خرده فرهنگ‌هایی که در کنار هم دیده می‌شوند

جشنواره شانزدهم بیشتر بر محور رادیو تکیه داشت و می‌کوشید جنبه‌های گوناگون این رسانه را عیان کند؛ اگرچه بخش‌های دیگر همچون سیما، موسیقی و پژوهش نیز مورد مداقه قرار گرفته بود، اما معاون مجلس و امور استان‌ها در مراسم اختتامیه، محوریت جشنواره هفدهم را تمرکز بر ساخت کیفی و کمی پویانمایی در کشور و در قالب داستان‌های کهن ایرانی عنوان کرد، خصوصا که در سیاست‌های جدید مراکزی که با انیمیشن در ارتباط هستند  و مشخصا مرکز صبا  تلاش شده است زمینه ساخت انیمیشن از تهران به سایر مراکز استان‌ها و شهرستان‌ها کشانده شود تا این هنر امکان رشد در سایر شهرستان‌ها را نیز بیابد؛ خصوصا که انیمیشن همچنان که رئیس سازمان صداوسیما به آن اشاره کرد، به وسایل آن‌چنانی نیاز ندارد و می‌تواند در صورت استفاده مطلوب، گروهی را نیز شاغل کند. از آن گذشته وجود چندین شبکه تلویزیونی در کشور باعث شده است تهیه و تولید انبوه انیمیشن در دستور ساخت قرار بگیرد و شبکه‌های استانی به عنوان منابع انسانی پرقدرت  که از بن‌مایه‌های فرهنگی متفاوتی نیز سرچشمه می‌گیرند  می‌توانند ساخت انیمیشن را به شکل آرمانی ممکن سازند.

علیرضا گلپایگانی، استاد دانشگاه و عضو هیات انتخاب و داور بخش انیمیشن شانزدهمین جشنواره تولیدات مراکز استان‌ها با توضیح این که جشنواره باعث صعود آثار انیمیشن مراکز شده است، می‌گوید: سومین دوره‌ای است که در این جشنواره به عنوان داور حضور دارم و باید بگویم صراحتا رشد و ارتقای انیمیشن‌های استانی را از نظر کمی و کیفی دیدم. اگرچه فکر می‌کنم عنصر کمیت بیشتر دیده شد، ولی به هر حال این نگرانی هم وجود دارد که برای تولید «الف» همه به سوی ساخت انیمیشن هجوم بیاورند که به دلیل نبود کارشناس در استان‌ها آثار بیشتر از جنبه کمی رشد می‌کند. اگرچه باید بگویم نگرش بومی و محلی و جغرافیایی در کارها بیشتر بود که فکر می‌کنم هنوز هم می‌شود آن را ارتقا داد.

گلپایگانی با اشاره به سخنان عزت‌الله ضرغامی، رئیس سازمان صداوسیما که در سال جدید توجه جدی به انیمیشن را عنوان کرده بود، می‌گوید: با توجه به این حقیقت که آرام آرام انیمیشن جایگاه خود را می‌یابدو مراکز استان‌ها نیز به سمت تولید انیمیشن هدایت شده‌‌اند، ضرورت حضور یک متخصص انیمیشن  همانند حضور یک کارشناس و متخصص موسیقی در هر شبکه  در مراکز استان‌هایی که قصد تولید انیمیشن دارند، بشدت حس می‌شود.

