بسیاری از ما هنگامی که صحبت از رصد آسمان میشود بلافاصله به یاد تلسکوپهای بزرگ میافتیم و احساس میکنیم اگر چنین ابزارهای عمدتا گران قیمتی در اختیار نداشته باشیم نمیتوانیم از زیباییهای آسمان استفاده میکنیم. اما نباید فراموش کرد که برای رصد آسمان نه تنها ضرورتا نیازی به این ابزارهای پیچیده نیست بلکه اولین گام برای دیدار اجرام آسمانی رصد با چشم غیرمسلح است. شاید عجیب به نظر بیاید اما باید پذیرفت که دنیای ناشناختهای بر فراز سر ما است که اگر اندکی از چنبره غبار و آلودگی نوری دور شویم میتوانیم به شکوه آن پی ببریم، اما اگر دنیای چشمان غیرمسلح را پشت سر گذاشتهاید، بسیاری از ستارهشناسان رصدگر به شما پیشنهاد میکنند قبل از استفاده از تلسکوپهای بزرگ، به سراغ دنیای هیجانانگیز دوربینهای دوچشمی بروید. دنیایی که شگفتیهای زیادی را برای شما به ارمغان خواهد آورد.
دوربینهای دو چشمی چند مزیت عمده بر تلسکوپها دارند. نخست آنکه به نسبت تلسکوپها سبکترند و در نتیجه راحتتر میتوان آنهارا جابجا کرد و با خود به حاشیه شهرها که آلودگی نوری کمتری دارند برد. از سوی دیگر، دوربینهای دوچشمی از میدان دید گستردهتری نسبت به تلسکوپها برخوردارند و این بدین معنی است که برای کسانی که تجربه کمتری در رصد آسمان دارند امکان پیدا کردن اشیا بسیار راحتتر خواهد بود.
البته برخی از اجرام سماوی نیز وجود دارند که نمای آنها از پشت دوربینهای دوچشمی بسیار زیباتر و کاملتر دیده میشود. دنبالهدارها که اتفاقا این شبها آسمان شب میزبان یکی از آنها است دنبالهدار بوتینی(Boattini) یکی از اجرامی است که نمای آنها از درون دوربینهای دوچشمی به دلیل میدان دید باز بسیار زیباتر دیده میشود و شما میتوانید همزمان هسته و گیسوی دنبالهدار را رصد کنید. از سوی دیگر برخی از خوشههای باز ستارهای با تلسکوپها تنها به شکل ستارههایی منفرد دیده میشوند در حالیکه با دوربینهای دو چشمی میتوان نمای کلی آنها را به خوبی رصد کرد.
معمولا دوربینهای دوچشمی با 2 عدد که به شکل یک حاصل ضرب بیان میشود شناخته میشوند مثلا دوربین 20 در 60 یا مانند آن. این دو عدد در واقع نشاندهنده 2 مشخصه اصلی دوربینهای دوچشمی هستند. عدد اول میزان بزرگنمایی دوربین را نشان میدهد و عدد دوم گشودگی دهانه بر حسب میلیمتر. به این ترتیب دوربین 20 در 60 به این معنی است که بزرگنمایی این دوربین 20 برابر و قطر هر یک از شیءهای آن 60 میلیمتر است. در این مورد هم مانند تلسکوپها آنچه بیش از بزرگنمایی مهم است گشودگی دهانه است که ارتباط مستقیمی با توان جمع آوری نور ابزار دارد و هرچقدر این توان بالاتر رود، تصویر نهایی نیز شفافتر میشود.
استفاده از دوربین دو چشمی در بیرون شهر حسن دیگری هم دارد و آن این است که شما در طول روز هم میتوانید از این ابزار استفاده کنید و این بار به جای آنکه به سراغ ستارهها روید به سراغ پرندهها روید و وارد حوزه فعالیت جذاب دیگری به نام پرنده بینی شوید.
اما برای استفاده و خرید تلسکوپ به چند نکته دقت کنید. اول اینکه حتما این ابزارها را از مراکز ابزارهای نجومی تهیه کنید و آن را از دستفروشهای کنار خیابان یا فروشگاههای متفرقه تهیه نکنید چون ممکن است کیفیت عدسی و نوع پوشش یا کوتینگ آن مناسب نباشد و تمام هزینه شما از دست برود. نکته دیگر آنکهحتما برای دوربین دو چشمی خود 3 پایه تهیه کنید. هرچقدر هم بازوان شما قوی باشد لرزشهای اندک عصبی دست اجازه نخواهد داد که بتوانید از ابزارتان حداکثر استفاده را نمایید.
استفاده از راهنماهای ماهانه آسمان و کتابچههای راهنمای رصد با دوربینهای دوچشمی میتواند دنیایی را پیش روی شما بگشاید که باور کردنش بسیار دشوار است.
فراموش نکنید جهانی از زیباییها منتظر شماست که آن را مورد کاوش قرار دهید.
پوریا ناظمی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم