تشخیص‌ رنگ‌ها با تکنولوژی‌های نوین‌

در این میان استفاده از بعضی از فیلتر‌ها، عینک‌ها یا کنتاکت لنز‌های رنگی مثلا فیلتر قرمز تا حدی می‌تواند مشکل این افراد را در تشخیص بعضی از رنگ‌های نزدیک به هم حل کند. هرچند که در حال حاضر تکنولوژی‌‌های نوین به کمک افراد کوررنگ آمد‌ه‌اند.

به طور کلی پیشرفت در ساخت نرم‌افزار‌‌های کامپیوتری از بزرگ‌ترین دستاورد‌های دهه اخیر بشری است.
مایکروسافت که از بزرگترین شرکت‌‌ها در این حوزه است ابتدا سیستم عامل‌‌های داس و بعد ویندوز را وارد بازار کرد که هرساله نیز با امکانات جدیدتر و ساده‌تر به منظور استفاده آسان کاربران وارد بازار می‌کند. ولی استفاده افراد معلول از این تکنولوژی، در اوایل چندان هم مورد توجه نبود. کم‌کم طراحان و برنامه‌نویسان به فکر ایجاد امکانات برای استفاده معلولان از این تکنولوژی‌‌ها هم افتادند. این امکانات افرادی که مشکل‌‌های بینایی مثل نابینایان، کوررنگ‌ها، کم‌سوها ، ناشنوایان و افراد دارای مشکلات فیزیکی مثل قطع عضو، از کار افتاده، افراد دارای پارکینسون و غیره را شامل می‌شوند.

به طور کلی افراد معلول مشکلات متعددی را برای استفاده از برنامه‌‌ها و ابزار‌های اولیه دارند که ازجمله آنها می‌توان به خواندن و عکس‌العمل نشان دادن به متن‌‌ها و تصاویر روی صفحه کامپیوتر، تایپ روی صفحه کیبورد استاندارد T، استفاده از موس برای انتخاب تصاویر، متن و... اشاره کرد.

در نتیجه ابزار‌های کمکی ساد‌ه‌ای برای این افراد طراحی شد‌ه‌اند. نرم‌افزار خوانشگر صفحه کامپیوتر که متن را برای افراد نابینا می‌خواند و به فرد کمک می‌کند که از موس استفاده بکند، موس‌‌ها و کیبورد‌‌های جایگزین که برای افراد معلول هستند، نرم‌افزار شناخت صدا که صدای فرد را تبدیل به متن می‌کند و بزرگ‌کننده صفحه کامپیوتر که امکان استفاده را برای فرد کم‌سو ایجاد می‌کند ازجمله این ابزار هستند.

ورود به دنیای مجازی

اگرچه اختلال دید رنگ (کوررنگی) می‌تواند در اثر بیماری و به صورت اکتسابی ایجاد شود ولی  تقریبا در غالب موارد ناشی از یک اختلال توارثی است و در بدو تولد وجود دارد. این اختلال ژنتیکی چون غالبا وابسته به کروموزوم‌های جنسی است، در نتیجه میزان بروز آن در زن و مرد متفاوت است.  در خانواده فرد کوررنگ، افراد مونث معمولا بدون علامت هستند ولی می‌توانند حامل کروموزوم معیوب باشند و به نسل‌های بعدی آن را انتقال دهند، اما افراد مذکر علائم بیماری را نشان می‌دهند.

در این میان با توجه به امکان استفاده این افراد از تکنولوژی‌‌های روز دنیا و گسترش تحقیقات و مطالعات در این زمینه باید دید آیا این تکنولوژی‌‌ها واقعا امکاناتی را برای حضور افراد در جامعه جهانی ایجاد می‌کنند؟ آیا واقعا نظریات مبنی بر گسترش و شکل‌گیری حوزه‌‌های عمومی متعدد در اینترنت درست است؟

ابزاری استثنایی

آی پایلوت برنامه‌‌ای است که به افرادی که دارای کوررنگی هستند راه‌‌هایی برای تشخیص تصاویر چند رنگی روی صفحات کامپیوتر را می‌دهد. با حرکت مکان نمای موس بر روی بخش‌‌های متفاوت، آی پایلوت رنگ آن را اعلام می‌کند. اگر کاربر روی نام رنگی کلیک بکند، سایر بخش‌های مشابه نیز شروع به روشن و خاموش شدن می‌کنند.
یا یک رنگ برجسته می‌شود و سایر رنگ‌ها تبدیل به خاکستری و سفید می‌شود. این برنامه کار با سایت‌‌های دارای تصاویر گرافیکی زیاد، متن‌‌های رنگی و غیره را برای افراد کوررنگ ممکن می‌سازد.