شکل آرمانی یک جشنواره‌

جشنواره آرام آرام شکل آرمانی خود را پیدا می‌کند. شاید این گفته اغلب کسانی باشد که در این رویداد فرهنگی حضور داشته‌اند. محمدرضا بازی‌برون 50 سال سابقه کار در رادیو دارد و بیشتر‌کارهایش را هم در شهرستان انجام داده است. او امسال به عنوان گوینده برتر برنامه‌های ویژه از مرکز مازندران انتخاب شده است. او جشنواره را گرم و خودمانی می‌داند و می‌گوید: من از جشنواره اول و حتی قبل از آن حضور داشتم و جشنواره به جشنواره ارتقای آثار مختلف را می‌دیدم. جشنواره اول خیلی مختصر بود و به برخی رشته‌های هنری هم چندان توجه نمی‌شد، در حالی که امروزه حتی به افکت‌گذاری آثار توجه می‌شود، یعنی شده دوستانی که به هر عنوان تلاش می‌کنند دیده شوند، نه فقط آنها که جلوی دوربین یا پشت میکروفن هستند مورد ارزیابی قرار گیرند.این هنرمند پیشکسوت درباره ویژگی‌های جشنواره می‌گوید: جشنواره محسنات بسیاری دارد؛ اول این که هنرمندان و برنامه‌سازان مراکز مختلف با یکدیگر و آثار هم آشنا می‌شوند و تلاش می‌کنند آثارشان را برای سال بعد با کیفیت بهتری بسازند، چون هم برگزارکنندگان صاحب تجربه بیشتر می‌شوند و هم این که برنامه‌سازان تلاش می‌کنند کارهای شایسته‌تری ارائه کنند. فقط امیدوارم جشنواره به گونه‌ای برگزار شود که آثار صرفا برای جشنواره تولید نشوند و در عوض برنامه‌هایی تولید شود که در همان استان خریدار داشته باشند و همان آثار هم در جشنواره مورد ارزیابی قرار بگیرند، نه این که شهرستانی‌ها با معیارهای پایتخت که ممکن است بخشی از آن سلیقه‌ای و بخشی دیگر براساس ضوابط باشد، مجبور باشند برنامه بسازند؛ در حالی که خواست خودشان چیز دیگری است یا اثرشان در شهر خودشان به نوع دیگری خریدار دارد.

جشنواره بهتر شده است‌

این نگاه رضایت در بخش‌های دیگر جشنواره نیز مشاهده می‌شود. هادی صنعتی، مدیر آموزش و پژوهش مرکز خراسان رضوی که عنوان نخست بخش پژوهش جشنواره را به خود اختصاص داده است، می‌گوید: جشنواره امسال نسبت به سال‌های گذشته بمراتب بهتر برگزار شد. احساس می‌کنم نقاط مثبت جشنواره بسیار بیشتر شده اگرچه باید بگویم هیچ حرکتی نیست که دارای نقصان نباشد، اما در کمیسیون پژوهش این حرکت روبه جلو بود. جلسات این کمیسیون خیلی خوب برگزار شد و باکس‌های پژوهشی و آموزشی آن هم خیلی مفید بود.

اما صنعتی در ادامه از تعداد جوایز این بخش گلایه می‌کند و می‌گوید: اگر بنا تشویق بخش پژوهش است، خود جشنواره‌ها باید پیام‌دار باشند. وقتی کمیسیون پژوهش تنها به 33 نفر جایزه می‌دهد در حالی که برای یک برنامه تلویزیونی 16 جایزه در نظر می‌گیرند تفاوت‌ها آشکار می‌شود. همه پژوهش از سوی یک تیم کارشناسی انجام می‌شود، اما هنگام تشویق فقط به یک نفر از این گروه جایزه داده می‌شود.

 به نظرم در این خصوص جشنواره باید تجدیدنظر کند.آمارها نشان می‌دهند که در سال‌های اخیر تولیدات مراکز، بخش عمده‌ای از بهترین ساعات آنتن شبکه‌های سراسری را به خود اختصاص داده‌اند. اگرچه صحبت درباره کیفیت این آثار و مقایسه آنها با آثار تهران  با توجه به بودجه و امکانات اختصاص یافته  کمی بی‌انصافی است اما احتمالا مسوولان صداوسیما به این مهم نیز اندیشیده‌اند که این معضل را نیز باید با ارائه یک راهکار ویژه حل کنند؛ راهکاری که به نظر می‌رسد با تجدیدنظر در بودجه‌ای که برای ساخت این برنامه‌ها هزینه می‌شود، می‌توان به آن دست یافت.