در ‌اتمسفر‌ خورشید ‌شیرجه‌ خواهیم ‌زد

 خانم دکتر لیکا گوهاتاکورتا، از دانشمندان ارشد ناسا و مدیر شماره یک ماموریت طولانی مدت زندگی با یک ستاره در گفتگوی تشریحی با سیب به تشریح جزییات جالب توجه این برنامه و ایده‌های ناسا برای کنکاش در اعماق خورشید پرداخته است.

خانم لیکا چه شد که ناسا تصمیم به طراحی فضاپیمایی جدید و سفر به نزدیکی خورشید گرفت؟

نزدیک به 50 سال است که ناسا و دانشمندان آن با استفاده از مدرن‌ترین سیستم‌های رصدی خود، چشم به خورشید داشته است و طی این سال‌ها توانسته‌اند رموزی همچون شراره‌ها و پرتوهای خورشیدی را
 تا حدود زیادی دریابند. با این حال این که در خورشید چه می‌گذرد و این فعال و انفعالات تا چه زمانی ادامه داشته و در نهایت چگونه بر شکل‌گیری سیستم‌های فضایی تاثیر می‌گذارند، نکته‌ای است که با استفاده از داشته‌های فعلی روشن ساختن دقیق آنها تقریبا غیرممکن است. از این رو ناسا بر آن شده است تا همچون بسیاری از ماموریت‌های فضایی به عنوان پیشگامی قابل اطمینان برای روشن ساختن این نکات و صدها نکات دیگر دست به کار شده و به فکر ارائه طرح سفر به خورشید بیفتد.

در این سفر تا چه فاصله‌ای به خورشید نزدیک خواهید شد؟

ماه‌های طولانی است که روی موارد جزء به جزء این ماموریت کار کرده‌ایم و بر اساس محاسباتی که داشته‌ایم به این نتیجه رسیده‌ایم که امکان نزدیک شدن فضاپیما تا فاصله تقریبا 7 تا 5/7 میلیون کیلومتر از سطح خورشید وجود دارد. قرار گرفتن در این فاصله امکان فوق‌العاده‌ای است که حتی خود من هم در خواب نمی‌دیده‌ام. با این حال این بخشی از ماجراست. این که فضاپیمایی ساخته شود که بتواند حرارت بسیار بالای خورشید و شراره‌های آن را تحمل کند، بخش دیگر و البته تعیین‌کننده ماموریت به حساب می‌آید. البته اصل این ماموریت سلامت فضاپیما و ارسال صحیح و بی‌نقص داده‌های اولیه از آن به زمین است.

شما در جایی گفته‌اید که این فضاپیما در حقیقت در جو خورشید شیرجه خواهد رفت. در این خصوص بیشتر توضیح دهید.

ببینید، طی سال‌های گذشته اتمسفر خورشید بارها و بارها مورد مطالعه قرار گرفته است. ما دریافته‌ایم انبوهی از گازهای مختلف در اتمسفر خورشید قرار دارد و با بررسی طولانی مدت آنها به این نتیجه رسیدیم بر خلاف آنچه که در ابتدا فکر می‌کردیم (نزدیک شدن به 14 تا 15 میلیون کیلومتر خورشید) می‌توانیم جسورانه‌تر جلو رفته و با خورشید بزرگتری مواجه شویم. فضاپیما به نوعی در میان گازهای احاطه‌کننده اطراف خورشید شیرجه خواهد رفت.

بازه زمانی تعریف‌شده برای ماموریت چند سال است و آیا قابل تغییر خواهد بود؟

براساس محاسبات اولیه و تکمیلی گروه‌های تخصصی و کارشناسی در ناسا، بهترین زمان ممکن برای پرتاب این فضاپیما که هنوز مراحل طراحی و ساختارسازی مجازی اولیه آن سپری می‌شود، سال2015 خواهد بود. همان طور که می‌دانید چرخه‌های خورشید با توجه به نواسانات فضایی که ایجاد می‌کنند، دست ما را برای حضور در اعماق بیشتر فضا محدودتر می‌کنند. با این حال اگر آن طور که برآورد کرده‌ایم این فضاپیما در سال 2015 به سوی اتمسفر خورشید پرتاب شود، می‌توانیم امیدوار باشیم که به احتمال فراوان در سال 2022 ماموریت آن پایان یابد. البته این بازه زمانی با توجه به محاسباتی که داشته‌ایم چندان قابل تغییر نخواهد بود چون در آن صورت تعریف ماموریت تا حد زیادی تغییر خواهد کرد.

