آشفته بازار انتخاب رشته‌

تاکنون بارها گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد برخی موسسات و کلاس‌های آمادگی کنکور، دارای استانداردهای آموزشی و وجاهت قانونی نیستند. این موسسات با وجود اعلام اسامی همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهند و نیز برای جذب مشتری بیشتر به تبلیغات رسانه‌ای و محیطی (بیلبوردها)‌ می‌پردازند. این روزها همین موسسات که برخی حتی مجوز هم ندارند، وارد گود انتخاب رشته برای داوطلبان شده‌اند.

«سال گذشته رتبه‌ام 9700 بود... در رشته تجربی... نتوانستم در رشته‌ای قبول شوم؛ اما دوستم با رتبه 10 هزار قبول شد.» یکی از داوطلبان‌آزمون سراسری سال 86 با ذکر این تجربه، ادامه می‌دهد: گفته بودند قبولی شما صددرصد تضمینی است، حتی قرار بود هزینه ارائه خدمات انتخاب رشته را بعد از قبولی بپردازم، اما با گذشت یک جلسه، بخش عمده هزینه 25‌هزار تومانی را گرفتند و بعد هم که رد شدم، از پذیرش ادعای تضمین صددرصد قبولی من شانه خالی کردند.

این تجربه بارها از سوی داوطلبان کنکور در سال‌های گذشته تکرار شده است. یکی دیگر از همین افراد می‌گوید: سال گذشته به 3 موسسه مراجعه کردم، یکی گفت؛ 8 هزار تومان، یکی گفت؛ 25هزار تومان و دیگری گفت؛ 40 هزار تومان.

 ما که نفهمیدیم علت این همه اختلاف چیست؟ برای یک مشاوره در انتخاب رشته چرا قیمت‌ها تا این حد متفاوت است؟

مروری بر قیمت‌ها

موسسه الف: ساعتی 8 هزار تومان (اگر گروهی بیایید تخفیف هم می‌دهیم)

مشاوره در منزل 25 هزار تومان‌

موسسه ب: هر جلسه مشاوره 30 تا 40 هزار تومان.

انتخاب رشته کامپیوتری 5 تا 10 هزار تومان.

موسسه ج: چون مدیر موسسه پی برد که با خبرنگار صحبت می‌کند، گفت: ما رایگان انتخاب رشته می‌کنیم، در حالی که کارشناس همان موسسه رقم بیش از 20 هزار تومان را برای مشاوره حضوری در منزل عنوان کرده بود.

موسسه د: منشی این موسسه حتی از ارائه قیمت به صورت تلفنی طفره رفت و گفت تنها حاضر است حضوری اطلاعات بدهد.

در حال حاضر انتخاب رشته تحصیلی به دو صورت کامپیوتری، مشاوره (یا تلفیقی از این دو)‌ صورت می‌گیرد.

در شیوه کامپیوتری موسسات نرم‌افزاری را شامل اطلاعاتی از معیارهای پذیرش قبول‌شدگان سال گذشته در  اختیار دارند که بر مبنای آن رتبه، نمره و تراز فرد مراجعه‌کننده را می‌سنجند و احتمال قبولی او را در رشته معین اعلام می‌کنند، اما در روش مشاوره (مشاوره در موسسه و منزل)‌ که هزینه بیشتری دارد کارشناس مشاوره و داوطلب علاوه بر معیار رتبه و نمره و تراز، به صورت چهره به چهره به تبادل اطلاعات درباره علاقه، شرایط زندگی، وضعیت مالی، شغل آینده و ... می‌پردازند.

این همان شیوه‌ای است که موسسات خصوصی، روش انتخاب رشته سازمان سنجش را فاقد آن می‌دانند.

سینا تهرانیان، کارشناس گروه آموزش ارشاد در این باره می‌گوید: باید بپذیریم که سازمان سنجش حجم زیادی از اطلاعات نرم‌افزاری را درباره معیارهای انتخاب رشته داوطلبان در اختیار دارد، اما این به تنهایی کافی نیست؛ چون باید معیارهایی مثل استعداد و توان و علاقه خود هم در انتخاب رشته لحاظ شود و این امر فقط از طریق مشاوره حضوری امکان‌پذیر است.

با این که مشاوره حضوری یکی از بهترین شیوه‌های انتخاب رشته است، اما نبود متخصصان مشاور و فعالیت‌های برخی موسسات بدون مجوز در این عرصه منجر به بی‌اعتمادی داوطلبان کنکور به خدمات بخش خصوصی شده است.

به عنوان مثال در حال حاضر بعضی از مراکز تحت عنوان کلاس خصوصی به ارائه خدمات انتخاب رشته روی آورده‌اند که نه مجوز فعالیت دارند و نه از وجود کارشناسان خبره و مطلع بهره‌مندند.

