تصویرهای آرشیوی حیات تازه‌ای یافتند

«سیره عملی امام» نام برنامه‌ای است که از ابتدای خردادماه در سه نوبت هر شب از شبکه یک و سه سیما پخش شد. این برنامه رویدادهای سیاسی کشورمان را از فاصله ورود امام خمینی به کشور تا زمان رحلت ایشان را به تصویر می‌کشید.

پخش فیلم‌های مستند مربوط به آن زمان و نیز نگاه پازل گونه‌ای که این رویدادها را به شکلی هنرمندانه در کنار هم قرار داده، مهم ترین عامل جذابیت این برنامه است.

جذابیتی که باعث شد تا سایت‌های متعدد اینترنتی و حتی منتقدان صداوسیما از آن به عنوان «نوآوری قابل تقدیر» یاد کنند و ضمن قرار دادن لینک‌های تصویری این برنامه بر روی سایت خود اظهارنظرهای مخاطبان خود درباره چنین برنامه‌ای را نیز منعکس کنند. برخی سایت‌ها،  ضمن تقدیر از مدیریت صداوسیما، بازگشایی قفل آرشیوها و توجه ویژه به دیدگاه‌ها و سیره امام را ستوده، آن را اقدامی بزرگ در شناخت نسل جوان از بنیانگذار جمهوری اسلامی معرفی کردند.

نسل جدید تشنه حقیقت است‌

«سید مهدی شریفی» خبرنگاری است که در پانزده برنامه «سیره عملی امام» راوی حوادث و ماجراهای مقطعی بیش از یک دهه بوده است. او در گفتگو با خبرنگار ما درباره مقدماتی که منتهی به ساخت این برنامه شد می‌گوید: «این برنامه محصول یک کار تیمی در واحد مرکزی خبر بود و بخش‌های مختلفی همچون: آرشیو مرکزی سازمان، آرشیو پخش خبر و امور هنری موسسه تنظیم نشر آثار امام (ره)؛ در کنار تیم تدوینگران و تصویربردارن برجسته واحد مرکزی خبر به کمک این کار آمدند.» شریفی در پاسخ به سوال خبرنگار ما درباره هدفی که از تهیه این برنامه دنبال کرده به نکته جالبی اشاره می‌کند: معتقدم امام جان‌های شیفته را به سوی خود می‌خواند و کوثر گوارایی است که مطالب ارزشمندی از وجود ایشان می‌جوشد. پخش این مستند ثابت کرد که کوره عشق به خمینی در تمام نسل‌ها و همه عصرها حلاوت معنوی و حرارت انقلابی دارد،چرا که کلام امام ترجمان به هم پیوسته‌ای از دین و فطرت است و این مایه شگفتی نیست وقتی می‌بینیم نسل حقیقت‌خواه انقلاب شیفته و دلداده امام، به واسطه تماشای مستندی که تاریخ این دوران را بیان کرده نسبت به امام خمینی (ره)‌ شیفته‌تر می‌شوند.

یک فرصت دو ماهه‌

آنهایی که آشنایی اندکی با روال کار ساخت مستند در شبکه‌های داخلی دارند به خوبی می‌دانند که در ساخت چنین آثاری همه چیز در مدت زمان اندکی شکل می‌گیرد. مقدمات ساخت این برنامه نیز تقریبا از نیمه دوم فروردین ماه شکل گرفت. آنگونه که شریفی می‌گوید از این تاریخ همزمان با مراحل تحقیق ساخت این اثر، کار تصویریابی نیز از 15 فروردین ماه آغاز شد و در طی یک فعالیت فشرده تیمی با حضور دو محقق، به موازات تحقیقات کتابخانه ای، با مراجعه به آرشیو کار انتخاب تصویر انجام شد. به مرور نیز پلاتوها ضبط و برنامه قسمت به قسمت آماده نمایش شد. این برنامه وقایع یک دوره پر تلاطم را از نگاه و زاویه دید امام خمینی (ره)‌ روایت می‌کند. این مساله‌ای است که شریفی در تشریح علت آن چنین می‌گوید: با توجه به در پیش بودن سالگشت ارتحال امام خمینی تلاش کردیم تا تاثیر و نقش امام در این رویدادهای مهم و تاریخ ساز را روایت کنیم. از سوی دیگر قرار نبود این برنامه صرفا یک برنامه رویداد محور باشد. مواضع امام خمینی نسبت به رویدادهای مختلف کشور ثبت و ضبط شده بود و در این زمینه مصالح فراوانی در قالب صدا و تصویر موجود بود و این مساله هم سبب شد تا زاویه دید برنامه اینگونه انتخاب شود و هم اینکه ما را از استفاده از منبع دیگری بی نیاز کرد.

