در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
تغییرات روزگار دیجیتال با سرعت غیرمجاز
این شماره نخ فناوری اطلاعات از دانههای علوم مختلف رد شده و آنها را با نگاهی ترکیبی به هم پیوند زده است. روزگاری بود که با خواندن هر درسی از خود میپرسیدم آیا این درس را دوست دارم و آیا نیازی برای دانستن آن حس میکنم؟ در پی این بودم که بفهمم اگر نمیتوانم کاربردی برای این درس مدرسه یا دانشگاه بیایم، پس چرا باید آن را یاد بگیرم؟ حالا امروز دستکم در مورد دانستنِ هر چه بیشتر از فناوری اطلاعات، کسی از خود نمیپرسد که «باید بدانم یا نه؟». چرا که کمکم این دستگاهها و سیستمها هستند که زندگی شخصی ما را مدیریت میکنند. ما کاربران یخچالها و اجاقها و خانهها و خودروها و تلفنهایی هستیم که بدون اجازه ما توسعه مییابند و به بازار میآیند و ارزان میشوند و مدام اصرار دارند که کارها را برای ما راحتتر کنند. باید بشتابیم تا از قافله عقب نمانیم. حتی زبان گفتگوی خانوادهها هم در حال دیجیتالی شدن است و اگر آدرس ایمیل نداشته باشیم انگار بیهویتیم! باید به هوش باشیم ...
تا به امروز که در این مجال، از روندهای تکامل نوشتهایم، قصدمان ایدهدادن علمی و پیشبینیهای مبتنی بر دانش نوآوری نظامیافته و TRIZ برای ترسیم آینده موضوعهای مختلف بوده است. از ایدهپردازی و تخیل صرف پرهیز داشتهایم و در هر شماره هم نمونهای از روندهای تکامل را معرفی کردهایم. همانطور که پیشتر هم آوردهایم، همه علوم و فناوریها از الگوهای مشترکی پیروی میکنند که در بسیاری موارد، این شباهتها از چشم ما پنهان است. این روندها بر اساس رفتارهای مشابه سیستمهای متنوع، طی سالیان متمادی به شکل قوانینی کشف شده درآمده و طبقهبندی شدهاند. به کمک آنها، میتوان گذشته را مرور کرد و آینده را آنطور که خواهد شد پیشبینی و پیشگویی نمود. یکی از مهمترین چیزهایی که پشت پرده همه روندها وجود دارد، تمایل سیستمها و نیازهای انسان به خودبهخودی شدن کارها است. این مفهوم «خودبهخودی» را درTRIZ به طور مشخص با مفهوم «ایدهآلی» معرفی میکنند و دیگر شرط مهم آن هم «بیهزینگی» است که در عمل به یافتن راهحلهایی با کمترین هزینه ممکن منجر میشود.
تلفیق سیستمهای رایانهای و حواس فعلا پنجگانه انسان، تحولاتی را مثل بینیاز شدن به بسیاری از فعالیتهای امروزی در پی دارد. فرض کنید برای خرید به فروشگاهی میروید: حین گذر از در ورودی، دوربینها از عنبیه چشم هویت شما را از بانک اطلاعاتی شهروندان شناسایی میکنند (مثل دستگاههای حضور و غیاب که با اثر انگشت کار میکند)، هر چیزی که برای خرید انتخاب کنید، همانجا به کمک نمایشگر چرخدستی خرید، بررسی و معرفی میشود. یعنی شما میفهمید که آنچه میخرید چه مواد اولیهای دارد، کیفیت آن چیست، چند نفر پیش از شما آن را خریدهاند، نظرشان پس از مصرف چه بوده، تا کی مهلت مصرف دارید، چه غذاهایی میتوانید با آن درست کنید، چند کالری انرژی دارد و برای کدام نیازهای بدن شما مناسب است و با کدام بیماریها ناسازگاری دارد. به علاوه قیمت آن با بودجه و سلیقه و سابقه خریدهای پیشین شما مقایسه میشود. حتی سیستم به شما میگوید که آخرین بار کی و چندتا از آن کالا یا نمونه مشابهش را از کدام فروشگاه خریدهاید و چه چیزهایی با ارزش غذایی مشابه الان در یخچال یا آشپزخانه شما وجود دارد. وقتی که خریدتان تمام شد، حین عبور از در خروجی، جمع خریدها به کمک سیستمی شبیهRIFD محاسبه میشوند و بدون وجود صندوق، از حساب بانکی شما کسر میگردند. نسخهای از خرید شما نیز با هماهنگی قبلی برای پزشک شما ارسال میشود. اگر خریدهای شما با خریدهای قبلیتان ناسازگاری داشت آنجا مورد پرسش قرار میگیرید. مثلا چنانچه شما تا پیش از این، هیچگاه پوشک بچه نخریده باشید، هیچ نشانهای هم از تولد نوزاد در خانوادهتان وجود نداشته باشد و آمار بیمارستانها و ثبت احوال نیز همین امر را تایید کند، خرید شما مورد پرسش قرار میگیرد؛ شاید تقلبی در هویت شما رخ داده باشد و در این شرایط بررسی هویت شما ضروری است.
