حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
گلایه مردم از برخوردهای نامناسب برخی قضات
گروه جامعه: آیتالله هاشمی شاهرودی، رئیس قوه قضاییه در سالهای اخیر بارها از مشکلات حوزه مدیریتی خود انتقاد و از طولانی شدن روند رسیدگی به پروندههای قضایی گلایه کرده تا جایی که به این نتیجه رسیده است که میتواند با دیدارهای مردمی رودررو به برخی از این پروندهها رسیدگی کند، اما یکی از معضلات گریبانگیر این دستگاه، نوع تعامل قضات با مردم و رفتار نامناسب برخی از آنان است که شاید تاکنون کمتر از سوی مسوولان قضایی مورد توجه قرار گرفته است.
رئیس قوه قضاییه در دوره گذشته مجلس شورای اسلامی توانست یکی از خواستههای خود را که شاید ارتباطی موثر با موضوع نوع برخورد قضات با مردم و مراجعان بر محاکم داشت به تصویب رساند.
حفظ حقوق شهروندان و رعایت شان و کرامت انسانها در روند رسیدگیهای قضایی خواسته رئیس قوه قضاییه بود که به قانون حفظ حقوق شهروندی تبدیل شد تا به موجب آن، برخی از برخوردهای نامناسب قضات و ضابطان قضایی اصلاح شود.
اما به عقیده کارشناسان، تصویب قانون حفظ حقوق شهروندی و ماجراهای قبل و بعد از آن و اظهارنظرهایی که در این خصوص صورت گرفت، به این قانون رنگ و بویی سیاسی داد و در این میان توجه به نوع برخورد قضات با مردم عادی و لزوم رعایت «آداب قضا» در رابطه با تعداد بسیار زیاد مراجعان به دستگاه قضایی کمرنگ شد.
رئیس قوه قضاییه نیز گرچه بارها از مشکلات دستگاه قضایی بویژه مشکل اطاله دادرسی و شرایط و بستر ایجاد پروندههای میلیونی سخن گفته است و بارها خواستار اصلاح برخی رویههای اجرایی از جمله در بانکها، گمرکات، ثبت اسناد و شهرداریها شده است.
و گرچه در برخی اظهارنظرهای خود نیز قضات را به لزوم توجه به حسن برخورد با مردم در محاکم ملزم کرده است؛ اما مشکل رفتارها و بعضا برخورد نامناسب با مردم در دادگستریها همچنان پابرجاست.
مدیرکل دفتر حفظ حقوق شهروندی قوه قضاییه چندی پیش اعلام کرد که بیشترین شکایت و گلایه مردم از سیستم قضایی درخصوص نوع برخورد برخی قضات با مردم است.
اسداللهی البته اعلام کرد؛ این شکایت از ماموران کلانتریها نیز تقریبا به همین اندازه بوده است.
محمدرضا صابری، وکیل دادگستری در این ارتباط به خبرنگار جامجم میگوید: قوه قضاییه در سالهای اخیر حرکتهایی را برای اصلاح امور قضایی انجام داده است، ولی در درون قوه قضاییه به نظر میرسد که هنوز باید نظارت بیشتری برای ایجاد تعادل در نحوه برخوردهای برخی قضات با مردم صورت گیرد؛ چراکه برخی آقایان با سوءاستفاده از مقام و جایگاه رفیع قضات و بدون توجه به اهمیت و رفتار عادلانه با طرفین دعوا، برخوردهای نامناسبی میکنند که موجب وهن دستگاه قضایی و بدبینی مردم نسبت به دادگستری میشود.
وی میافزاید: همین که برخی مسوولان قضایی از نحوه برخورد نامناسب قضات با مردم خبر میدهند و اعلام میکنند که بیشترین شکایات مردم در این زمینه است، نشانگر پیشرفت در کار و وجود فضای لازم برای پذیرش مشکلات است. با این حال اما امیدوارم این مساله تنها به همین نقطه ختم نشود و مسوولان قضایی همانقدر که به فکر اصلاح روشهای قضاوت هستند، به همان نسبت نظارت مناسبی بر این قضیه هم داشته باشند.
