حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
ارزیابی عملکرد شوراهای اسلامی در 4سال گذشته
دومین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا تا چند روز دیگر برگزار خواهد شد و بیش از 200هزار نماینده منتخب مردم با حضور در جایگاه اعضای این شوراها چرخ گسترده ترین نهاد مردمی را به حرکت درخواهند آورد.
البته این بدان معنا نیست که اعضای شورا در مقابل تخلفات احتمالی و یا سوءبرداشتهای دیگر اعضا یا اعمال نظرهای مغرضانه برخی دیگر سکوت اختیار کنند ، لیکن مباحثه در محیطی آرام و فارغ از جنجال و تشنج و در جمعی صمیمانه و با تفاهم و حتی با اختلاف نظر که عامل اجتناب ناپذیر رشد و توسعه است ، تحت نظر و کنترل و با رعایت احترام به ریاست شورا، مسلما موجب بهبود امور شهر و اخذ تصمیمات مثبت و مفید خواهد شد.
د : تاثیر برخی منافع شخصی و یا بستگان و آشنایان اعضای شورا در ارائه نظر و موضعگیری و حتی اخذ تصمیم و صدور رای که مغایر اهداف شورا و سوگند اعضای آن است و مطمئنا دخالت دادن خواسته ها و تمایلات شخصی یا قومی در تصمیمات با هر توجیه و دلیلی ، علاوه بر انحراف از معیار، خیانت به شهروندان و در نهایت روشن شدن اذهان عمومی نسبت به عضو بهره بردار خواهد بود. ه: در گذشته امور مربوط به شهرداری توسط دفاتر فنی و شهری و روستایی استانداری ها و تحت امر حوزه معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری ها و برای تهران توسط تیم وزارت کشور رسیدگی و تعیین تکلیف می شد. مطمئنا این هیات جمعی از کارشناسان خبره و اهل فن و متخصص را به همراه داشته و اظهار نظرها و صدور رای نهایی برای شهرداری ، پس از گذر از فیلترهای متعدد کارشناسی ارائه می گردید. یکی از اشکالات شوراها در دوره اول اعمال نظر و حتی اصرار بر نظر غیرکارشناسانه توسط برخی اعضای شورا در جلسات برای اعلام پاسخ به درخواست شهرداری یا شکایتها و درخواستهای شهروندان و تصویب لوایح پیشنهادی ، ضوابط و مقررات برای شهرداری بوده که به دلیل غیر فنی بودن نظرات موجب مقاومت و عدم تمکین شهردار و یا کارشناسان شهرداری را فراهم نموده و علت اصلی موضعگیری های متقابل بوده است همانگونه که اگر مثلا معاون عمرانی استاندار و یا مدیر کل دفاتر فنی و شهری استانداری در جایی بدون آگاهی و تسلط کامل به این سمت منصوب می شد به نظر کارشناسان آن حوزه احترام گذاشته و بر اساس نظرات کارشناسی آنان عمل می نمود تا نتیجه اقدام ، غیر کارشناسی و محل و موضع ، اشکال و ایراد نباشد. اعضا و ریاست محترم شورا نیز ضمن مطالعه و تحقیق در خصوص شرح وظایف و نوع اظهار نظر در خصوص مسایل و موارد مختلف و متعدد شهرداری که نیاز به سالها مطالعه و کار تجربی و علمی دارد کارشناسانی را برای کمیسیونهای مختلف خود، حتی از پرسنل مطلع شهرداری ، برگزیده و بدون هیچگونه پیشداوری نظرات کارشناسانه آنها را ملاک تصمیم گیری و صدور دستورالعمل و یا مصوبه نمایند تا شورای محترم پس از اعتراض و برگشت مصوبات از فرمانداری و یا استانداری احساس تقابل و تضاد و یا تلاش برای تضعیف از سوی مراجع ایراد گیرنده را نداشته باشند البته باز هم تاکید می شود این موارد نسبی است .