در صورت پرتاب موفقیت‌آمیز این فضاپیما، باید شاهد استقامت آن در برابر گرمای باورنکردنی یک میلیون سانتی‌گرادی هاله‌های خورشیدی باشیم. آیا از فضاپیمایی که خواهید ساخت اطمینان کامل دارید؟

آنچه که برای ما در بیشترین درجه اهمیت قرار دارد، سلامت فضاپیما در مدت زمان حضور در نزدیکی خورشید است. مشکل بزرگی که هم‌اکنون با آن مواجه هستیم نبود تجربیات قابل ذکر و تا حدودی قابل مقایسه با این ماموریت در گذشته است تا با استفاده از آنها مستحکم‌ترین سپرهای حرارتی را برای این فضاپیما طراحی کنیم.
البته به لطف بهره‌گیری از شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای تا حدود زیادی به آنچه که می‌خواسته‌ایم رسیده‌ایم، اما همه چیز در چند سال آینده مشخص می‌شود و این زمانی است که مدل‌های پیش‌ساخته سپرهای حرارتی آن را در کوره‌های ویژه حرارتی مورد بررسی و آزمایش دقیق قرار خواهیم داد. بی‌شک 6  یا 7 هزار درجه سانتی‌گراد و در ادامه دماهای نزدیک به میلیون‌سانتی‌گراد  شرایط شوخی‌برداری نیستند. از این رو برای اطمینان خاطر حاصل کردن از این فضاپیما از گروه‌های مختلف کارشناسی و نظرات و طرح‌های آنها استفاده کرده و خواهیم کرد. ما در قالب مرحله‌ای به نام پیش مرحله یک، به بررسی چگونگی اتصال این سپرها می‌پردازیم.

در این ماموریت چه اهدافی را دنبال می‌کنید؟

اهداف متعددی در این ماموریت مدنظر ما هستند. با توجه به تداوم گرمایش زمین از یک سو و نگرانی‌هایی که از جانب حفره‌های ایجاد شده در جو زمین وجود دارد، بی‌شک مهم‌ترین نگرانی ما خطرات مرگباری است که از جانب خورشید سلامتی انسان‌ها را تهدید خواهد کرد. پس منطقی است که برطرف کردن این نگرانی‌ها با توجه به وجود هزاران پرسش مربوطه مهم‌ترین هدف ما باشد. از آن گذشته دانشمندان و محققان فراوانی در سراسر جهان وجود دارند که تشنه دریافت اطلاعات معتبر و قابل استناد درخصوص مواردی نظیر ذرات باردار و مملو از انرژی خورشیدی هستند. چگونگی فعل و انفعالات درون خورشیدی همچون فعل و انفعالاتی که روی هلیوم صورت می‌گیرد و این که این سیستم تا چند سال دیگر تداوم خواهد داشت، نکته مهم دیگری است که با اشتیاق به دنبال روشن کردن آن هستیم.

تاثیر این ماموریت بر آینده تحقیقات فضایی را چگونه ارزیابی می‌کنید.

بی‌شک خورشید روی طیف وسیعی از فرآیندها و سیستم‌های فضایی منظومه شمسی و مناطق اطراف آن تاثیرگذار است پس منطقی است که تصور کنیم با بررسی و مطالعه دقیق این ستاره و کسب اطلاعاتی جدید، بر دانش خود درخصوص دیگر سیستم‌های فضایی و آینده کرات، دنباله‌دارها و حتی خرده‌سیاره‌ها بیفزاییم. خورشید منبعی از رموز است. ماموریت ما هم با آغاز فرآیند طراحی و ساخت این فضاپیما وارد حیات واقعی خود می‌شود. ما بر این باور هستیم که این ماموریت در نوع خود خارق‌العاده خواهد بود چون به اعماق و درون رموزی خواهیم رفت که همواره اطلاعات ناقصی از آنها در دست داشته‌ایم.

مهدی پیرگزی‌