حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
موتورهای دیجیتال برای سرعت دادن به نوآوری
این روزها واژه جستجو بیدرنگ با نام گوگل پیوند میخورد. واژه مورد نظر خود را وارد میکنی و همه چیزهای مرتبط از همه جای دنیا پیش روی تو قرار میگیرد. حالا تازه باید از میان این همه صفحههای پیشنهادی بگردی و بگردی تا دلخواه خود را بیابی. اما همه راههای جستجو به همینجا ختم نمیشود.
جستجوهای تخصصی و نرمافزارها و موتورهای جستجوی خاصتر را حرفهایهای هر رشته پی میگیرند. مگر میشود به راحتی و تنها به کمک گوگل به هر چه میخواهی دستیابی؟ این شماره چند جستجوگر و تحلیلگر خاص را معرفی میکنیم که هر یک سیستمی هوشمند به حساب میآیند و هر یک موتوری هستند برای ایدهپردازی و نوآوری. اینها را کسانی طراحی و تولید کردهاند که کسب و کارشان کمک به دیگران است برای تولید ایدههای خلاق و رسیدن به محصولات و فناوریها و بازارها جدید.
1
بانک نوآوریها، الهامبخش افراد خلاق
سایمون دوولف، مدیر مجموعه علمی پژوهشیCREAX در بلژیک است که به سازمانهای مختلف مشاوره نوآوری میدهند.
او و مجموعهاش در زمینه نوآوری تحقیق میکنند و چند و چون آن را به سازمانهای مختلف معرفی میکنند. آنها روشهای رسیدن به نوآوری را با IT گره زدهاند و بانکهای اطلاعاتی ارزشمندی را برای کابران خاص و عام تدارک میبینند. یکی از این بانکها
لطفاMore Inspiration را معرفی کنید؟
صدها محصول خلاق و فناوری نو از تمام زمینهها و بخشهای مختلف کاربردی یکجا جمع شدهاند تا کاربر را برای الهام گرفتن از ایدههای دیگران و ایدهپردازیهای جدید کمک کنند. این کنار هم نشستن محصولات و فناوریها، بر اساس متدولوژی نوآوری شرکتCREAX دستهبندی شده و شما را راهنمایی میکند تا راحتتر و در مسیر درستی به خلاقیتهای خود جهت دهید و نوآوری کنید.
ساختار این دستهبندی چیست؟
ما در بررسیهای علمی خود به این باور رسیدهایم که همه نوآوریهای امروزی بر اساس ویژگیها و کارکردها شکل میگیرند. همه طراحان خلاق و نوآور، آگاهانه یا ناخودآگاه مدام در حال یافتن روشهای جدید برای انجام کارها هستند. بعضی کارها، به تازگی نیاز به انجام دارند و قبلا به شیوه دستی انجام میشدند و بعضیهای دیگر در گذر زمان نیاز به تغییر روش انجام دارند. پخت و پز یکی از آنها است. شما در گذشته تصوری فراتر از پخت و پز توسط اجاق گاز نداشتید، اما امروز مایکروفرها ابزاری معمولی شدهاند. این دو یک کار را انجام میدهند اما با روشهای جدید.
کمک بانک اطلاعاتی شما به کاربر چیست که الهامبخش او در رسیدن به نوآوری میشود؟
تیم پشتیبان ما، مدام ابداعات و نوآوریها را به بانک اضافه میکنند و هر کدام را با منبع و مرجع خود و زمینه صنعت و ویژگیهای نوآورانه آن دستهبندی میکنند. شما وقتی در زمینه کاری خود به دنبال ابداعهای تازه میگردید، کمی سادهانگارانه است که همه جای وب را جستجو کنید. اینجا همه چیز با برچسب خوردن پیش روی شما قرار میگیرد تا با دیدن و مرور آنها به کار و مساله خود و مشتریانتان، از این نگاه بنگرید و به ایدههای جدید بپردازید.
وقتی باور کنید که همه محصولات و فناوریهای موجود در صنایع مختلف به هم شبیه هستند، آنگاه باید بیاموزید که چطور این شباهتها را ببینید و کشف کنید. آنگاه میتوانید با سرعت و دقت بیشتری نیازهای مشتریان خود را برآورده نمایید. همه کاری که ما انجام میدهیم کشف پشت پردهها و شباهتها و قرار دادن آنها پیش روی کاربران است تا جرقههای خلاقیت راحتتر زده شوند و ایدههای نو راحتتر پا به دنیا گذارند.
