بایدهای‌اصلا‌ح‌شبکه توزیع کالا‌ در کشور

در حال حاضر ضرورت اصلاح نظام توزیع کشور به حدی احساس می‌شود که رئیس‌جمهور در طرح تحول اقتصادی
این بخش را نیز به عنوان یکی از محورهای طرح برای اصلاح در نظر گرفته است و بنا دارد با همفکری کارشناسان و فعالان این بخش، راهکار مناسبی  برای اصلاح نظام توزیع برگزیند. بدیهی است در این راه استفاده از نظرات کارشناسی  صاحب‌نظران اقتصادی کمک زیادی به اصلاح نظام توزیع خواهد کرد.

مشکل، ناتوانی مدیریت توزیع است‌

دکتر احمد روستا، کارشناس مسائل بازرگانی در باره اصلاح نظام توزیع کشور به خبرنگار جام‌جم می‌گوید: نظام توزیع جزئی از نظام تامین تولید و به طور کلی اقتصاد کشور است و لازمه‌اش این است که با مطالعه و دقت کافی و در نظر گرفتن همه جوانب کار و بویژه واقعیت‌های مربوط به الگوی رفتار مصرف‌کننده ایرانی، زیرساخت‌ها، کانال‌ها و شرایط توزیع‌کنندگان متحول شود.

وی با بیان این که یکی از مشکلات اقتصاد ایران  ناتوانی توزیع وعدم مدیریت توزیع مناسب است، می‌افزاید: البته وجود شبکه توزیع نوین زمانی می‌تواند مفید باشد که براساس نیازسنجی‌ها و درک ضعف‌ها و نارسایی‌های نظام فعلی استوار باشد. هنگامی که صحبت از نظام توزیع می‌کنیم، مجموعه‌ای از عوامل زیرساختی از جمله ناوگان حمل و نقل، راه‌ها و جاده‌ها، سیستم انبارها، بنادر، پایانه‌ها، سردخانه‌ها، سیلو و کلیه واسطه‌ها و نیروهای انسانی حرفه‌ای و انواع کالاها و خدمات مورد نیاز جامعه است.

به عبارتی نظام توزیع مجموعه‌ای از عوامل سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و مغزافزاری است که لازم است در قالب یک مدیریت یکپارچه و منسجم و در عین حال علمی و نوین مورد توجه قرار گیرد. دکتر روستا می‌گوید: نظام توزیع به عنوان یکی از حساس‌ترین عوامل رضایت و نارضایتی جامعه از لحاظ چگونگی دسترسی و برآورده ساختن نیازهاست.

وی می‌افزاید: تحول در نظام توزیع نیازمند گردآوری دیدگاه‌های کارشناسی از تمامی گروه‌های ذی‌نفع و نیز مطالعه و بررسی الگوهای موفق در سطح داخل یا جهانی است؛ زیرا با توجه به تحولاتی که در نوع مبادلات و فضای مبادله از جمله داد و ستدهای اینترنتی شکل گرفته است دیگر نمی‌توان تنها با کم و زیاد کردن، تمرکز و عدم تمرکز و یا کوچک و بزرگ کردن توزیع‌کنندگان انتظار تحول واقعی داشت.

در این زمینه پیشنهاد می‌شود با ارائه تعریفی جامع و درست از نظام نوین توزیع با توجه به فرهنگ جامعه ایرانی و نظام اقتصادی کشور و جهتگیری‌های آینده در واردات و صادرات، تمامی الزامات نظام جدید با توجه به تخصصی بودن هر یک از اجزا رعایت شود.

وی همچنین اظهار می‌کند: نظام توزیع به عنوان هسته قدرت بازار پیچیدگی‌ها و ویژگی‌های خود را دارد و چنانچه بادقت مورد بررسی قرار نگیرد ممکن است آثار نگران‌کننده‌ای بر جای گذارد.

وی در پاسخ به این سوال که برای اصلاح نظام توزیع کشور چه مدلی  ارائه می‌کنید، می‌گوید: معتقدم نظام توزیع مفید و موثر در جامعه باید ترکیبی از انواع نهادها و کانال‌ها با توجه به نوع مخاطبان، محصولات و شرایط رقابت و بویژه رفتارشناسی و جامعه‌شناسی مناطق باشد.

خروج فعالان پنهان زنجیره توزیع‌

در این میان محمود دودانگه، رئیس موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی درباره طرح تحول اقتصادی دولت و اصلاح نظام توزیع که در این طرح دیده شده است، به خبرنگار ما می‌گوید: موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی در حوزه اصلاح نظام توزیع یک کار جدی را از ابتدای دولت نهم آغاز کرده و طرح ملی ساماندهی زنجیره تامین کالا در کشور از سوی وزارت بازرگانی  که ما نیز مجموعه‌ای از آن هستیم  به کارگروه تحول اقتصادی دولت ارائه کرده‌ایم. در قالب این طرح زیرساخت‌های مورد نیاز برای اصلاح نظام توزیع برای کارآمدی و اثربخشی بیشتر پیش‌بینی شده است که شامل زیرساخت‌های نرم‌افزاری، زیرساخت‌های سخت‌افزاری، مدیریتی و هماهنگی می‌شود.