4 - شهرداران ضمن لحاظ رعایت سلسله مراتب اداری ، با قبول این واقعیت که مراتب تصمیم گیری در مورد امور مربوط به شهرداری از وظایف لاینفک انجمنهای شهر و پس از آن شوراهای اسلامی بوده و به دلیل انحلال شوراها، بر اساس قانون بر عهده وزارت کشور و تفویضا استانداران گذاشته شده و حال پس از آغاز بکار مجدد شوراها به مرجع اصلی خود برگشت داده شده و جایگاه رئیس شورا، همان جایگاه استاندار در سابق است و باید دارای قابلیت نفوذ و تاثیر باشد و ذهنیت عمومی شهرداری و خود را به سمت پذیرش جایگاه شورا سوق داده و این واقعیت را بپذیرند که هر فردی با هر ویژگی علمی یا تجربی در جایگاه رئیس شورا باید از حوزه پذیرش و نفوذ مقام سازمانی نهاد ناظر بر عملکرد شهردار و شهرداری برخوردار باشد و عدم وجود این آمادگی موجب خدشه بر جایگاه حقوقی و اجرایی شورا نشود، از محاسن این تفکر و دیدگاه تعامل و ارتباط صمیمانه تر و نزدیکتر شهردار و اعضای شورا و دستیابی سریعتر به واقعیت یکپارچگی و همخانوادگی این دو نهاد است که لازم و ملزوم یکدیگرند.
5 - شهروندان عزیز نیز با مطالعه دقیق و اطلاع اگر نه کامل لااقل در نسبیتی قابل قبول از شرح وظایف ، عملکرد ، فلسفه وجودی و موضوعیت درآمد و هزینه شهرداری و نقشی که در تعیین اعضای شورا و شهردار و امور مربوط به شهرداری دارند ، لازم است تا کمک شایانی هم به انتخابات و هم شورا و شهرداری نمایند، نقشی که مردم می توانند و باید داشته باشند و آثاری که حضور آگاهانه آنها خواهد داشت به قرار زیر است :
الف : شهروندان عزیز با علم و آگاهی از طرح وظایف و اختیارات شوراها، سطح انتظارات و توقعات خود را در آن اندازه قرار داده و به موجب نوعی نگرش فراقانونی و عدم دستیابی به آنان به دلیل محدودیت اختیارات شوراها ، دچار شورازدگی نخواهد شد ، گاهی اوقات مردم ، نیل به برخی از خواسته ها را در گرو فعالیت شوراها تصور می کردند که هرگز در توان شوراها و در شرح وظایف آنهانبود ، متاسفانه گاها برخی کاندیداهای شورا نیز به دلیل عدم اطلاع ، مبلغ انجام اموری بودند که توان انجام آن را نداشته اند.
ب : مردم با آگاهی از قوانین بدانند که شهرداری تنها سازمان محلی است که بر اساس قانون در صورت نیاز و تقاضای شهروندان تشکیل شده و هر شهری که متقاضی تاسیس شهرداری باشد ؛ اولا موظف به تامین نیازمندیهای مالی آن در قالب تصویب عوارض توسط شورا، انتخاب شهردار برای برنامه ریزی و تدوین راهکارهای اصولی هزینه مناسب این درآمدها، نظارت بر کار شهردار و سوال و استیضاح او در صورت استفاده نامطلوب از بودجه یا ناتوانی در انجام برنامه ها و اهداف شورا و مردم و عدم مدیریت صحیح بر شهر و سازمان شهرداری - نظارت بر هزینه مناسب و مطلوب درآمدها - ثانیا مشارکت ، حضور فعال و آمادگی لازم برای تعامل و همکاری در تمامی نیازمندیهای شهری و رسیدن به وضعیت مطلوب زندگی شهری است ، لذا با این آگاهی ذهنی ، شهروند می داند که شهرداری سازمان دولتی و وابسته به دولت نبوده و هیچ ارتباط مالی مستقیم با دولت نداشته و نمی تواند نهاد دولتی باشد، بر این اساس خود راموظف به مشارکت بیشتر در امور شهرداری ، حضور موثرتر در تصمیم گیری های شهری و متعهدتر نسبت به تامین نیازمندی های مالی شهرداری می داند. چرا که به این باور رسیده است که با توجه به نظارت بر عملکرد شهرداری ، انجام وظایف شهروندی ، خصوصا کمکهای مالی بیشتر متضمن خدمات بیشتر به شهر و به همراه داشتن شهری زنده تر، شادابتر و آبادتر است ، با این نگرش او هرگز خود را جدای از شهرداری و بری از بروز حساسیت نسبت به سرنوشت شورای شهر و شهرداری نمی داند.
