مدیریت ‌‌مزرعه ‌‌‌با‌‌‌ دشمنان‌ طبیعی

این امر نشاندهنده آن است که استفاده ازآفت‌کش‌ها قادر به کنترل این آفت نبوده و تنها توانسته است تا اندازه‌ای جمعیت آن را کاهش دهد که این امر به آلودگی شدید آب، خاک، کاهش و یا نابودی بسیاری از جانداران مفید منجر شده و سلامت مردم را به خطر انداخته است.

کرم ساقه‌خوار برنج، زمستان را در داخل ساقه برنج و یا در حاشیه مزرعه و در داخل علف‌های خودرو می‌گذراند. پس از برداشت برنج که زمین خشک است به علت این که کشاورزان مشغول خرمن کوبی هستند و تلاش می‌کنند تا محصول خود را به بازار عرصه کنند، مزرعه رها می‌شود و قبل از سال زراعی بعد اقدام به شخم زمین و آماده‌سازی آن می‌کنند.

در این فاصله بسیاری از کرم‌های ساقه‌خوار از داخل مزرعه به حاشیه مهاجرت می‌کنند و تا سال بعد و مساعد شرایط آب و هوایی در آنجا می‌مانند و سپس تبدیل به شفیره یا پیله شده و پس از دو سه هفته پروانه‌های آن خارج می‌شوند، جفت‌گیری می‌کنند و اقدام به تخم‌ریزی روی بوته برنج می‌کنند.

در صورتی که پس از برداشت فرصت شخم زمین به دلیل مشغله کشاورزان نباشد، باید علف‌های هرز حاشیه مرزعه را درو و آنها را به داخل مزرعه منتقل کرد و شخم زد تا زیر خاک روند.

جمع‌آوری گیاهان حاشیه مزرعه و دفن آنها برای تولید کود آلی یکی از راه‌های کاهش جمعیت کرم ساقه‌خوار برنج است. کشاورزان می‌توانند در محل خزانه دسته تخم‌های گذاشته شده توسط پروانه‌های ساقه‌خوار را جمع‌آوری و از بین ببرند. استفاده از فانوس در زمین اصلی می‌تواند پروانه‌های آفت را قبل از جفت‌گیری و تخم‌ریزی به تعداد بسیار زیاد شکار کند و جمعیت آفت را کاهش دهد. در یک ماه اول نشاکاری و در زمان نمونه‌برداری از مزرعه، می‌توان بوته‌های سالم را جایگزین بوته‌های آلوده کرد.

استفاده از روش‌های مختلف که بتواند به جلوگیری از ورود کرم ساقه‌خوار و سپس کاهش جمعیت آنها کمک کند، ضرورت سمپاشی را در شالیزارها منتفی خواهد ساخت.

بررسی‌ها نشان می‌دهد، مجموعه این روش‌ها می‌تواند شرایط را برای فعالیت دشمنان طبیعی آفات مزرعه فراهم سازد و محصول بدون خسارت تولید و برداشت شود.در صورت نیاز می‌توان در بخش‌هایی از مزرعه از شیوه بیولوژیک استفاده کرد.

برای استفاده از شیوه بیولوژیک لازم است تا کشاورزان از آنچه که استفاده می‌کنند، آگاه باشند. کشاورزان در مزرعه می‌توانند حشرات مفید را تولید و در زمان مناسب در مزرعه خود استفاده کنند. استفاده از دانش فنی بخش‌های مسوول دولتی و غیردولتی در زمینه کنترل می‌تواند به مهارت کشاورزان کمک کند.

کرم برگخوار سبز برنج‌

کرم برگخوار سبز برنج یکی از حشراتی است که از برگ‌های برنج تغذیه می‌کند. این حشره در شالیزارهایی که در حاشیه مناطق جنگی مانند شالیزارهای اطراف دامنگاه‌ها قرار گرفته‌اند بیشتر فعالیت دارند. ولی در سال‌هایی که تعداد روزهای ابری در طول فصل‌ زراعی زیاد است، امکان ظهور این حشره در بسیاری از شالیزارها وجود دارد.

