رمضان را به جشنواره‌ای فرهنگی و هنری تبدیل کنیم

قرآن در آیینه ادب و هنر

رمضان، ماه قرآن است و چه بهتر از دریچه هنر هم به این کتاب آسمانی نگاه کنیم. عبدالحمید قدیریان، گرافیست و طراح صحنه درباره بازتاب قرآن در آیینه هنر می‌گوید: رمضان، ماه بهره‌گیری از آیات و آموزه‌های قرآنی است و چه بهتر که در راه شناخت مفاهیم قرآنی، در مسیر هنر هم گام برداریم.

وی می‌افزاید: چند سال پیش، نمایشگاهی هنری با موضوع سوره فلق برگزار شد که متاسفانه استمرار نیافت. حال اگر برای مثال سوره قدر که متناسب ماه مبارک رمضان است، موضوع کارهای هنری قرار بگیرد، چه تاثیر مثبتی می‌تواند به هنرمند و مخاطبش بگذارد. البته برپایی چنین نمایشگاه‌هایی، ابتدا نیاز به توضیح و تفسیر کارشناسان دین دارد و بیشتر باید عرصه‌های معرفتی و مفهومی را در بر بگیرد.

امیرعلی جوادیان، عکاسی است که چندی پیش، کتاب عکس قرآن در زندگی مردم را منتشر کرد. او با اشاره به تجربه خود در همین ارتباط می‌گوید: قرآن در زندگی مردم ما، از بدو تولد تا مرگ نقشی پررنگ دارد. ماه مبارک رمضان، بهترین فرصت است تا از عکاسان بخواهیم این ارتباط معنوی مردم با قرآن را به تصویر بکشند و به مخاطب ارائه کنند. حتی می‌توان مسابقه‌ای در این زمینه طراحی و اجرا کرد و به عکس‌های برتر جایزه داد و آنها  را هر سال در یک مجموعه به چاپ رساند.

هوشنگ جاوید هم در این باره توضیح می‌دهد: ادبیات کلاسیک ما، سرشار از آموزه‌های قرآنی است که متاسفانه در ادبیات معاصر ما، این ویژگی به قدرت سابق نیست. بخشی از این کاستی‌ها به عدم شناخت درست ما از قرآن برمی‌گردد که پژوهش و آموزش می‌تواند آن را رفع کند و ماه مبارک رمضان، بهترین فرصت برای این کار است.

این پژوهشگر عرصه فرهنگ و هنر ادامه می‌دهد: نهادهای فرهنگی با برنامه‌ریزی و حمایت می‌توانند شاعران و نویسندگان را در این مسیر هدایت کنند و برگزاری جشنواره‌ای ادبی در ماه رمضان و برپایی جایزه‌ای با همین عنوان می‌تواند بعضی از کم‌کاری‌های گذشته را جبران کند.

هنر و ادبیات معنوی‌

بی‌شک ارتباط بیشتر هنر و ادبیات با ماه مبارک رمضان باعث خواهد شد تا معنویت حاکم در این ماه، در عرصه فرهنگی نیز جریان پیدا کند.

رضا امیرخانی، داستان‌نویس در‌این‌باره می‌گوید: برپایی جشنواره‌های فرهنگی در این ماه، در کنار دیگر مراسم مذهبی و معنوی به دور شدن آثار هنری و ادبی از فضاهای مادی روزمره کمک خواهد کرد و بی‌شک باعث خواهد شد مفاهیم انسانی برگرفته از آیات قرآنی و معنویت ویژه ماه رمضان در داستان‌ها و اشعار نویسندگان و شاعران، نمودی بارزتر یابد.

احمد‌علی راغب هم موسیقیدانی است که بر بهره‌گیری معنوی هنرها از ماه رمضان تاکید می‌کند: در این ماه، در جامعه حال و هوای مذهبی و معنوی خاصی ایجاد می‌شود که بهترین‌ فرصت برای ارائه کارهای هنری متناسب با این شرایط است.

وی می‌افزاید: آیین‌نامه ها، نواها، و آواهای ویژه ماه رمضان که در حال حاضر در گوشه و کنار کشور اجرا می‌شود، می‌تواند برای موسیقی ارکسترال دوباره تنظیم و در قالبی نو برای مخاطب امروزی ارائه شود. این کار باعث خواهد شد ما نیز به موسیقی مذهبی علمی خودمان دست یابیم و بتوانیم آن را به جهان عرضه کنیم.

