حکایت خاموشیهای تابستانی تدبیر مسئولان، صرفهجویی مردم
هر چه گرمای هوا بیشتر میشود و نیاز به مصرف کولر و خنککنندهها افزایش مییابد، توصیه مسوولان به مردم برای صرفهجویی و کم مصرف کردن برق هم بیشتر میشود.
این طور که رسم هر ساله است، مردم در زمستان بهخاطر کمبود و قطعی گازبا مشکل مواجه میشوند و در تابستان به ناچار باید در مصرف برق صرفهجویی کنند و لذا گاه باید از گرما عرق بریزند و کمتر کولر روشن کنند. در این میان، ابر و باد و مه و خورشید و فلک نیز موظف هستند به کمک مسوولان آمده، در زمستان گرمای زودرس و در تابستان خنکی زودرس تولید کنند تا نارساییهای مدیریتی و کمبود سرمایهگذاریها در ایجاد ظرفیت اضافی تولید انرژی کمتر به چشم آید. واقعا سهم مسوولان در حل این بحران چگونه تعریف شده است.
کارشناسان معتقدند وزارت نیرو و نفت مسوولند هرساله مطابق افزایش جمعیت و تقاضای کشور که به طور طبیعی باعث رشد مصرف انرژی میشود، ظرفیت جدید ایجاد کنند. این ظرفیت، سالهاست به قدر کافی ایجاد نشده است.خاموشیهای برق را در سرمای شدید بهمن 86 به خاطر میآورید؟ آن موقع توانیر از مردم خواست در مصرف برق صرفهجویی کنند؛ چرا که نیروگاههای حرارتی که 96 درصد نیروگاههای کشور را تشکیل میدادند دچار کمبود گاز، مازوت (نفت سنگین) و گازوئیل شده بودند. این در حالی بود که مصرف برق کشور در زمستان حدود 8 هزار مگاوات نسبت به تابستان کاهش یافته و از 35 هزار مگاوات به 27 هزار مگاوات رسیده بود. حالا تابستان سال بعد است و باز، وزارت نیرو از مردم میخواهد در مصرف برق صرفهجویی کنند. چرا؟ چون به دلیل وقوع خشکسالی آب پشت سدها به اندازه کافی وجود ندارد و نیروگاههای برق آبی نمیتوانند کار کنند.
بیتردید نقش سازمانهای مسئول را باید فراتر از صدور اطلاعیهها و صرف دعوت به صرفهجویی دنبال کرد و از آنان انتظار داشت تدابیر دیگری نیز بیندیشند.
آغاز خاموشیها
از 3 هفته پیش تاکنون، نقاط گرمسیر کشور شاهد بروز پراکنده خاموشیها بود. خاموشیها ابتدا از خوزستان و سیستان و بلوچستان آغاز شد و بتدریج به سایر نقاط کشور ازجمله تهران رسید. در یک هفته گذشته، تهران یکی از نقاطی بود که خاموشی را به طور گسترده تجربه کرد؛ هم به لحاظ تعدد دفعات و هم به لحاظ مدت.
توانیر در ریشهیابیهای خود، خشکسالی و کمبود بارندگی را عامل اصلی این مساله معرفی کرد. بر اساس اطلاعیه رسمی توانیر کاهش نزولات آسمانی باعث کمبود ذخایر آب پشت سدها شده و لذا توان تولید برق در نیروگاههای برق آبی کشور به یک دهم کاهش یافته است. توانیر وعده داده است، نیروگاههای حرارتی با تمام توان در مدار تولید قرار دارند. همچنین صرفهجویی کم مردم و رشد بسیار بالای مصرف برق که احتمالا امسال از مرز 35 هزار مگاوات میگذرد عامل مهم دیگر خاموشیها اعلام و باعث شده است تراز تولید و مصرف برق کشور در حال بر هم خوردن باشد بویژه آن که برق، قابل ذخیره کردن نیست؛ چرا که افزایش ذخیره و عبور آن از مرز 5 هزار هرتز باعث اخلال در شبکه نیز میشود. با وجود این، عوامل دیگری چون تلفات و پرت برق به خاطر نارساییها و فرسودگی شبکه توزیع را نیز نباید از یاد برد. طبق آمار رسمی، متوسط تلفات برق در کشور 15 درصد است که این رقم برای استانهایی چون خوزستان یا سیستان و بلوچستان تا 30 درصد میرسد.
