FreeBSD‌ یک‌ ‌سیستم‌‌ عامل‌ توانمند

BSD  نرم‌افزاری است که از چند فرهنگ دانشگاهی مانند متن‌باز، نرم‌افزار رایگان و امن تهیه شده است و به هیچ شخص خاصی تعلق ندارد. در سال 1992 متن برنامه‌های BSD از متن‌های ATT جدا شدند و BSDLight  انتشار یافت. هم‌اکنون از نسخه‌های امروزی BSD می‌توان این نمونه‌ها را نام برد:

FreeBSD، NetBSD، OpenBSD، MacOSX، DragonFly BSD، MirOS BSD وDebian NetBSD
یکی از نگارش‌های سیستم‌عامل قدیمی یونیکس که همانند سلف خود در دانشگاه متولد شد، FreeBSD  است. این سیستم عامل که در سال 1992 زاده شد، دگرگونی‌های بسیاری را پشت سرگذاشته و همواره تکامل یافته است تا آنجا که سایت قدرتمند یاهو، این سیستم عامل را به عنوان سیستم‌عامل سرورهای خود انتخاب کرده است. در این نوشتار نگاهی به FreeBSD داریم.

مقایسه

سیستم عامل FreeBSD از جهات بسیاری با رقبای خود از دنیای لینوکس و ویندوز قابل مقایسه است. کارایی، امنیت، قابلیت اطمینان و ... از مهم‌ترین عوامل این مقایسه به‌شمار می‌آیند.

1. قابلیت اطمینان

FreeBSD  در این زمینه بسیار خوب عمل می‌کند. استفاده بسیاری از سایت‌ها و مراکز کامپیوتری مربوط به موسسات بزرگ و مشهور، خود گویای این واقعیت است که این سیستم عامل از قابلیت اطمینان زیادی به‌ویژه در اجرای فرآیندهای مربوط به پایگاه داده ها برخوردار است. در همین حال لینوکس هم از دیرباز به‌دلیل پایداری و عملکرد خوب در این زمینه زبانزد متخصصان بوده است. اما در مقام مقایسه و برای کاربردهای بزرگ سیستم ورودی و خروجی دیسک FreeBSD بهتر عمل می‌کند. زیرا در لینوکس به‌دلیل این‌که به‌صورت پیش‌فرض به‌طور غیرهمزمان (Non syncronous) کار می‌کند، احتمال بروز اشکال در فایل سیستم در زمان قطع یا نوسانات برق یا خاموش شدن اتفاقی، افزایش می‌یابد.

2. کارایی

سایت Freesoftware که سایتی برمبنای انتقال با پروتکل FTP است، بیش از 2/1 ترابایت اطلاعات را هر روز به سراسر جهان ارسال می‌کند. در مورد لینوکس باید گفت که این سیستم عامل هم از سرعت پردازش و کارایی بالایی برخودار است، اما در آزمایش‌های خود تحت یک محیط بزرگ شبکه‌ای پرترافیک در حدود 20 تا 30 درصد از رقیب خود یعنی FreeBSD عقب می‌ماند. البته سازندگان کرنل ادعا می‌کنند که این مساله با استفاده از نسخه 4/2 کرنل لینوکس، که دارای یک حافظه مجازی مشابه FreeBSD است، حل می‌شود. به هر حال از آن جا که هر دو این سیستم عامل‌ها با سورس باز ارایه می‌شوند، این امیدواری وجود دارد که از دیدگاه سطح فناوری به‌دلیل الگوپذیری از یکدیگر، هیچ‌گاه دارای اختلاف بنیادین نخواهد بود.

در مورد ویندوز باید گفت که کارایی کم در محیط شبکه پرترافیک، همیشه از بزرگترین معضلات این سیستم عامل بوده و هست. حتی با ارتقای ویندوز NT به نسخه 2003 هم آن چنان تفاوت آشکاری در کارایی و سرعت سیستم، به‌خصوص در زمینه سرورهای اینترنتی پرکاربرد ایجاد نمی‌شود.