ج : با توضیحاتی که در بندهای فوق ذکر شد، شهروندان عزیز لازم است حضوری فعال و پرشور در انتخابات شوراها داشته و با توجه به فراتخصصی بودن امور شهرداریها، افرادی واجد شرایط از نظر تجربه ، علم و آگاهی نسبت به مسایل شهر و علوم شهرداری انتخاب و به شورا گسیل دارند که با دقت در این امر شوراها از وجود نیروهای کارآمد ، متخصص و موثر بهره برده و مسلما با افزایش کارآیی شورا از بروز اختلافات در آن که عمدتا معلول قلت آشنایی به قوانین و عدم اشراف به امور و اعمال سلایق شخصی - ترجیح دادن منافع فردی بر مصالح عمومی و امثال آن است - در حد قابل قبولی پیشگیری خواهد شد. بنابراین در امر مهمی چون شوراهای اسلامی شهرها و روستاهای کشور که با ملاحظه موارد مذکور و آنها که از قلم افتاده و ذکر نشده است . بحق می توانند و باید عوامل موثری در رشد و شکوفایی شهرها و روستاها باشند ؛ برخلاف برخی تفکرها که به دلیل پاره ای مشکلات و نارساییها و احتمالا نقصانی که در بعضی شهرها ایجاد شده شوراها را ناکارآمد و برقراری آن را اشتباه توصیف و وجود آن را غیر ضروری دانسته و حذف آن را عامل سرعت بیشتر در حرکت شهرداری و جامعه می دانند، شوراها در دور اول حضور چهارساله ، موثر، مفید و قابل قبول بوده اند، آنچه مسلم است در تجربه اول شوراها ناکارایی ، ناهماهنگی ، اختلاف ، واپسگرایی و مقاومت های درونی و برونی اجتناب ناپذیر است ، حتی در کشورهای توسعه یافته که اکنون شوراها، سازمان های دولتی ، شهرداری ها و مردم جایگاه های خود را یافته اند و هر کدام در کنار یکدیگر به انجام وظیفه خود و تاثیرات متقابل آن می پردازند و قریب به اتفاق آنها حدود 200سال است که انتخابات شوراها را تجربه می کنند، بعضا تا 10دوره ، مبتلا به پس لرزه های انتقال قدرت بوده اند و هرگز این ناهماهنگی ها و عدم نیل به پاسخ مطلوب در دوره های اول این تجربه در ایران اسلامی جای نگرانی و ناامیدی ندارد و مطمئنا در دوره های بعد بهتر و مطلوبتر و در نیل به اهداف مردم و نظام اسلامی موفق تر خواهد شد مشروط به آن که بر اساس اصل اجتناب ناپذیر بهره از آزمون و خطا در نیل به وجه مطلوب از خطاهای معلول آزمون دوره های اولیه شورا به سمت تجربه اندوختن ، یافتن علت بروز خطا، تبیین راهکارهای اصلاح اشتباهات و تعیین مسیر صحیح و سالم بهره برده و هر روز بهتر از دیروز، شاهد شکوفایی و پویایی جامعه باشیم.
محمدجعفر جوادی
گفت و گو