همچنین باید از کمبود سرمایهگذاری در صنعت برق متناسب با افزایش تقاضا یاد کرد که خود را در افزایش نیافتن ظرفیت تولید برق و بهسازی نشدن شبکه توزیع و وجود پرت برق و برقدزدی نشان داده است.
کلیدهای خاموشی را خودکار کردهایم
وزیر نیرو با اعلام این که اگر مصرف برق بیش از تولید باشد، کلیدهای خاموشی خودکار عمل میکند و خاموشیها صورت میگیرد، گفت صنعت برق کشور برای تولید برق مورد نیاز بسیج شده است. به گزارش مهر، پرویز فتاح دیروز در حاشیه جلسه هیات دولت در جمع خبرنگاران درباره خاموشیهای مداوم برق طی روزهای اخیر گفت: دوشنبه و سهشنبه این هفته گرمای هوا در برخی مناطق کشور بویژه خوزستان و جنوب غرب کشور به 45درجه و در تهران به 35 درجه رسید. وی با اشاره به مصرف بالای برق طبق سالهای گذشته، افزود: این در حالی است که پروژههای برق آبی کشور دچار محدودیتهایی است.
وزیر افزود: 5 هزار مگاوات ظرفیت برق آبی کشور را از دست میدهیم و واحدهای حرارتی که میخواهند این بار را بر دوش بکشند، نمیتوانند چون تحت تعمیر سالانه قرار دارند.
فتاح گفت: ظرف 2 روز گذشته میزان مصرف برق در کشور بسیار بالا بوده و با تولید انجام شده 2000 تا 2500 مگاوات برق کمبود داریم که به صورت طبیعی و عادی در شبکه اعمال میشود.
وی با اشاره به اینکه شبکههای برقی کشور به صورت خودکار و هوشمند عمل میکنند، افزود: اگر مصرف برق بیش از تولید باشد، کلیدهای خاموشی خود به خود عمل میکند و خاموشیها صورت میگیرد. بنابراین نیازی به برنامهریزی از سوی وزارت نیرو نیست.
وزیر نیرو با اشاره به وجود 2 راهکار برای این موضوع که در دولت و مجلس مطرح شده، افزود: راهکار اول این است که پیشبینی کمبود برق را برآورد کرده و این راحتترین روش است که بارها را از دوش ما برمیدارد اما من اجازه ندادم توانیر و شرکت برق سراغ این روش بروند.
فتاح راهکار دوم و راهکار مطلوب را صرفهجویی عنوان کرد و افزود: با اتخاذ این روش، جیرهبندی نیز صورت نخواهد گرفت.
وی گفت: دستگاهها به صورت خودکار عمل میکنند و برنامهریزی و اطلاع قبلی نیز صورت نخواهد گرفت و در هر نقطهای که میزان بالای مصرف برق تشخیص داده شود، قطعی صورت میگیرد و اولویت در قطعی برق از اختیار وزارت نیرو خارج است.
آخرین وضعیت خاموشیها
معاون وزیر نیرو در امور انرژی و برق گفت: خاموشیهای اخیر برق در کشور به خاطر حفظ پایداری شبکه برق انجام شد و چنانچه مشترکان در مصرف برق صرفهجویی نکنند، خاموشیها ادامه خواهد داشت. به گزارش فارس، محمد احمدیان با بیان این مطلب در جمع خبرنگاران افزود: کاهش 4 هزار مگاواتی تولید انرژی برق از سوی نیروگاههای برق آبی و برخی مشکلات فنی در شبکه برق طی چند روز اخیر موجب شد، خاموشیهای برق بیش از پیش اتفاق بیفتد.
وی ادامه داد: خاموشیهای برق طی چند روز اخیر برای حفظ پایداری شبکه سراسری برق ایجاد شد، بنابراین با رفع این مشکلات طی چند روز آینده احتمالا شبکه برق به حالت عادی خود بر خواهد گشت. احمدیان تصریح کرد: با توجه به کمبود تولید 4 هزار مگاوات برق از سوی نیروگاههای برق آبی، شبکه برق وضعیت چندان مطمئنی از لحاظ ذخیره برق ندارد. بنابراین چنانچه مشترکان برق 10 درصد صرفهجویی هشدار داده شده را رعایت نکنند، باز خاموشی برق خواهیم داشت.
معاون وزیر نیرو در امور انرژی و برق افزود: یکی از اتفاقات چند روز اخیر که موجب شد روزهای دوشنبه و سهشنبه این هفته خاموشی بیشتری در تهران اعمال شود، سقوط 3 دکل برق بود که تبادل برق بین جنوب و شمال شبکه سراسری برق را ایجاد میکرد.
احمدیان در پاسخ به این که وزارت نیرو برنامهای برای خاموشیهای پیشبینی شده دارد یا خیر، اظهار کرد: میزان کمبود برق برای فصل تابستان به گونهای است که میتوان با برنامههای مدیریت مصرف وزارت نیرو این فصل را بخوبی پشتسر گذاشت. بنابراین وزارت نیرو برنامهای از قبل تعیین شده برای خاموشی برق ندارد. وی ادامه داد: اگر مثل چند روز اخیر اتفاقی در شبکه رخ دهد و با کمبود برق مواجه شویم، مجبور هستیم خاموشی را برای نقاط مختلف کشور اعمال کنیم.
وی تاکید کرد: از مقطع کنونی تا اوایل شهریورماه، تراز تولید و مصرف برق به دلیل کاهش تولید 4 هزار مگاوات نیروگاههای برق آبی منفی خواهد ماند. بنابراین اگر این تراز منفی با برنامههای اعمال شده مصرف برق را کاهش دهد، خاموشی نخواهیم داشت اما اگر چنین نشود، شبکه به دلیل کمبود برق با خاموشی مواجه خواهد شد. احمدیان درباره کاهش تولید برق نیروگاههای برق آبی گفت: تولید برق نیروگاههای برق آبی کشور 5 هزار مگاوات ساعت است اما الان تولید انرژی در این نیروگاهها نسبت به سال گذشته یک پنجم کاهش یافته است.
احمدیان گفت: وزارت نیرو اگر خواست برنامه خاموشی زمانبندی شده برق را اعمال کند، حتما به مشترکان و عموم مردم از قبل اطلاع خواهد داد. وی درباره میزان کل تلفات انرژی در شبکه برق ایران گفت: کل تلفات انرژی در شبکه برق ایران سال گذشته 5/18 درصد بود که نسبت به سال قبل از آن، یعنی سال 85 حدود 3/1 درصد کاهش داشته است. وی افزود: دولت سعی دارد در 5 سال آینده، این کاهش تلفات را از 5/18 درصد به 12 درصد برساند.
برآیند ماجرا
بررسیهای کارشناسی نشان میدهد، در ماجرای قطعی برق نیز باید مسوولیت بروز مشکل به طور متناسب میان مردم دولت تقسیم شود. دولت و وزارت نیرو باید گزارشهای شفاف خود را درباره افزایش ظرفیت تولید برق در کشور متناسب با رشد جمعیت کشور و رفع نقایصی که حتما در کارشان وجود دارد، مرتبا به مردم اعلام کنند. مساله دیگر اطلاعرسانی دقیق درباره زمان خاموشیهاست تا مردم از ضررهای آن نظیر آسیب دیدن وسایل برقی منزل بر اثر قطع و وصل مکرر برق بویژه در ساعاتی که در منزل حضور ندارند، در امان باشند. در این چارچوب، گفته وزیر نیرو که معتقد است خاموشیها بدون اعلام قبلی و به طور خودکار صورت میگیرد در صورت صحت داشتن میتواند خساراتی به مردم وارد کند. هرچند بنابر وظیفه رسانهای خود همچنان مردم را به کاهش مصرف و دستگاههای مسوول را به تدبیر بیشتر و برخورد با مشترکین پرمصرف دعوت میکنیم.