این حشره از برگ‌های برنج تغذیه می‌کند و در مرحله رویشی گیاه موجب می‌شود تا نوعی هرس برگ در نشاءهای برنج انجام شود که نه تنها موجب خسارت نمی‌شود، بلکه در مواردی باعث افزایش عملکرد برنج می‌شود. زیرا تعداد برگ‌های برنج را کاهش می‌دهد و باعث افزایش ساقه‌هایی می‌شود که تولید خوشه می‌کنند.
کرم برگخوار برنج تنها در بخش کوچکی از مزرعه و در حاشیه دامنگاه فعالیت دارد. این کرم در بقیه مزرعه به دلیل نور شدید خورشید و رطوبت کمتر، قادر به افزایش جمعیت خود نیست.

ولی به طور رایج کشاورزان تمام مزرعه را سمپاشی می‌کنند که علاوه‌بر هزینه اضافی موجب نابودی دشمنان طبیعی کرم ساقه‌خوار و کرم برگ‌خوار برنج شده و سبب افزایش جمعیت آنها می‌شود.

جایگزینی برای روش‌های شیمیایی‌

به طور طبیعی هر جانداری می‌خورد و خورده می‌شود و این عمل پیوسته در طبیعت تکرار می‌شود. تعداد جانداران مفیدی که در شالیزارها فعالیت دارند بسیار بیشتر از حشرات گیاه‌خوار و یا آفات است.این جانداران کوچک در خاک، آب و بخش‌هایی از گیاه برنج فعالیت دارند و به طور مرتب از مراحل مختلف ساقه‌خوار برنج تغذیه می‌کنند. در مزارعی که میزان سمپاشی بسیار کم و یا انجام نمی‌شود، خسارتی از سوی آفات صورت نمی‌گیرد و این به دلیل وجود جمعیت بالای دشمنان طبیعی است که به طور فعالانه از آفات تغذیه می‌کنند و اجازه رشد به آنها را نمی‌دهند.

قورباغه‌، مار، لاک‌پشت، انواع عنکبوت، پرندگان اهلی و وحشی، انواع زنبورها، سنجاقک‌ها، آسیابک‌ها و حشرات دیگر به طور مرتب از آفات تغذیه می‌کنند اگر کمی در مزرعه تامل کنید شاهد نبرد بی‌امان این جانداران مفید خواهید بود که در حال شکار پروانه‌های کرم سابقه‌خوار و کرم برگخوار هستند.

دشمنان طبیعی به سموم شیمیایی بسیار حساس هستند و بیشتر از آفات که خود را پنهان نگه می‌دارند. در معرض مرگ و میر قرار دارند. سموم شیمیایی، محیط زندگی آنها را مسموم می‌کند و موجب نابودی آنها می‌شود. بنابراین با سمپاشی مزرعه ابتدا دوستان خود را از بین می‌برند.برخی از دشمنان طبیعی به تخم آفات حمله می‌کنند و برخی به کرم آنها و عده‌ای نیز حشرات کامل آنها را که شب‌پره‌ها هستند، شکار می‌کنند.عنکبوت‌ها به سموم شیمیایی بسیار حساس هستند و خیلی سریع از بین می‌روند که حاصل آن طغیان و افزایش جمعیت آفات خواهد بود.

باغ‌وحش حشرات‌

باغ‌وحش حشرات وسیله بسیار مناسبی برای مطالعه کشاورزان از مجموعه جانداران مزرعه است. کشاورزان برای مدیریت مزرعه نیازمند دانش کافی از مجموعه این جانداران هستند. مطالعه روی نمونه‌های زنده جانداران دارای هیجان زیادی است. وقتی کشاورزان مشاهده می‌کنند که عنکبوتی در حال شکار یک کرم ساقه‌خوار است و یا یک سنجاقک پروانه‌ای را شکار می‌کند تشویق می‌شود تا بیشتر یاد بگیرد و این مهارت آنها در تصمیم‌گیری کمک زیادی می‌کند.به دلیل وسیع بودن مزرعه امکان مطالعه جانداران توسط کشاورزان بسیار مشکل است از این‌رو برای مطالعه جانداران بهتر است نمونه‌های زنده در محل‌های مسدود شده مانند یک لیوان که با توری مسدود شده است و یک قفس کوچک نصب شده در مزرعه انجام شود.

کشاورزان با مشاهده نمونه‌های جانداران می‌توانند آنها را جمع‌آوری و به قفس‌های تهیه شده منتقل کنند و در آنجا به مطالعه آنها بپردازند.

شناخت کشاورزان از رابطه بین محصول، جانوران گیاهخوار و گوشت‌خوار در یک مزرعه به توان تصمیم‌گیری آنها در مدیریت مزرعه و کشت پایدار کمک خواهد کرد.

حمیده ‌سادات هاشمی‌