2
هوشمندانهتر از خود اختراعها
اختراع کردن فرایندی است که هر کسی جسارت پا گذاردن در آن را ندارد. دنیای نوآوری و مسابقه پرسرعت ابداع کردن شرکتها برای حفظ برتری در بازار داغ کسب و کار، نیازهای آنها را به دقیقتر و حسابشدهتر مسابقه دادن دوچندان کرده است. برنارد لاهوزه، مدیر پروژهای سیستم هوشمند تحلیل اختراعها است. او که در زمینه تغذیه ملکولی، شیمی و حقوق اختراع تحصیل کرده، در کنار یک مجموعه تحقیقاتی، پروژه خود را به روزهای پایانی بهرهبرداری نزدیک کرده است.
پروژه شما در پی پاسخ به چه نیازی تعریف شده است؟
مدیران ارشد و تصمیمگیر بنگاهها، صاحبان صنایع، کسانی که با توسعه محصول سر و کار دارند و واحدهای تحقیق و توسعه، همه با پرسشهای مواجه میشوند که پاسخ آنها معمولا مبهم است. چه بازارهایی در آینده وجود دارند؟ بازارهای امروزی با چه تغییراتی همراه میشوند؟ چه محصولاتی و با چه ویژگیهایی باید برای روزهای آینده تولید کرد؟ کیست که بتواند به این سوالها جواب مشخصی بدهد. پیدا کردن پاسخ این پرسشها چقدر زمان و هزینه و تیم کارشناسی نیاز دارد.
منظورتان این است که شما به این سؤالها پاسخ میدهید؟
اگر بتوانیم اختراعها را به عنوان برترین نوآوریها مورد تحلیل کارشناسی قرار دهیم. آنگاه میتوانیم از این تحلیلها راهحلهای تازه را بیابیم. سمت و سوی کسب و کارمان و ایدههای کاربردی برای تولید محصولات جدید را پیدا کنیم. چه بسا بازارهای جدیدی را با کمی تغییر در وضع موجودمان به دست آوریم.
اما هر بازاری نیاز خاص خود و هر صاحب کسب و کاری شرایط خاصی را برای خود متصور است؟
ببینید! هر اختراع یک کد شناسایی دارد و با آن شماره انحصاری میشود. وقتی بتوانید به کمک یک سیستم هوشمند و تحلیل این کد، همه اختراعها را از تمام بانکهای ثبت اختراع جستجو کنید و وجه اشتراکها را کنار هم بگذارید و تفاوتها را بررسی نمایید، آنگاه تازه دریچههای جدیدی را باز میکنید که از آن پنجرهها آینده کسب و کارتان قابل تماشا است.
فرض کنید زمینه کاری ما تولید قطعهای از خودرو است. با این فرض، توضیح دهید که این پنجره چطور گشوده میشود.
نرمافزار آنلاین ما همه اختراعها را جستجو میکند. آنها که در زمینه کاری شما هستند را زیر ذرهبین خود میگذارد و بعد شروع میکند به تولید خروجی. یکی از خروجیهایش نمودارهای مختلفی است که روندها را نشان میدهد. با چه سرعتی و طی چه سالهایی، چه اختراعهایی در زمینه مواد اولیه این قطعه انجام شده، چه کارهایی در زمینه تغییر شکل و فرم آن صورت پذیرفته، افت و خیزها کیها بوده و در کدام حوزهها، آخرین کارها درباره کدام موارد مرتبط با چنین قطعهای و همخانوادههای آن به ثمر نشستهاند، صنایع بالادست و مشابه کار شما چه تغییراتی را سپری کردهاند و ... وقتی همه اینها را مثل داشبورد خودروی سواری خود، یکجا نظاره کنید میتوانید راحتتر تشخیص دهید که شما باید به کدام سمت و سوی و چگونه کسب و کارتان را هدایت کنید.
کار نرمافزاری که پشت سر این سیستم وجود دارد کار پیچیدهای است که تیم ما مشغول به پایان رساندن آن است. ما با خود اختراعها که محصول ایدههای خلاق انسانها هستند، هوشمندانه برخورد میکنیم تا بتوان از این همه داده، اطلاعات مفیدی را استخراج کرد.
3
رسم دنیای دیجیتال: نوآوری در نوآوری
والری سوشکوف، در بلاروس بزرگ شده اما سالها است که در سرزمین گلها یعنی هلند زندگی میکند. او کامپیوتر خوانده است و زمینه تخصصیاش نوآوری و حل مسالههای خلاقانه به کمک TRIZ است. وی برای فراگیری این دانش و بومی کردن در کشور محل زندگیاش، پروژهای 5 ساله را در دانشگاه تواِنته هلند با مشارکت یک مرکز معتبر آمریکایی انجام داده و تا دکترا پیش رفته است. با او که طراح چند نرمافزار تخصصی در زمینه ایدهپردازی و نوآوری است گفتگویی کردهایم که در پی میخوانید.
