سارکوزی خاستگاه شکلگیری این اتحادیه را وجود زمینههای مشترک برای همکاری در زمینههایی چون مبارزه با تروریسم، مهاجرت و محیط زیست عنوان کرده است. با این حال به اعتقاد بسیاری از کارشناسان و آنچنان که هفتهنامه اقتصادی اکونومیست هم در یکی از گزارشهای اخیر خود آورده بود فرانسه با این اتحادیه به دنبال توسعه حضور اقتصادی خود در حوزه مدیترانه است.
پاریس طی ماههای اخیر تمامی توان خود را به کار گرفته بود تا رهبران کشورهای آفریقایی حاشیه مدیترانه را متقاعد کند که تشکیل این اتحادیه به نفع آنان است اما نگاهی گذرا به ترکیب جمعیتی جوان کشورهای حوزه مدیترانه و بازار جذابی که این کشورها دارند وجود انگیزههای اقتصادی در پس پرده ایده تشکیل این اتحادیه را برجستهتر میکند.
فرانسویها برای قبولاندن طرح خود به سایر کشورهای اروپایی با مشکلات زیادی مواجه شدند. آلمان اولین کشوری بود که با این طرح مخالفت کرد. بریتانیاییها که فقط از طریق جبلالطارق میتوانستند مدعی داشتن مرز آبی مشترک با مدیترانه باشند هم با این دیدگاه که تشکیل اتحادیهمدیترانهای حوزه نفوذ فرانسه را گسترش میدهد به مخالفت با آن برخاستند. در نهایت ترکیه هم که نگران بود ایجاد اتحادیهمدیترانهای به ترفندی برای جلوگیری از الحاق این کشور به اتحادیهاروپایی تبدیل شود به آن پشت کرد.
با این حال تلاشهای دیپلماتیک گروه پاریس برای همراه کردن اروپاییها از یک سو و مجاب کردن کشورهای حاشیه مدیترانه به تاثیرگذار بودن اتحادیه جدید از دیگرسو پس از مخالفت اولیه این کشورها به ثمر نشست تا نشست امروز در پاریس نقطه آغازین فعالیت اتحادیه مدیترانهای باشد.
شکل کنونی اتحادیهمدیترانهای با ایده اولیه یک تفاوت دارد و آن عضویت هر 27 عضو اتحادیهاروپایی در آن برای جلب نظر اعضایی است که مرز مشترک آبی با مدیترانه ندارند.
سارکوزی که اعتقاد داشت اروپاییها از توجه به شمال آفریقا و آن دسته از کشورهای خاورمیانه که در حاشیه مدیترانه قرار گرفتهاند و به نوعی حیات خلوت اروپا تلقی میشوند، غافل ماندهاند امید دارد با اتکا به اتحادیهمدیترانهای بتواند به طیف وسیعی از اهداف از جمله توسعه حضور اقتصادی اروپایی (بخوانید فرانسه) در جنوب و شرق این دریا دست پیدا کند.
شاید به همین دلیل است که اکثر رسانههای اروپایی مراسم امروز و تشکیل اتحادیهمدیترانهای را پیروزی بزرگی برای سارکوزی توصیف کردهاند. فایننشال تایمز از این اتحادیه تحت عنوان کلوپ مدیترانهای فرانسه یاد کرد و آن را مهمترین اقدام پاریس در آغاز دوره ریاست فرانسه بر اتحادیهاروپایی دانسته است.
رضا سادات