانه با خبر شوند در واقع این دوگانگی ارزش‌ها به عنوان یک محرک است که دیگران را برای اطلاع‌ از اسرار زندگی اشخاص تحریک می‌کند.»

این روان‌شناس ادامه می‌دهد: «کمرنگ شدن ارزش و جایگاه والای خانواده، کم‌توجهی به آموزه‌های مذهبی، انحرافات اخلاقی که البته ریشه در گذشته فرد و شرایط جامعه دارد و مسائلی از این دست را می‌توان از دلایل دیگر توجه مردم به فیلم‌های خصوصی دانست از سویی برخی افرادی که این‌گونه فیلم‌ها را تکثیر می‌کنند بیماران روانی هستند که از خرد کردن دیـگـران لـذت مـی‌بـرنـد. آنـهـا شـخـصـیـت‌هـای ضد اجتماعی دارند و باید این افراد را در مراحلی قبل از ارتکاب جرم شناسایی و درمان کرد.»

برخورد

یکی از نکات حائز اهمیت در بخش جرایم بلوتوثی و اینترنتی، نحوه برخورد و مقابله با این مجرمان است. آن دسته از مجرمان که به عنوان عامل اصلی توزیع و تکثیر فعالیت می‌کنند غالبا به سادگی و با توجه به اطلاعاتی که قربانی در اختیار پلیس قرار می‌دهد، شناسایی و دستگیر می‌شوند اما در این بین برخی افراد پس از آن که به هر طریقی فیلم‌ها و عکس‌ها را به دست می‌آورند بدون آشنایی با قربانی جرم به عنوان عامل ردیف دوم اقدام به تکثیر این فیلم‌ها در فضای مجازی‌ یا از طریق بلوتوث می‌کنند و بر این عقیده هستند که شناسایی آنها در اینترنت با توجه به گستردگی شبکه جهانی امکان‌پذیر نیست حال آن که سرهنگ مهرداد امیدی ــ مدیرکل مبارزه با جرایم خاص و رایانه‌ای پلیس آگاهی ناجا ــ می‌گوید با ابزار و امکانات پلیس براحتی می‌توان این افراد را شناسایی و دستگیر کرد.

بنابراین نیروی انتظامی برای برخورد با این مجرمان هنگامی که پای اینترنت به میان کشیده می‌شود، مشکل ندارد از سویی در زمینه بلوتوث‌های شیطانی هم پلیس تمام توان خود را برای مقابله با مجرمان به کار می‌گیرد.
سرهنگ مهدی احمدی ــ رئیس مرکز اطلاع‌رسانی ناجا ــ می‌گوید: « پلیس در صورت مشاهده بلوتوث بازها با‌ آنها برخورد قاطع خواهد داشت از آنجایی که فناوری بلوتوث به دغدغه خانواده‌ها تبدیل شده است در صورتی که مردم در این باره شکایت‌ کنند، شکایت آنها قابل پیگیری خواهد بود.»

پس از برخورد پلیس و شناسایی و دستگیری مجرمان، نوبت به نحوه مجازات آنها می‌رسد. گروهی از حقوقدانان و کارشناسان مجازات‌های موجود را ناکافی می‌دانند و بر این عقیده هستند صرف استناد به مواد قانونی که در گذشته و نبود امکاناتی مانند بلوتوث و مـوبـایـل‌هـای دوربـیـن‌دار وضـع شـده نـمـی‌تـوانـد پاسخگوی نیاز امروز جامعه باشد. دکتر محمدرضا جوادی یگانه ــ جامعه‌شناس ــ در این باره می‌گوید: «کسی که یک زن مسلمان را بی‌حیثیت می‌کند قطعا مستحق شدیدترین مجازات‌هاست که باید به ریختن آبروی مجرم و مفتضح کردن او همراه باشد. این مجازات‌ها باید علنی شود چرا که وقتی شخصی فیلم و عکس را منتشر می‌کند آثارش برای زمان طولانی می‌ماند و از بین نمی‌رود بنابراین بی‌آبرو کردن جرم در این مجازات مهم است.»

هشدار

همیشه‌ راه‌های پیشگیری از بروز یک آسیب و جرم بسیار کلیدی‌تر از نحوه برخورد و مقابله با مقصران و مجرمان است. درخصوص معضل تکثیر عکس و فیلم از طریق بلوتوث مهم‌ترین وظیفه پیشگیرانه بر عهده خود اشخاص بویژه دختران جوان است. سرهنگ عباسعلی محمدیان ــ رئیس پلیس آگاهی تهران ــ به دختران هشدار می‌دهد هنگام آشنایی با مردان غریبه هـــرگـــز عــکـــس‌هــای خـصــوصــی خــود و اعـضــای خانواده‌شان را در اختیار آنها قرار ندهند و در صورت سرقت یا گم شدن چنین عکس‌هایی حتی ماجرا را به پلیس گزارش کنند تا از هر گونه سوءاستفاده به قصد انتقام‌گیری یا اخاذی جلوگیری شود.

سرهنگ احمدی نیز در هشداری می‌گوید: «در حفاظت از فیلم‌های خانوادگی، عکس‌ها و تصاویری  که در موبایل‌هایتان دارید دقت بیشتری داشته باشید. این همان توصیه‌ای است که رئیس پلیس آگاهی در قم نیز به آن اشاره و توصیه می‌کند به طور کلی از نگهداری تصاویر خانوادگی و شخصی در تلفن همراه اجتناب کنید تا برخی فرصت سوءاستفاده از آن را به دست نیاورند.»

این معضل‌ را پیش‌تر سردار اسماعیل احمدی‌مقدم، به شکل جامع‌تری مورد بررسی قرار داده بود. به گفته فرمانده نیروی انتظامی کشور، ابزارهای فیلمبرداری و تنوع‌طلبی برخی افراد موجب پیشامد و وقوع جرم می‌شود و لزومی ندارد از برخی صحنه‌ها ولو این که اشکال شرعی و منع قانونی نداشته باشد فیلم تهیه شود که بعدها از آن نتوان مراقبت کرد. این مقام انتظامی خاطرنشان می‌کند: « تصاویر ویدئویی از صحنه‌های خصوصی زندگی افراد به دو دسته تقسیم می‌شود یا این تصاویر به صورت مخفیانه و با تعبیه دوربین در اماکن خاص تهیه می‌شود یا خود افراد اقدام به تهیه این تصاویر می‌کنند و به علت بی‌دقتی‌شان به سرقت می‌رود.»

در چنین شرایطی که مجرمان و سودجویان در کمین نـشـسـتــه‌انــد لااقـل ایـن هـشـدار را جـدی بـگـیـریـد.
عکس‌های خود را به غریبه‌ها ندهید و از هر صحنه و لحظه‌ای در زندگی‌تان فیلم و عکس تهیه نکنید.

علیرضا رحیمی‌نژاد