مهرداد رایانی مخصوص، کارگردان تئاتر در‌همین‌باره توضیح می‌دهد: تلویزیون طی چند سال گذشته، روش مناسبی را در تولید سریال‌های ماه رمضان به کار گرفته و ‌آن پرهیز از مستقیم‌گویی است. این تجربه در تولید دیگر آثار نمایشی در ارتباط با ماه مبارک رمضان هم باید به کار گرفته شود.

مدیر تئاتر شهر در ادامه تاکید می‌کند: در آثار ارائه شده به جشنواره‌های فرهنگی و هنری در ماه رمضان، نباید به ظواهر بپردازیم بلکه باید به دنبال هدف نهایی تمام ادیان الهی باشیم که همان رسیدن به انسانی است که لیاقت مقام خلیفه الهی را داشته باشد؛ انسانی که به دنبال نیکی‌ها و راستی‌ها برود و از کژی‌ها و پلیدی‌ها دوری کند.

وظیفه مدیران فرهنگی و هنری‌

اگرچه همه بر این نظر که فعالیت‌های فرهنگی و هنری در ماه مبارک رمضان باید گسترش یابد، اتفاق نظر دارند؛ اما مساله مهم‌تر این است که چنین رویکرد و گرایشی را چگونه باید شکل داد و مدیریت کرد.

در این ارتباط ، جواد آرین‌منش، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در ارتباط با تبدیل ماه رمضان به جشنواره بزرگ فرهنگی و هنری به نکته‌ای خاص اشاره می‌کند: تمام فعالیت‌های فرهنگی و هنری که برای این ماه پربرکت در نظر می‌گیریم، باید در جهت فلسفه روزه‌داری که همان حرکت انسان در مسیر رشد و تعالی است، طراحی شود. از این رو، ما باید در این ماه به ترویج و توسعه هنری بپردازیم که قدسی،‌ ارزشی و تعالی‌بخش و البته شادی‌بخش به معنای واقعی باشد.

این نماینده مجلس با استقبال از پیشنهاد «جام‌جم» برای تبدیل ماه رمضان در سال‌های آینده، به جشنواره ای فرهنگی و هنری ادامه می‌دهد: گسترش شادی معنوی از طریق فعالیت‌های فرهنگی و هنری در ماه رمضان، نیازمند برنامه‌ریزی‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که باید برای آن آیین‌نامه و دستورالعمل اجرایی دقیق تدوین شود.

محسن پرویز، معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در همین خصوص می‌گوید: پیاده کردن این پیشنهاد، مستلزم تشکیل کارگروه‌های کارشناسی حرفه‌ای جهت بررسی زوایای کار و همچنین برنامه‌ریزی مناسب برای برگزاری باشکوه‌تر این رخداد است.

وی با اشاره به  ایجاد خلاقیت و نوآوری در شاخه‌ها و موضوع‌های گوناگون چنین جشنواره‌ای، تاکید می‌کند: در برگزاری جشنواره بزرگ فرهنگی و هنری رمضان باید از موازی‌کاری دستگاه‌ها و نهادها پرهیز کرد و امور مرتبط با آن را زیر چتر یک ستاد متشکل از سازمان‌های دولتی و غیردولتی شکل داد و دنبال کرد.

محمدحسین ایمانی خوشخو، معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم با اشاره به این که برگزاری جشنواره‌های فرهنگی و هنری، جنبه‌ای عمومی‌تر به شادی‌های ماه رمضان خواهد بخشید، پیشنهاد می‌کند: در برگزاری چنین جشنواره‌ای در سال‌های اول بیشتر باید سراغ مراسم و آیین‌هایی رفت که پیشینه‌ای کهن دارند و متاسفانه در حال فراموش شدن هستند. در سال‌های بعد، می‌توان رویکردهای متفاوتی اتخاذ کرد تا معنویت ماه مبارک رمضان در هنرهای معاصر کشور نیز بازتاب پررنگ‌تری پیدا کند.

ایمانی خوشخو در استقبال از پیشنهاد جام‌جم تاکید می‌کند: این طرح خوبی است که اجرای آن به یک برنامه‌ریزی دقیق و جامع و هماهنگی بین دستگاه‌های گوناگون فرهنگی نیاز دارد. در چنین صورتی است که فضای معنوی رمضان و شادی‌های این ماه می‌تواند بدرستی فرصت تجلی در قالب‌های هنری و فرهنگی پیدا کند.