جوانان از ازدواج فاصله می گیرند بخت من ، در آنسوی رویاهاست

ناگفته پیداست که ازدواج و تشکیل خانواده در فرهنگ ما ایرانیان ، جایگاه و منزلتی فراتر از یک توافق ساده داشته و عشق و محبت در پیوند با تکالیف انسانی ، ترسیم کننده متعالی ترین روابط انسانی است . هنوز هم تشکیل خانواده های کوچک و مستقل ، رویای شیرین دختران و پسران در بهار جوانی است ، هر چند به گفته بسیاری از آنان ، این رویای سبز امروز دیگر کم از هفت خان رستم ندارد. شاید صحبت از موانع و مسائل پیرامون ازدواج ، موضوع جدیدی در حوزه مسائل جوانان و خانواده نباشد. همچنان که سالهاست مورد توجه کارشناسان و اظهارنظرآنها قرار گرفته و لیکن باید اذعان کرد که لزوم بازنگری و تحلیل دوباره آن چیزی است که در گذر زمان اهمیت بیشتری می یابد بخصوص در جامعه ای که بیش از نیمی از جمعیت آن را جوانان تشکیل می دهند و چه بسا بی اعتنایی به آن ، زمینه ساز بسیاری از آسیب های فرهنگی و اجتماعی می شود. براساس آمارها، بیش از 6میلیون دختر و پسر در کشور آماده ازدواج هستند که سن بالایی دارند؛ اما به دلیل وجود مشکلات فراوان نتوانسته اند ازدواج کنند. در حال حاضر سن ازدواج در کشور برای پسران 27سال و برای دختران 24سال است که این افزایش را در روستاها نیز به عینه می توان دید. میانگین سن ازدواج برای دانشجویان نیز تا 29سال افزایش یافته است . در همین حال اگر در نظر داشته باشیم که مشکلات عدیده اقتصادی ، مهمترین ویژگی حال حاضر کشوری است که در آستانه توسعه یافتگی قرار دارد، می توانیم آماری به مراتب بالاتر از این را هم تصور کنیم . پیامدهای این وضعیت در وهله اول ، کاهش اعتماد به نفس و خودباوری در جوان است ؛ جوانی که حالا خود را در مقابل کمبودهایی احساس می کند که راه چاره ای در مقابل آن نمی یابد. روزگار سپری شده و پول زدگی مهین ج، 40ساله ، لیسانسیه و کارمند بانک درباره این که چرا تا به حال مجرد مانده است ، می گوید: «در آن روزها هر کس به خواستگاری ام می آمد، پاسخ رد می دادم ، توقعم از زندگی خیلی بالا بود، می گفتم همسر آینده ام باید ثروت ، خانه ، اتومبیل ، تحصیلات ، قیافه ... را با هم یکجا داشته باشد. اما حالا... گذشت روزگار به من ثابت کرده که تحصیلات ، معیار شعور و فرهنگ یک شخص نیست ، از طرفی ثروتمندان بسیاری را دیده ام که از نظر اخلاقی صفر بوده اند و به این نتیجه رسیده ام که انسانیت از همه اینها بالاتر است»، اما او همچنان معتقد است که «البته در شرایط فعلی یک مرد حتما باید وقتی به خواستگاری می رود، یک خانه ، اتومبیل و یک شغل پردرآمد داشته باشد؛ چون به هر حال فضا، فضای مادی است و همه ما به نوعی پول زده شده ایم .» یک کارشناس امور تربیتی می گوید: «جوانان از سن پایین ازدواج ، گریزان نیستند ولی گرانی ، نداشتن شغل و مشکلات اقتصادی را مانع ازدواج می دانند.» وی می افزاید: «جوانان برای ازدواج در هاله ای از سختگیری ها چشم وهم چشمی های والدین و اطرافیان قرار گرفته اند و با این اوصاف انتظار کاهش سن ازدواج بعید به نظر می رسد.» مریم یوسفی ، جامعه شناس و مدرس دانشگاه با اشاره به این که تاخیر در ازدواج و بالا رفتن سن آن ، چیزی جز تخریب فرد و جامعه به دنبال ندارد، معتقد است : «نیازهای انسانی که در پرتو ازدواج عاید می شود، در صورتی که چند سالی دورتر به آن پاسخ داده شود، قطعا چه از نظر روحی و چه جسمی عوارضی را برای جوانان در پی دارد. اگر جوانی از طریق شرعی نتواند خواسته های خودش را تامین کند، براحتی می تواند در بستر فساد و انحراف قدم بزند که سایه تباهی را بر روی جوان خواهد انداخت . از لحاظ جسمانی هم مسلما دیگر آن طراوت و تازگی جوانی وجود ندارد و این خودش بر روابط زناشویی اثر منفی می گذارد.
پیشگیری از فساد

