حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
کلیک بر ماه من تا ماه گردون
خیلی راحت و زود با مفاهیم علمی و فناوریهای پیشرفته دوست و خودمانی میشویم. زمانی که دسترسی به کانالهای ماهوارهای تلویزیون به شکل گستردهای در جامعه ممکن بود و محدودیت مشخص قانونی هم نداشت، زیاد میشنیدیم که «فلانی ماهواره دارد». نمیدانم متخصصان هوا فضا در مقابل شنیدن چنین جملهای چه واکنشی نشان داده یا میدهند، اما پیشنهاد دارم داشتن ماهواره را با داشتن خودروی شخصی یا هواپیمای خصوصی مقایسه کنید. دوستی که آن روزگار پس از سالها به ایران آمده بود میگفت، چه اتفاقی افتاده که مردم اینقدر به سمت فناوریهای پیشرفته هوا فضا و داشتن ماهواره روی آوردهاند و مدام از آن حرف میزنند.حالا امروز، میتوانیم تصویرهای ماهوارهای کوچهپسکوچههای شهرمان را به کمک گوگل ببینیم و به دقت مقصد سفرمان در آن سوی دنیا را رصد کنیم. ماهوارهها مسلط بر زندگی ما شدهاند و خروجیهایشان بسیاری را روی این کره خاکی منتظر گذاشته است.
TRIZ برای خوانندگان کلیک و به ویژه مشتریان این ستون واژه غریبهای نیست. حالا که موضوع ویژه ماهواره است میتوان تصریح کرد که یکی از مهمترین و بهترین زمینههای کاربرد این دانش، حل مسالههای پیچیده و ناشناخته است.
ناسا دانستن TRIZ را برای مهندسان خود به یک توصیه جدی و در مواردی به یک باید تبدیل کرده است. سامسونگ و ال. جی. و زیمنس و بسیاری از پیشتازان عرصه فناوری هم توجه خاص به این دانش دارند تا بتوان فناوری گشایی کنند (انگار دیگر کسی به مرزهای جغرافیایی و کشورگشایی قانع نیست). روندهای تکامل و قانونهای تکامل سیستمهای فنی یکی از بخشهای مهم نوآوری نظامیافته یا TRIZ هستند. این روندها بر اساس رفتارهای مشابه سیستمهای متنوع طی سالیان متمادی، به شکل قوانینی کشف شده درآمده و طبقهبندی شدهاند. به کمک این روندها، میتوان گذشته را مرور کرد و آینده را آنطور که خواهد شد پیشبینی و پیشگویی کرد. در شرکتهای پیشرو دنیا، مینشینند و بر اساس همین روندها محصولات و فناوریهای آینده را طراحی و تولید میکنند.
از جمله روندهای مرتبط با موضوع ماهواره میتوان «روند درجه آزادی» را نام برد. روندی که بر اساس آن تکامل سیستم با افزایش درجه آزادی آن اتفاق میافتد. مثل زمانی که دنده خودروها در یک جهت، فقط با بالا و پایین کشیدن به جلو و عقب میرفت. بعدتر، تعداد دندهها بیشتر شد و با چپ و راست شدن و بالا و پایین رفتن، دنده 1 تا 5 را در کنار دنده عقب، تعریف کردند. حالا درجه آزادی بعدی میگوید دنده را میتوانید در ارتفاع نیز جابهجا کنید یا همه کار را به کمک چیزی شبیه موس کامپیوتر انجام دهید.
با این توصیف و با در نظر داشتن موضوع ماهواره، میتوانیم اینگونه به تحلیل و پیشگویی برخی از آیندهها بپردازیم:
مفهوم جستجو کردن با دگرگونی همراه خواهد شد. شما در دفتر کار خود نشستهاید و به کمک دادههای ماهوارهای جستجوی چیزی را در اتاق نشیمن منزلتان میدهید!.
ماهوارهها کمک میکنند تا شما بتوانید همه چیز را 3بعدی و فراتر از دیدن یا شنیدن ببینید و حس کنید. اگر از کار با گوگل ارث ذوق میکنید به فراتر از اینها نیز خواهید رسید.
به کمک ماهوارهها انسان توانمندی جابهجا کردن ابر و باد را نیز پیدا میکند و شاید روزی بیاید که شما برای روز ازدواجتان بتوانید سفارش هوایی مطبوع و بهاری را بدهید. سرویسهای ماهوارهای تلاش میکنند تا افلاک جوری حرکت کنند تا نیاز شما برآورده شود!
در حوزههای مختلفی مثل مدیریت شهری الان دوربینهای ثابت نصبشده در نقاط مختلف شهر مسؤولان را یاری میدهند. سیستمهای هوشمند جغرافیایی نیز تردد و کنترل سرعت سواریهای بین شهری و خودروهای سنگین را گزارش میدهد، میتوان با دادههای ماهوارهای برنامهریزیهای پشتیبانی و زمانبندی بارگیریهای بندرها، حرکت کشتیها، پرواز هواپیماها و مدیریت لجستیک را نیز انجام داد. اینها الان هم خیلی دور از ذهن نیستند. این تصورات را با وجود تاکسیهای پرنده باید در ذهن بپرورانیم. دنیای آینده مثل امروز نیست. ترافیکهای هوایی مهمتر از ترافیکهای زمینی خواهند شد.
وقتی از این شهر به آن شهر یا از کشوری به کشور دیگر سفر میکنیم آب و هوا و مسیر و نقشه و ... را ماهواره و وبسایتهای مرتبط به ما گزارش میدهند. اگر از این کره به آن کره عزم سفر کنیم، این فقط ماهوارهها هستند که میتوانند راهنمای سفر ما باشند. زودتر از آنی که فکرش را کیم روزی میرسد که موضوع صحبت انسانها کار و زندگی در کرههای دیگر باشد!
کسی برای پیدا کردن آپارتمان خالی برای خرید یا اجاره به سراغ بنگاه املاک نمیرود. وبسایتهایی که دادههای خود را هر لحظه از ماهوارهها دریافت میکنند دستکم تشخیص آپارتمانهای خالی را به راحتی میدهند. حالا سازمانهای دولتی هم میتوانند خیلی راحت آمار بدهند که چه تعداد آپارتمان خالی است و ...
فراتر از این ماهوارهها تخلفهای انبار و احتکار و ... را نیز فاش میکنند و به راحتی تشخیص میدهند که چهحجم از چه جنسی کجا نگهداری میشود و چه طور جابهجا شده است.
فناوری اطلاعات و تلفیق آن با علوم دیگر تحولاتی را در آینده رقم میزند که با موجودیت یافتن هر یک پدیدههای دیگر زندگی نیز تحت تاثیر قرار میگیرند. شما چه ایدههایی دارید که فکر میکنید در آینده جامه عمل میپوشند آنها را به آدرس زیر بفرستید.
click@jamejamonline.ir
محمود کریمی
گفت و گو