3. امنیت

در مقوله امنیت، FreeBSD  همیشه به‌عنوان یکی از امن‌ترین سیستم ها مدنظر کارشناسان قرار داشته است.
تمام ماژول‌ها و اجزای آن بارها از جهت امنیت مورد آزمایش و بررسی قرار گرفته‌اند. این سیستم‌عامل همچنین دارای سطوح مختلف امنیت در داخل کرنل است و به مدیر سیستم اجازه می‌دهد تا سطح دسترسی کاربران را، حتی برای توابع درونی آن کرنل مشخص کند. به‌علاوه این‌که FreeBSD دارای مکانسیم دیواره آتش، فیلترینگ بسته‌ها و بسیاری از ابزارهای کشف و ردیابی نفوذ است.

به‌رغم این‌که لینوکس نیز همانندFreeBSD  دارای دیواره آتش و ابزارهای متعدد IDS است، اما نحوه ارایه این سیستم عامل به‌صورت منبع‌باز و این که در اختیار گروه‌هایی است که بسیاری از آن‌ها دارای مهارت کافی در زمینه امنیت نیستند و همچنین تعداد زیادی شرکت‌های توسعه‌دهنده لینوکس، به‌خصوص آن‌هایی که به مقوله کارایی و کاربرد بیش از امنیت اهمیت می دهند (مثل ردهت)، باعث شده تا این سیستم عامل در رده بندی امنیتی، پایین‌تر از رقیب خود قرارگیرد.

4. فایل سیستم‌

FreeBSD  از سیستم فایلی یو‌اف‌اس (Unix File System) که مختص سیستم عامل یونیکس است استفاده می‌کند. این سیستم، اندکی از سیستم مورد استفاده لینوکس یعنی 2 ext پیچیده‌تر و پیشرفته‌تر است. عملیات ناهمزمان خواندن و نوشتن دیسک(Asynchronous I/O)  را بیشتر و بهتر انجام می‌دهد. همچنین این سیستم فایل از پرچم فایل (File Flag)  هم پشتیبانی می‌کند که از نوشته شدن تراک‌های خراب بر روی دیسک جلوگیری می‌کند.
یا هر گونه تغییری را در محتویات یک فایل یا یک دایرکتوری در تمام زمان عمر آن محدود می‌کند، یا از حذف شدن یک فایل جلوگیری می‌کند. این قابلیت‌ها زمانی که با توانایی‌های موجود در کرنل تلفیق می‌شود، محیط کاملا قابل کنترل و جالبی را پدید می‌آورد.

فایل سیستم مورد استفاده لینوکس هم کارایی بسیار خوبی دارد اما نقطه ضعف آن، عدم پایداری کافی است. چه بسا بروز یک اشکال در زمان Mount بتواند قسمتی از یک فایل سیستم را دچار خرابی نماید و باعث از دست رفتن اطلاعات آن قسمت شود.

در مورد ویندوز، آنچه که از آن به‌نام FAT یا NTFS نام برده می‌شود، برای موارد محدود مثل دسترسی چند کاربر به شبکه و دیسک سخت، بسیار آسان و روان عمل می‌کند اما زمانی که بحث شبکه‌های بزرگ به‌میان می‌آید، مجالی برای رقابت با UFS یا 2 ext پیدا نمی‌کند.

5. درایوها

FreeBSD  سیستم عاملی است که هم قابلیت نصب درایورهای با منبع بسته (یا همان درایورهای باینری) و هم درایورهای با منبع باز را دارا است. اما متاسفانه بسیاری از سازندگان سخت‌افزار به‌ویژه آن‌هایی که سخت‌افزار ارزان و نه‌چندان مرغوب، اما با تولید انبوه، را فراهم می‌کنند، هیچ تمایلی برای ارایه درایوهای خود تحت سیستم عاملی به‌غیر از ویندوز ندارند و این یکی از بزرگ‌ترین نقاط قوت ویندوز در برابر دیگر سیستم عامل‌ها به‌شمار می‌رود. در مورد لینوکس هم وضعیت متفاوتی حاکم است. این سیستم عامل درایورهای با منبع باز را بسیار خوب شناسایی و نصب می‌کند اما بسیاری از تولیدکنندگان سخت‌افزار حتی آن‌هایی که درایوهای غیرویندوزی را به بازار ارایه می‌دهند، علاقه چندانی برای تولید درایورهای با منبع باز نشان نمی‌دهند.