افزایش فساد و بی بندوباری ، کم شدن روابط اصیل و محکم خانوادگی ، افسردگی جوانان ، تحمیل هزینه های سنگین بر دوش خانواده ، همه و همه می تواند از تبعات و آثار منفی بی توجهی به ازدواج بموقع و در نتیجه بالا رفتن سن ازدواج باشد. اگر چه بیشترین آسیب را همان جوانهایی خواهند دید که طراوت و شوق خود را در هاله سختگیری های بیمورد و موانعی بعضا غیرمنطقی گرفتار می بینند. پ - س ، لیسانسیه زبان آلمانی ، 32ساله که تا به حال به خواستگاران بسیاری جواب رد داده است ، در پاسخ می گوید: «بخت انتخاب خیلی کم است ، من ترجیح می دهم در خانه بمانم ، اما با کسی که مورد پسندم نیست ازدواج نکنم .» حقیقت این است که جامعه هم حرفهای بسیاری برای دخترانی که دیر ازدواج می کنند، دارد؛ حرفهایی که رنگ طعن و کنایه دارد: «بالاخره ازدواج نکرد چرا؛»، «با این سن و سال دیگر برایش خواستگار نمی آید» یا «چرا روز به روز اخلاقش تندتر و غیرقابل تحمل تر می شود؛» و... اما جامعه برای مردهایی که دیر ازدواج می کنند، به آن صورت حرف ندارد، بلکه آنهایند که حرفهای بسیار و عقاید گوناگونی دارند: «ازدواج امری پیش پا افتاده نیست که بتوان به آسانی درباره آن تصمیم گرفت .» یک زن 30ساله ، دیگر حق انتخاب ندارد، اما یک مرد حتی تا سن ... هم حق انتخاب دارد یا... خلاصه این که وقتی پای گفتگوی زنان و مردانی که هنوز ازدواج نکرده اند، می نشینیم ، متوجه می شویم که هیچیک از آنها نمی گویند: «تصمیم به ازدواج ندارم» اما به نظر می رسد که در پس بسیاری از این پاسخها، نوعی نگرانی یا شاید گونه ای بدبینی به قلبها راه پیدا کرده است ، چرا؛
صداقت ، درستی و قناعت

حجت الاسلام بشردوست با اشاره به این که فرهنگ صحیح ازدواج همان اصول صداقت و درستی و قناعت است ، معتقد است : «در جامعه ما متاسفانه بر اثر چشم و هم چشمی و بعضی عقب ماندگی های فرهنگی ، داشتن مهریه سنگین و جهیزیه درخور، ملاک شده است . دختر وقتی می بیند پدر نمی تواند جهیزیه اش را تامین کند، مجبور است تن به ازدواج ندهد و پسر وقتی با مهریه های سنگین و خواسته های اکثرا نابجا مواجه می شود، چاره ای جز از خیر آن گذشتن ندارند. نتیجه معلوم است ، دختر و پسر باید آنقدر صبر کنند تا بتوانند علاوه بر هزینه یک زندگی معمولی ، هزینه توقعات پدر و مادر را هم تامین کند.» به عقیده کارشناسان ، ایجاد اشتغال و جلوگیری از روند بیکاری جوانان مهمترین گام در جهت رفع موانع اقتصادی است که در کنار پایین آمدن سطح توقعات خانواده ها و بسیاری از زیاده خواهی ، شرایط تسهیل ازدواج را ایجاد می کند. یوسفی ، جامعه شناس می گوید: «ازدواج یک دوره گذار همانند تمامی مراحل زندگی است که نیازهای خاص خود را می طلبد و اگر به هر دلیل این مرحله طبیعی به عقب بیفتد، پدیده ای به نام «ازدواج دیررس » رخ می دهد که عوارض زیادی برای فرد، خانواده و جامعه به بار می آورد. وی می افزاید: مفهوم خانواده در گذار از سنت به شبه مدرن و کپی مدرنیسم کنونی دچار نوعی بی هویتی شده است که با افزودن عوامل و موانع اقتصادی می توان به علل کاهش ازدواج و افزایش نابهنجاری ها پی برد.» به هر صورت افزایش سطح توقعات زنان ، موجب افزایش سن ازدواج زنان خواهد شد و از آنجایی که برآورده کردن بسیاری از این توقعات در حد و توان جوانان امروزی نیست ، موجب افزایش سن ازدواج در مردان خواهد شد. اما به نظر می رسد که مردان هم دست پیش گرفته اند و سطح توقعاتشان بالا رفته است . بسیاری از مردان خواهان وصلت با خانواده ای هستند که از تمکن مالی برخوردار باشند تا علاوه بر به وجود آمدن شرایط ازدواج ، بتوانند توقعاتشان چون اتومبیل ، خانه مستقل و... را برآورده کنند! چه ، به هر صورت بسیاری به نوعی پول زده شده اند.

پوران محمدی

تغییر سن قانونی ازدواج
دختران به دلیل فعالیت های اجتماعی فرصتهای ازدواج را از دست می دهند
افزایش 14درصدی طلاق در برابر 4درصد کاهش ازدواج
بهار پیوند 14 هزار زوج در زمستان