اجازه دهید تحلیل روندها و معرفی علمی آنها را به مجالی دیگر واگذاریم و برخی از پیشبینیهای علمی مرتبط با این شماره کلیک را با هم مرور کنیم:
- سیستمهای هوشمند با دسترسی به بانکهای اطلاعاتی و قابلیت تحلیل دادههای مختلف، سازمانها را در ایدهپردازی همراهی میکنند. با این وصف چه بسا نرمافزارهای هوشمند ایدهپردازی برای تولید ایدههای خلاق مورد نیاز آگهیهای تبلیغاتی و برنامههای طنز تلویزیونی هم وارد گود شوند.
- با توجه به این که سیستمهای اتوماسیون در کارخانجات و شرکتهای تولیدی، توسعه قابل توجهی خواهند داشت طبیعی است که تعداد کارکنان خطهای تولید و شاغلان بخش صنعت، کاهش یابند و جای آنها را دستگاههای مکانیزه بگیرند. اما این توسعه، به نیاز روزافزون بازار به خدمات و حضور فعال انسانها در بخشهای غیرتولیدی منجر میشود. بدین ترتیب سیستمهای نرمافزاری و سختافزاری در پی بررسی رفتار مشتریان و تحلیل نیازهای ایشان برمیآیند. در نظر بگیرید که یک سوپرمارکت یا فروشگاه زنجیرهای با داشتن دوربینهای نصب شده و بانک اطلاعاتی خریدها، بتواند به تولیدکنندگان و بخشهای خدماتی، در مورد نیازهای مردم بازخورد دهد و راه و چاره بهتر شدن محصولات و عرضه چیزهای نو را به آنها ارایه نماید.
- نرمافزارها پویا میشوند و هوشمندتر از آنچه امروز شاهدش هستیم. با این توصیف، با یک گام جلوتر فکر کردن، شاید در روزنامهها چنین آگهیهایی متداول شوند: «یک شرکت مهندسی فعال و معتبر، یک روبات را برای مدیریت دفتر مرکزی خود به همکاری دعوت میکند. این روبات باید زیرنظر هیاتمدیره فعالیت کند و 37 مهندس و 12 کارمند شرکت را به همراه مجموع 17 بسته نرمافزاری حرفهای، مدیریت نماید.»
- سختافزارها کوچک و کوچکتر میشوند و همه سیستمها به سوی خودبهخودی شدن شتاب میگیرند. آزمایشگاه تشخیص طبی به یک مدار کوچک که زیر پوست ما کار گذاشته میشود بدل میگردد و سوپرمارکتها همه مجازی میشوند و جای خود را به سیستمهای مکانیزه فروش میدهند. تلویزیونها و پردههای نمایش همه به دستگاههای تلفن همراه نقل مکان میکنند و زندگی کاری، بدون دفترهای اداری و در وبسایتها دنبال میشود.
- زمینههای مختلف مهندسی برای توسعه یافتن و ارایه محصولات و خدمات جدید، گریزی جز ترکیب کار کردن با هم ندارند. یک پروژه نفتی یا ساختمانی بدون داشتن سیستمهای مدیریتی و اطلاعاتی و کنترلی نرمافزاری امکان انجام ندارد. برای طراحی و کار کردن چنین سیستمی، حتما باید چند متخصص از زمینههای مختلف مهندسی کنار هم بنشینند و با هم کار کنند. سیتسمهای رایانهای نیز با نیاز به دانش مهندسی مواد و پلیمر و ... است که جای رشد مییابند، اگر نه متوقف یا کند میشوند.
- فناوری اطلاعات با همه توسعههای کمی و کیفی خود، با جذب همه ایدههای نو و یافتههای تازه علوم محض و مهندسی و انسانی، دستخوش تغییر خواهد بود. دیگر زمینههای علم و زندگی نیز با تاثیر گرفتن از روزگار دیجیتال و محصولات آن، دستخوش تغییرات جدی میشوند. شما چه ایدههایی دارید که فکر میکنید در آینده جامه عمل میپوشند؟ آنها را به click@jamejamonline.ir بفرستید.
محمود کریمی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