وی می‌افزاید: زیرساخت‌های نرم‌افزاری شامل نظام ایران کد است که به هر کدام از کالاهایی که در کشور تولید می‌شود یک کد اختصاصی و واحد تعلق می‌گیرد که از این طریق امکان مدیریت موثر بر تامین مهیا می‌شود.

همچنین مجموعه نرم‌افزارهایی که برای مدیریت بهتر نظام توزیع لازم است پیش‌بینی شده  که یکی دیگر از این نرم‌افزارها ملت کارت اصناف است که نظام توزیع باید در قالب ملت‌کارت ساماندهی شوند تا از این طریق معلوم شود که چه کسانی متولی توزیع در سیستم هستند. به عبارتی اصناف و شرکت‌های زنجیره‌ای که متولی پخش کالا هستند، با ملت کارت شناسه واحد می‌گیرند و امکان مدیریت فعالان در شبکه توزیع فراهم می‌شود.

وی گفت: همچنین در این طرح به فراهم کردن زیرساخت‌های سخت‌افزاری از جمله تجهیزات موردنیاز، انبارداری، پایانه‌ها، سردخانه‌هاو همچنین زیرساخت‌هایی مثل راه، حمل و نقل و... پرداخته شده است که در نظام جامع ساماندهی زنجیره‌های تامین کالای کشور باید مورد توجه قرار گیرد.

وی سومین زیرساخت مهم را نظام مدیریت و هماهنگی ذکر می‌کند و می‌گوید: در زنجیره توزیع اقلام مختلف اگر هماهنگی بین دستگاه‌های متولی تولید، توزیع و مصرف که به نوعی با هم در ارتباط هستند فراهم شود، روند توزیع تسهیل می‌شود که در این طرح نیز به این امر مهم پرداخته شده است.

وی تاکید می‌کند: در حال حاضر بسیاری از واحدهای تولیدی وجود دارند که به رغم این که ایران کد راه افتاده است، وارد این فضا نمی‌شوند، در حالی که اگر بررسی عمیق‌تری داشته باشند، خود آنها از این ابزارها بیشتر بهره‌برداری خواهند کرد و به نفع اقتصاد ملی خواهد بود.

لازمه خروج از نظام توزیع سنتی‌

قاسم نوده فراهانی، سخنگوی شورای اصناف کشور نیز به خبرنگار ما می‌گوید: شبکه توزیع کشور نیاز به یک ساماندهی جدی دارد و باید با فراهم کردن زیرساخت‌های لازم  چه سخت‌افزاری و چه نرم‌افزاری  زنجیره توزیع را از حالت سنتی درآوریم.

وی درباره جزئیات طرح اصلاح نظام توزیع دولت می‌افزاید: در جلسه مشترکی که در وزارت بازرگانی خواهیم داشت، در مورد جزئیات طرح و دستیابی به یک نظام مناسب توزیع بحث و گفتگو خواهیم کرد.

وی با اشاره به تهیه طرح راه‌اندازی شرکت اصناف ایرانیان، می‌گوید: به منظور حمایت از سیاست‌های اقتصادی دولت و رسیدن کالاهای اساسی با قیمت یکسان به دست مصرف‌کننده، این طرح اجرا می‌شود.

طرح راه‌اندازی شرکت اصناف ایرانیان کمک می‌کند 20 هزار واحد صنفی با برند شرکت اصناف ایرانیان در کل کشور این مسوولیت را به عهده گیرند که ظرف چند ماه آینده این میزان به 50 هزار واحد صنفی افزایش می‌یابد. همچنین کالاهای توزیع شده ابتدا کالاهای اساسی و سپس تمامی کالاها را دربرخواهد گرفت.

دیدگاه رئیس‌جمهور درباره ضرورت اصلاح نظام توزیع‌

ما نمی‌گوییم خدای ناکرده اصناف ما بد عمل می‌کنند، بلکه اکثر آنان انسان‌های خوبی هستند و با وزارت بازرگانی همکاری کرده‌اند؛ شب عید که قیمت جهانی کالاها بالا رفت اصناف با همکاری وزارت بازرگانی بازار را مهار و تنظیم کردند.

نظام توزیع ما سردستی است یعنی کالا چند دست می‌چرخد؛ مثلا پرتقال دو برابر مصرف تولید می‌شود اما چیزی هم گیر کشاورز نمی‌آید و مردم هم گران می‌خرند. می‌ببینید مغازه‌داری که 30 سال در یک محل خواربارفروشی داشته است، مثل بقیه مردم زندگی می‌کند؛ این نظام توزیع را باید اصلاح کنیم.ما شبکه‌های بزرگ توزیع می‌خواهیم تا مشخص باشد چقدر کالا و به کجا رفته است.

دولت باید نظارت کند که این کار را هم می‌کند، ولی باید شیوه توزیع کالا به گونه‌ای باشد که روال عادی داشته باشد.