از سوی دیگر، این موسسات تعرفه واحد و مشخصی برای انتخاب رشته ندارند، معیارهای دقیقی را برای مشاوره ارائه نمی‌کنند و اطلاعات آماری و نرم‌افزاری آنها اغلب ناقص است.

چرا سازمان سنجش؟

اما با توجه به امکانات بالای سازمان سنجش و هزینه ارزان انتخاب رشته از سوی این سازمان، انتظار می‌رود که استقبال از این سازمان بیش از دیگر موسسات باشد.

ابراهیم خدایی، معاون فنی و آماری سازمان سنجش به خبرنگار ما می‌گوید، مقوله انتخاب رشته بارها اعلام شده که مقوله حساسی است. بارها داوطلبانی را مشاهده کرده‌ایم که از موسساتی گله می‌کنند که تخصص ندارند، ولی قول صددرصد می‌دهند که داوطلبان در دانشگاه پذیرفته می‌شوند. به نظر ما در این گونه موسسات علاقه و استعداد داوطلبان نادیده گرفته می‌شود و در این چند سال ما به دلیل انتخاب نادرست رشته توسط داوطلبان و ورود افراد به رشته‌هایی که هیچ علاقه‌ای به آن ندارند، شاهد افزایش تغییر رشته، انصراف و حتی اخراج دانشجویان بوده‌ایم؛ سوال اینجاست موسسات پول‌های کلانی می‌گیرند و به وعده‌هایشان عمل نمی‌کنند، چرا ما با توجه به اطلاعاتی که داریم، آن را رایگان در اختیار داوطلبان قرار ندهیم؟!

وی می‌افزاید: در سال‌های گذشته گاهی موسساتی تا 100 هزار تومان از داوطلبان می‌گرفتند و انتخاب رشته می‌کردند که اتفاقا چون مبنای این انتخاب درست نبود، با مشکلاتی روبه‌رو شدند. بسیاری از این موسسات برای کارهای دیگری مثل آموزش مجوز دارند و من پیشنهاد می‌کنم به جای انتخاب رشته، داوطلبان را با رشته‌ها و دانشگاه‌ها آشنا کنند تا به این ترتیب به آینده داوطلبان آسیب نرسانند.

بنابراین در روزهای آینده (حداقل تا 15‌مردادماه)‌ بازار انتخاب رشته در مراکز مختلف داغ است. به نظر می‌رسد علاوه بر گزینش بهترین و معتبرترین مرکز برای انتخاب رشته لازم است تا داوطلبان به نکاتی نیز توجه کنند.

کلیدهای طلایی در انتخاب رشته‌

در انتخاب رشته خود با توجه به استعداد، توانایی، علاقه و شناخت تصمیم بگیرید.

طبق نمره و رتبه‌تان و با واقع‌بینی انتخاب رشته کنید. انتظار بالای شما و دیگران ممکن است فرصت‌ها را بسوزاند، که شاید براحتی به دست نیاید.

قبل از انتخاب رشته با خانواده و مشاوران آگاه مشورت کنید.

قبل از انتخاب رشته درباره موقعیت جغرافیایی و جایگاه علمی دانشگاه و رشته مورد نظرتان مطالعه کنید.

هرگز به انتخاب کامپیوتری اکتفا نکنید، تنها از آن کمک بگیرید.

براساس علاقه رشته‌ها را اولویت‌بندی کنید.

امکان ادامه تحصیل در برخی رشته‌ها مقدور نیست ، در انتخاب این گونه رشته‌ها دقت کنید.

در صورتی که مجاز به انتخاب رشته در هر یک از رشته‌های دانشگاه پیام نور یا غیرانتفاعی هستید رشته‌های این دانشگاه را هم انتخاب کنید.

رشته شبانه و پیام نور شهر خود یا شهر نزدیک را انتخاب کنید، چون سهمیه اختصاص یافته برای شما بیشتر است و نیز امکانات خوابگاهی در دانشگاه‌های شبانه وجود ندارد.

با توجه به سهمیه قطب، استان و ناحیه شهر خود انتخاب رشته کنید، زیرا تقریبا 70 درصد سهمیه اختصاص یافته به این مناطق مربوط به شماست.

در انتخاب رشته‌های کاردانی و شهر دور دقت کنید. در صورت قبولی و انصراف 2 سال از کنکور محروم می‌شوید.

داوطلبانی که مجاز به انتخاب رشته در دوره روزانه‌اند، حق انتخاب رشته‌ در دانشگاه‌های شبانه و نیمه‌حضوری را دارند.

و بالاخره در نحوه گزینش، شرایط پذیرش دانشجو و شرایط خاص بعضی رشته‌ها به موارد زیر توجه کنید: گرایش خاص برخی رشته‌ها/ جنس پذیرش/ ظرفیت/ گزینش خاص دانشجو/ نوع سهمیه/ تعهد بعد از تحصیل/ امکان تغییر رشته و ....

کتایون مصری