ضرورت تجدید حیات سازمان کنفرانس اسلامی‌

اجلاس دو روزه سازمان کنفرانس اسلامی امروز علاوه بر تحولات اخیر فلسطین، به بررسی اوضاع عراق، افغانستان و دارفور در سودان می‌پردازد و ضمن محکومیت موج اخیر اسلام‌ستیزی و اهانت به مقدسات اسلامی در اروپا، حملات اخیر اسرائیل به غیرنظامیان فلسطینی را تقبیح خواهد کرد.

همچنین این سازمان بنا بر خواسته گروه‌های مدافع حقوق بشر از عمرالبشیر، رئیس‌جمهور سودان خواهد خواست تا نقش فعال‌تری در زمینه توقف درگیری‌ها در دارفور ایفا کند.

اما از نکات جالب این اجلاس آن است که امریکا برای نخستین بار نماینده‌ای را به اجلاس سازمان کنفرانس اسلامی می‌فرستد.

سادا کیومبر، پاکستانی تبار و مسلمان بوده و یک بازرگان و تاجر در ایالت تگزاس است.

کاندولیزا رایس، وزیر خارجه امریکا هدف از این اقدام را بخشی از برنامه‌ها و سیاست‌های کشورش برای گفتگوی بیشتر با جامعه مسلمان عنوان کرده، اما کارشناسان سیاسی بر این باورند که امریکا با هدف بهتر کردن چهره مخدوش خود و ترمیم آن در جهان اسلام، چنین رویکردی را برگزیده است.

با این حال مصطفی بروجردی، سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان کنفرانس اسلامی، تعیین کامبر به عنوان نماینده ویژه امریکا را خارج از چارچوب مقررات و قوانین این سازمان دانست و تاکید کرد: هر کشور غیراسلامی برای حضور در این سازمان به عنوان ناظر باید یک پروسه طولانی را طی کند که دولت امریکا در این زمینه کاری انجام نداده است.

اما روسیه  قبلا پیشدستی کرده و ژوئن 2005 به عنوان عضو ناظر به عضویت سازمان کنفرانس اسلامی درآمده است . این کشور به بهانه وجود بیش از 20 میلیون مسلمان روس، وزیر امور خارجه خود سرگئی لاوروف را راهی داکار کرده است.

سازمان کنفرانس اسلامی در یک نگاه

پس از به آتش کشیده شدن مسجدالاقصی در سال 1969 میلادی  که قلب مسلمانان جهان را جریحه‌دار کرد  سران کشورهای اسلامی با هدف محکوم کردن این جنایت در رباط، پایتخت مغرب گرد هم آمدند و نخستین پایه‌های تفکر 50 ساله (جهان اسلام) را برای ایجاد تشکلی اسلامی بنیان گذاشتند.

6 ماه پس از آن حادثه تاریخی، برای اولین بار وزیران امور خارجه کشورهای اسلامی براساس تصمیم دبیرکل سازمان در جده عربستان گرد هم آمدند و مقر سازمان را شهر جده به صورت موقت قرار دادند تا پس از آزادسازی قدس، مقر سازمان به این شهر انتقال یابد.

فوریه سال 1972 در پی برگزاری سومین اجلاس وزیران خارجه سازمان کنفرانس اسلامی، منشور سازمان کنفرانس اسلامی با هدف تحکیم و همبستگی میان کشورهای اسلامی در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، علمی و اجتماعی تصویب شد.

سازمان کنفرانس اسلامی با داشتن 57 کشور مسلمان عضو، 74 درصد از ذخایر نفت شناخته شده جهان، 50 درصد ذخایر گاز جهان و تملک 20 درصد مناطق آبی و خاکی مهم جهان و 5/1 میلیارد جمعیت از پتانسیل بسیار بالایی در معادلات جهانی برخوردار است.

سازمان کنفرانس اسلامی از 3 رکن تشکیل شده که شامل کنفرانس سران، کنفرانس وزرای خارجه و دبیرخانه است که از ارکان اجرایی کنفرانس بوده و دبیرکل، ریاست آن را به عهده دارد.

البته دیوان بین‌المللی عدل اسلامی نیز رکن چهارم آن را برعهده داشته که متاسفانه هیچ‌گاه شکل عملی به خود نگرفته است.

ایران و سازمان کنفرانس اسلامی‌

بی‌شک ایران یکی از کشورهای مهم در جهان اسلام به شمار می‌رود و به عنوان یکی از کشورهای موسس این سازمان مشارکت گسترده‌ای در فعالیت‌های این سازمان دارد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، روابط ایران و این سازمان شکل تازه‌ای به خود گرفت و پس از پایان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران نیز فصل جدیدی در این روابط گشوده شد.

دلیل این امر آن بود که اولا مناسبات با کشورهای عربی که به دلیل جنگ کاهش یافته بود، افزایش یافت و از سوی دیگر با فروپاشی شوروی سابق تعداد زیادی از کشورهای استقلال یافته نیز که مسلمان و در حوزه تمدن ایران بودند، در این سازمان حضور یافتند.

ایران در ششمین اجلاس سران و نوزدهمین اجلاس وزرای امور خارجه شرکت فعال داشت و از آن زمان به بعد بود که ایران میزبان بسیاری از اجلاس‌های این سازمان شد. در این دوره ایران نقش فعالی در بحران بوسنی و هرزگوین ایفا کرد.

در این زمان همچنین ایران به ریاست دوره‌ای این سازمان دست یافت و برای مدت 3 سال که ریاست آن را به قطر تحویل داد، رئیس سازمان کنفرانس اسلامی بود.

در حال حاضر روزآمد نبودن ساختار و اهداف، سازمان کنفرانس اسلامی را تهدید می‌کند، در حالی که جامعه اسلامی با مشکلات و مسائل مختلفی دست به گریبان است و جهان غرب می‌کوشد تا جهان اسلام را خشن و تروریست معرفی کند و ضمن تهاجم به کشورهای اسلامی در پی اختلاف‌افکنی میان فرقه‌ها و مذاهب اسلامی است. نقش این سازمان به عنوان یک نهاد فراگیر بین‌المللی بسیار حساس بوده و ضرورت بازنگری اهداف و فعالیت‌های آن می‌تواند منافع بیش از 5/1 میلیارد مسلمان را تامین کند.

نبود ضمانت‌های اجرایی برای مصوبات  و قطعنامه‌های این سازمان نیز یکی از نقاط ضعف اساسی سازمان کنفرانس اسلامی است که لازم است ایران در اجلاس داکار بر این نکته تاکید بیشتری کند.