6. نرم افزارهای کاربردی

تعداد نرم‌افزارهای کاربردی تحت FreeBSD روزبه‌روز در حال افزایش است اما هنوز هم به فراوانی نرم‌افزارهای تحت ویندوز نمی‌رسد. در عین حال این سیستم عامل قادر است برنامه‌هایی را که برای برخی یونیکس‌ها (مانند(SCO  یا برای لینوکس کامپایل شده‌اند، اجرا کند. مشابه همین وضع برای لینوکس هم وجود دارد با این تفاوت که لینوکس قادر نیست برنامه‌های کامپایل شده برای یونیکس یا FreeBSD را اجرا کند. در مورد ویندوز، ناگفته پیداست که اکثر برنامه‌های کاربردی اصولا برای اجرا در این سیستم عامل طراحی و ساخت شده‌اند و ویندوز از لحاظ تعداد این نوع برنامه‌ها هیچ کمبودی ندارد و در این زمینه یکه‌تاز میدان است.

7. محیط توسعه

در زمینه برنامه‌نویسی، FreeBSD  دارای یک محیط بسیار قوی و کامل برای زبان C ++ است. همچنین ابزارهای دیگری برای برنامه‌نویسی با جاوا، پرل و پایتون در این سیستم وجود دارد. در لینوکس هم همین ابزارهای برنامه‌نویسی وجود دارند، اما گاهی اوقات ممکن است برنامه‌ای که شما با یک لینوکسی مانند ردهت کامپایل می‌کنید، در لینوکس دیگری مثل اسلک‌ور (Slackware) قابل اجرا نباشد. در ویندوز هم ابزارهای برنامه‌نویسی خوب و متعددی برای توسعه نرم‌افزار وجود دارند اما هیچ‌کدام از آن‌ها با خود سیستم عامل همراه نیستند و باید به‌صورت جداگانه خریداری و نصب شوند.

8. نرم افزارهای رایگان

در حوزه سیستم عامل FreeBSD و لینوکس، هزاران برنامه کاربردی خوب و رایگان با منبع باز وجود دارد که روزبه‌روز هم در حال افزایش است. هزاران گیگابایت برنامه به‌عنوان نرم‌افزارهای گنو (GNU) ارایه شده‌اند که به‌صورت مجانی قابل نصب و اجرا بر روی هر دو سیستم عامل مذکور هستند. به‌علاوه این که خود FreeBSD یک کتابخانه منحصربه‌فرد و مخصوص به‌نام FreeBSD Ports Collection دارد که به‌نظر بسیاری از متخصصان، بهترین منبع برای دسترسی به نرم‌افزارهای منبع‌باز است. در مورد لینوکس تعداد محدودی برنامه عمومی (Shareware) به‌صورت رایگان وجود دارد، اما این برنامه‌ها با کد منبع عرضه نمی‌شوند و در نتیجه امکان مانور را از برنامه‌نویسان و طراحان سیستم در جهت عیب‌یابی و بهتر کردن این برنامه‌ها، سلب می‌کند. برای ویندوز نیز برنامه‌های رایگان بسیاری وجود دارد.

9. پشتیبانی

در مورد لینوکس هم، اوضاع پشتیبانی از این سیستم عامل، خوب به‌نظر می‌رسد. تمام تولیدکنندگان لینوکس مثل ردهت، مندریک و دیگران بازار رقابتی را در ارایه پشتیبانی به مشتریان خود درست کرده‌اند. در مورد ویندوز هم اوضاع چندان بد به‌نظر نمی‌رسد. اما باز هم بسته بودن کد منبع در این سیستم عامل باعث شده تا مقوله پشتیبانی هم به‌صورت انحصاری و توسط سازنده‌اش یعنی مایکروسافت و آن هم بیشتر از طریق تلفن و با تاخیر زمانی انجام شود.

10. قیمت و هزینه‌

همان‌طور که از نام FreeBSD مشخص است، این سیستم عامل کاملا رایگان و از سایت freebsd.org قابل دریافت و نصب است. البته اگر بخواهید هم می‌توانید با پرداخت تنها
40 دلار، یک بسته حاوی 4 سی‌دی این سیستم عامل به‌علاوه چندین گیگابایت برنامه کاربردی را یک‌جا خریداری کنید. در مورد لینوکس هم به‌غیر از نسخه‌های Enterprise که نسبتا قیمت قابل توجهی دارند، بقیه محصولات متعلق به توزیع‌کننده‌های مختلف از قیمت بسیار مناسبی برخوردارند. اما ویندوز در این مقایسه کمی گران به‌نظر می‌رسد.

مهدی چینی‌چی‌