شما چطور از دنیای کامپیوتر به نوآوری کشیده شدید؟
در دانشگاه مساله حل نشدهای داشتیم که کسی امیدی به حل شدن آن نداشت. باید راهحلی اجرایی میدادیم تا قلمی دیجیتال ساخته شود که همزمان با نوشتن بتواند آن نوشته را نیز بخواند. بعد از کلنجارهای فراوان کسی نتوانسته بود راهحلی برای این مساله پیدا کند. من به طور اتفاقی به سمیناری دعوت شدم. در آنجا در حد 4 ساعت با TRIZ آشنا شدم و بخت یارم بود که همانجا یکی از قانونهای ساده این دانش به نام «تکی دوتایی چندتایی» را قابل استفاده در مساله خود دیدم. مساله همانشب و دو ساعته حل شد. فردا که به دانشگاه رفتم، استادم باور نمیکرد که من به همین سادگی راه حل را پیدا کرده باشم. با شنیدن نام قلم، ما فقط به یک نوک فکر میکردیم، اما آن قانون به من گفت که به دوتایی و چندتایی شدن هم فکر کن. من هم فکر کردم که اگر قلم من به جای یک نوک، دو نوک داشته باشم، یکی مینویسد و دیگری همزمان میخواند!
و از آن زمان گره خوردید با این علم جدید نوآوری؟
حقیقت این است که من خودم را خلاق و توانمند نمیدیدم، اما نوع تفکرم چنان تغییر کرد که دیگر نتوانستم از این علم دل بکنم. نزدیک 20 سال است که همه کار و زندگیام در همین زمینه است.
با پسزمینه کامپیوتری خود چه گرهها و تعاملاتی را در زمنیه نوآوری ایجاد کردید؟
یکی از اولین چیزهایی که دیدم، این بود که استادانTRIZ بدون ابزارهای کامپیوتری کار میکردند. اطمینان داشتم کامپیوتر و تولید نرمافزار و ایجاد بانکهای اطلاعاتی قوی، سرعت نوآوری و حل مساله را بالا میبرد. همین طور هم شد. در برترین نرمافزارهایی که تا کنون در این زمینه تولید شدهاند، نقش کلیدی در طراحی معماری داشتهام. شانس من این بود که هم کامپیوتر میدانستم و هم ادبیات تخصصیTRIZ را میدانستم. الان این نرمافزارها را در مراکز تحقیق و توسعه و واحدهای طراحی و مهندسی شرکتهای مختلفی در آمریکا و اروپا و ژاپن و دیگر کشورهای آسیایی مورد استفاده قرار میدهند و کنفرانسهای سالانه هم برای ارایه خروجیهایشان برگزار میکنند.
این نرمافزارها چه ویژگیهایی دارند؟
تلفیقی هستند از ابزارهای فکری که به کاربر در ایدهپردازی بهتر کمک میکنند و دستهبندیهای حسابشده علمی اختراعها. دستهبندی علمی آنها هم از دو جنبه قابل توجه است؛ یکی علمی که اختراع به طور مشخص بدان تعلق دارد و دیگری طبقهبندیهای خود دانشTRIZ و نوآوری نظامیافته. شما هر لحظه با آن اطلاعات مرتبط و مفیدی که خود جزو برترین ایدههای دنیا است سر و کار داری. این سرعت و دقت و کیفیت کار تولید چیزهای نو را بالا میبرد.
از نگاه شما، نوآوری و دنیای دیجیتال چطور بر هم اثر میگذارند؟
با پیشرفتهای امروزی دنیا در زمینه IT جهشهای اصلی این مقطع نتیجه و محصول نوآوری هستند. حالا باید فرصت داد تا گامهای بلند دیگری در آینده برداشته شود، اگر نه هر کاری که بخواهید انجام دهید راهحلهای بسیار خوب نرمافزاریشان تدبیر شدهاند. به خصوص در دنیای وب که دانش در دست جوانها است. اما زمینه اصلی بروز نوآوریها در چطور استفاده کردن از ابزارهای نرمافزاری و سختافزاری امروزی است. شما هر ایدهای داشته باشید در دنیای وب شدنی است. اما کدام ایده؟ کدام نیاز از کدام مشتری است که باید شما در پی برآورده کردنش باشید؟ اینجا است که نوآوری گره میخورد با ابزار. بسیاری از شرکتها را میبینید که برای داشتن مغزهای متفکر و ایدهپرداز هزینه بسیار میکنند، چرا که میدانند آینده بدون آنها برایشان با شکست همراه است. موفقترینهای دنیای دیجیتال امروز، نوآورترینها هستند نه آنها که صرفا ساختمان و کارکنان و سرمایه بسیار دارند.
محمود کریمی
گفت و گو