میلیونها پرونده موثر در نوع برخورد
رئیس قوه قضاییه به عنوان یک منتقد جدی عملکرد دستگاه قضایی، در چند مورد از قضات خواسته است که مراقب عملکرد خود باشند.
هاشمی شاهرودی، قضات را از عقوبت قضاوتهای ناعادلانه و رفتارهای دور از شأن آداب قضا ترسانده است؛ اما در مقابل بارها از ورود میلیونی پرونده به دستگاه قضایی به عنوان عاملی برای بروز مشکلات و از جمله رفتارهای نامناسب قضات نام برده است. محمود شیرج، رئیس حوزه نظارت قضایی ویژه قوهقضاییه نیز از حجم ورودی پروندهها به محاکم و لزوم ارزیابی دلایل آن سخن گفته است.شیرج میگوید: سالانه 8 میلیون پرونده وارد محاکم قضایی میشود، اما اینکه آیا تغییری در روند ورودی پروندهها ایجاد شده است، هنوز مشخص نیست و باید بررسی شود.
بسیاری از شهروندان و نیز برخی از کارشناسان حقوقی و قضایی معتقدند قوه قضاییه باید نسبت به تدوین دستورالعملهای مناسب برای حفظ شأن مردم در محاکم و نحوه برخورد با آنان اقدام و بر اجرای جدی آن نظارت کند.
محمد عرفان، قاضی با تجربه دادگستری که سالها در مجتمع جنایی قضاوت کرده است و اکنون رئیس شعبه سوم دیوان عدالت اداری است، در گفتگو با «جامجم» میگوید: کسی نمیتواند منکر ناهنجاریهای دستگاه قضایی درباره نحوه برخورد با مردم باشد، اما این مساله یعنی نوع برخورد با مردم و تکریم اربابرجوع مشکلی است که تنها محدود به دستگاه قضایی و دادگستریها نیست.
او میافزاید: عده کمی در دستگاه قضایی هستند که آگاهانه یا ناآگاهانه رفتارهای مناسبی با مردم در محاکم ندارند.
به گفته وی، پرسش اساسی این است که چه باید کرد تا این عده اندک نیز از این رفتارها دست بردارند.
عرفان در پاسخ به این پرسش میگوید: باید به قضات متذکر شد که آداب قضاوت اسلامی و فقه پویای ما اجازه کوچکترین برخورد نامناسب با مردم را نمیدهد؛ در این زمینه رفتارهای امیرالمومنین حضرت علی (ع) نمونه عملی و دقیقی از نحوه رفتار عادلانه و همراه با مساوات اسلامی در برخورد با افرادی است که دادگاهها باید درباره آنها قضاوت کنند.
رئیس شعبه سوم دیوان عدالت اداری میافزاید: گرچه دستگاه قضایی با حجم انبوه پروندهها و کمبود امکانات مواجه است، اما این مساله برخورد نامناسب با مردم را توجیه نمیکند و قضات و کارکنان قضایی باید آموزشهای لازم را درباره لزوم تکریم ارباب رجوع ببینند.
به گفته وی، این گونه برخوردهای نامناسب حتی موجب میشود افرادی که حکم به نفع آنان صادر میشود، با نارضایتی محاکم را ترک کنند.
معاونت آموزش قوه قضاییه
دستگاه قضایی هماکنون در کنار مرکز حفاظت و اطلاعات و دادسرای انتظامی قضات - که وظیفه نظارت و برخورد با قضات متخلف و رسیدگی به شکایتهای مردمی از قضات را به عهده دارد - دارای معاونت آموزش است که دورههای آموزشی مختلفی را برای قضات و کارکنان قضایی برگزار میکند.
به نظر میرسد تدوین برنامههای آموزش حین خدمت برای اصلاح رفتار قضات با ارباب رجوع، باید بیشتر در حوزههای آموزشی این معاونت گنجانده شود و در کنار آن، مراجع رسیدگی به تخلفات قضات و شکایات مردم، در این زمینه بیشتر نظارت کنند.
این مساله مورد تاکید بسیاری از مردم و کارشناسان است.
گفت و گو