این برنامه همچنین برای تلفن‌‌های همراه نیز طراحی شده است که فرد کوررنگ دوربین تلفن همراه خود را در مقابل شیء نگاه می‌دارد و بعد آی پایلوت رنگ آن را به فرد می‌گوید. همچنین در پی کامپیوتری شدن روش‌‌های کنترل کارخانه‌‌ها، این برنامه به اپراتور‌‌هایی که ممکن است کوررنگ باشند امکان کار کردن را ایجاد می‌کند. آی پایلوت مانند پنجر‌ه‌ای است که روی صفحه کامپیوتر می‌نشیند و امکان استفاده را آسان می‌سازد بدون شک آی پایلوت نیز در پی پیشرفت این نوع از تکنولوژی‌‌ها طراحی شده است.

در کنار این برنامه به سایر برنامه‌‌ها که برای افراد دارای مشکلات بینایی ساخته شده است می‌توان اشاره کرد از قبیل: تی تی اس (متن به گفتار) که کامپیوتری است که با کاربر صحبت می‌کند. اوپتاکون که هنوز ساختش تمام نشده است ولی دارای گیره‌‌های لرزانی است که فرد با لمس لرزش آنها می‌تواند متون را بخواند. بریل تکنولوژی‌ای است که می‌توانند خط بریل را به متن دیجیتال و برعکس تبدیل کند. علاوه بر اینها بسیاری از کیبورد‌‌های مخصوص و برنامه‌‌های اوپن سورس را نیز باید نام برد.

ساخت این تکنولوژی‌‌ها یک بار دیگر اهمیت دنیای مجازی و ورود آن به تمام عرصه‌‌های خصوصی و عمومی زندگی بشری را تایید می‌کند. استفاده از این تکنولوژی‌‌ها آنقدر گسترش یافته و آنقدر وارد زندگی روزمره بشر شده است که دیگر امکانات مختص افراد خاص نیست بلکه تبدیل به حق طبیعی بشر شده است. به همین دلیل است که بحث و دغدغه استفاده معلولان به عنوان حق طبیعی‌شان مطرح می‌شود و درست همان‌ طور که در دنیای فیزیکی برای آنها تسهیلاتی فراهم می‌شود، امکاناتی برای ورودشان به این دنیای جدید نیز فراهم می‌شود. سازمان‌‌هایی به حمایت از ایجاد این چنین تکنولوژی‌‌هایی پرداخته‌اند. مایکروسافت به جمع حمایتگران از افراد معلول می‌پیوندد و در کنفرانس‌‌های بین‌المللی شرکت می‌کند.

علاوه بر این دیجیتالی شدن تکنولوژی‌‌ها و همان طور که اشاره شد گسترش برنامه‌‌های اوپن سورس که به افراد قابلیت تعامل در تولید را می‌دهد، امکان ساختن ابزار کارا و آسان و چندمنظوره را فراهم آورده است، لذا خود معلولان نیز با توجه به نیاز‌هایشان می‌توانند برنامه بنویسند.

چه کسانی کوررنگ هستند؟

در شبکیه چشم انسان دو نوع سلول حساسه به نام سلول‌های استوانه‌ای و سلول‌های مخروطی وجود دارد. این سلول‌ها انرژی نورانی را تبدیل به انرژی الکتریکی می‌کنند و آن را از طریق عصب بینایی به مغز مخابره می‌کنند. سلول‌های مخروطی هستند که در درک رنگ‌ها نقش بازی می‌کنند. 3 نوع مختلف از سلول‌های مخروطی وجود دارد که هر کدام از آنها به یک نوع رنگ اصلی (قرمز، سبز و آبی) پاسخ می‌دهد. در یک فرد طبیعی هر سه نوع سلول مخروطی فعال هستند و بنابراین یک فرد طبیعی قادر به درک هر سه نوع رنگ قرمز، سبز و آبی و طبعا طیف کامل رنگ‌ها خواهد بود. در افرادی که اختلال دید رنگ دارند، حداقل یک نوع از این سه نوع سلول مخروطی، به صورت ناقص یا کامل کارآیی نداشته و در نتیجه این افراد در تشخیص بعضی از رنگ‌ها دچار مشکل می‌شوند.