یکی دیگر از جذابیت‌های چنین برنامه‌ای تنوع استفاده از پلاتوهای مختلف بود. این نکته در کنار استفاده از موسیقی مناسب فضای خوبی را برای برقراری ارتباط عام‌تر مخاطبان با برنامه فراهم می‌کرد. شریفی خود در توضیح این مساله می‌گوید: در این برنامه باید پلاتوهای متعددی را اجرا می‌کردم و به همین دلیل باید تنوع تصویری زیادی در این بخش وجود می‌داشت. اگر قرار بود دو پلاتو اجرا کنم، نیاز به تغییر مداوم فضا نبود اما اینجا به دلیل پلاتوهای متعدد، با ابتکارات تصویربرداران به فضاهایی همچون اتوبوس رفتم و یا در برنامه‌ای دیگر در یک پارک و در کنار یک مرد مسن نشستم تا تنوع تصویری به وجود بیاید. درباره تدوین برنامه هم به دلیل اینکه این برنامه قرار بود در داخل بخش خبری ساعت 21 پخش شود، تا حد امکان باید فشرده کار می‌کردیم. به همین دلیل با وجود تدوین فشرده و خوب همکارانم در واحد مرکزی خبر، بخش‌هایی از تصاویر و برنامه مورد استفاده قرار نگرفت و حذف شد تا برنامه به مدت زمان 14 دقیقه برسد. موسیقی برنامه هم با راهنمایی یکی از دوستانم انتخاب شد که این بخش هم حس و حال کار را تشدید می‌کرد.

منتظر وفات بزرگان نمانیم‌

سال‌هاست شکل و شمایل ساخت برنامه‌های مستند در دنیا تغییر کرده و برنامه‌های خشک و رسمی، جای خود را به آثاری داده اند که با خط روایتی داستانی، فضایی جذاب را برای مخاطب خود به دنبال می‌آورند. بخش عمده‌ای از محصولات پرطرفدار شبکه‌هایی همچون: BBC از این دست برنامه‌ها است. سال گذشته نیز شبکه تلویزیونی المنار لبنان، با ارائه مستندی جذاب به نام «روح الله» مسوولان را به این فکر انداخت که می‌توان زندگی امام خمینی (ره) را نیز خارج از چارچوب‌های متداول به شکلی تازه روایت کرد. اجرای این ایده هرچند با تاخیر فراوانی انجام شده اما استقبال از آن نشان داده که می‌توان از مخاطبان فراوان چنین برنامه‌هایی کاملا اطمینان داشت. شاید لازم نباشد که درباره شخصیت‌های فرهنگی، تاریخی و سیاسی پس از وفات آنها چنین برنامه‌هایی ساخته شود. حالا که قفل‌ها از آرشیوهای تصویری برداشته شده، مصالح زیادی هستند تا زندگی هر یک از شخصیت‌های تاریخی معاصر را به اثری دیدنی تبدیل کنند. کافی است باور کنیم که جذابیت در تلویزیون تنها به سریال‌ها و فیلم‌های نمایشی محدود نمی‌شود. اگر باور ندارید، به برخی از اظهارنظرهای مخاطبان این برنامه‌ها در سایت‌ها مراجعه کنید.