جای خالی استاندارد و فناوری در ساخت بخاری های گازی

در واقع هر گاه صحبت از قاتل نامرئی به میان آمده ، انگشت اتهام به سوی فرهنگ پایین ، ناآگاهی و بی دقتی در خرید بخاری گازی استاندارد توسط مردم و مصرف کنندگان اشاره رفته است ، بی آن که اعلام شود بسیاری از این مرگ ومیرها شاید به علت رعایت نشدن استانداردهای ملی ایران در ساخت بخاری گازی و عقب ماندگی در ساخت بخاری های گازی مدرن و بی خطر همپای سایر کشورهای دنیا باشد. نگاهی به وضعیت بخاری های گازی موجود در بازار، این قضاوت را تایید می کند.

فناوری های نوین

برای کاستن از نقش بخاری گازی در مرگ ومیر ، 2 راهکار چاره اندیشی شده است ؛ راهکار اول ، هشدار هنگام کاهش اکسیژن موجود در محیط منزل و راه دوم بی نیاز کردن بخاری از استفاده از هوای داخل منزل برای احتراق است.

در بخش اول ، دستگاهی بسیار ارزان قیمت برای تشخیص میزان اکسیژن هوای موجود در فضای کار بخاری و خاموش کردن بخاری در صورت کاهش میزان اکسیژن در حد مجاز، تقریبا در تمامی بخاری های گازی ساخته شده در دنیا تعبیه می شود. قیمت این دستگاه تنها 2 دلار (1800 تومان) است اما در بخش دوم ، بخاری های گازی نسل سوم ساخته و به بازار عرضه شده است.

این بخاری ها با برخورداری از فن و دودکش دوجداره ، هیچ نیازی به استفاده از هوای داخل فضا برای احتراق بخاری گازی ندارند و با استفاده از مکش و تخلیه هوای بیرون به وسیله فن و دودکش ، احتمال هرگونه کاهش اکسیژن در هوای داخل و خفگی ناشی از آن را از بین می برند. حال با این وضعیت ، این سوال مطرح می شود که بخاری های گازی ساخت ایران از کدامیک از این استانداردها برخوردارند؟ کناری ، کارشناس ارشد سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور دراین باره به خبرنگار ما می گوید: متاسفانه دستگاه هشداردهنده کاهش اکسیژن فضا در بخاری های گازی ساخت ایران به استثنای بخاری های جدید بدون دودکش نصب نمی شود. این در حالی است که ضوابط استاندارد، کارخانجات را موظف به نصب این دستگاه می کند. وی افزود: این دستگاه بسیار ارزان و ساده است ، اما کارکرد بسیار مهمی دارد، به طوری که با آزمایش خودکار میزان اکسیژن در صورت کاهش اکسیژن از حد مجاز بخاری را خاموش می کند. اخیرا در بخاری های بدون دودکش که به بازار آمده ، این دستگاه نصب شده است ؛ اما باید توجه داشت بخاری های بدون دودکش طوری نیستند که مصرف عمری بالایی داشته باشند؛ چراکه اولا نمی توانند به تنهایی و بدون استفاده از وسیله کمکی فضای زیادی را گرم کنند و ثانیا برای استفاده در منازل و فضاهای بسته مانند اتاق خواب یا حمام مناسب نیستند و احتمالا باعث بروز حادثه می شوند. این بخاری ها بیشتر برای فضاهایی که به طور مستمر هوا در آنها جریان دارد، مانند مغازه ها مناسبند لذا نمی توان گفت نصب دستگاه هشداردهنده اکسیژن در این بخاری ها، کمکی به ارتقای استاندارد بخاری گازی در کشور است.

موسسه استاندارد باید کارخانه ها را وادار به نصب این دستگاه بکند؛ چراکه خرید بخاری گازی دارای آن ، تفاوت قیمت چندان زیادی هم با نوع معمولی و فاقد آن نخواهد داشت لذا بازار آن هم وجود دارد. وی درباره بخاری های گازی موجود در کشور نیز گفت : دنیا در حال تجربه نسل سوم این بخاری هاست ؛ اما در ایران کماکان بخاری های نسل اول ساخته می شود و حتی در حیطه بخاری های نسل دوم که در دنیا تقریبا منقرض شده ، وارد نشده ایم.

وی توضیح داد: بخاری های نسل اول از هوای فضای بسته درونی برای احتراق استفاده می کند. یعنی اکسیژن درونی منزل را مکش کرده و استفاده می کند. احتمال خفگی در صورت عدم ورود اکسیژن جدید به فضا در این نوع بخاری ها زیاد است و حوادث رخ داده هم بر اثر نصب بد دودکش و عدم تبادل هوای مربوط به این قسمت است.

وی افزود: در بخاری های گازی نسل دوم برای حل نسبی این مشکل اقدام به نصب فن کرده اند که امکان تبادل هوا را فراهم می کند و تا حدی احتمال کاهش اکسیژن فضا را با تبادل نسبی هوا کم می کند، اما در بخاری های نسل سوم مشکل کاهش اکسیژن با 2عامل کاملا حل شده است.
عامل اول ، وجود همان فن و عامل دوم دودکش های دوجداره است که امکان تبادل هوا را فراهم می کند. در این حالت بخاری برای احتراق نیازی به اکسیژن فضای داخلی ندارد، چرا که فن اکسیژن مورد نیاز بخاری را از بیرون به داخل پمپاژ می کند و هوای استفاده شده بخاری از دودکش دوجداره خارج می شود.وی تصریح کرد: متاسفانه در ایران به دلایل غیرفرهنگی ، اقتصادی و تکنولوژیکی ، حتی نسل دوم بخاری گازی هم ساخته نشده ، چه رسد به نسل سوم ؛ البته یادآوری می کنم که استفاده از بخاری های نسل سوم نیازمند تغییر طراحی در ساختمان و تعبیه دودکش ها از جنس و در نقاطی خاص است که سازمان بهینه سازی مصرف سوخت با همکاری موسسه استاندارد و وزارت مسکن و شهرسازی مشغول تدوین استاندارد اجباری کردن آن در آینده نزدیک است.

کناری گفت : با این حال همیشه فرهنگ مصرف کنندگان و عدم دقت کافی آنان در خرید بخاری گازی ، علت حوادث گازگرفتگی و به قول مطبوعات قاتل نامرئی نیست. ردپای رعایت نکردن استانداردها، نبود فشار لازم قانونی به سازندگان بخاری و عقب ماندگی فناوری ساخت بخاری گازی نیز در این ماجرا بخوبی مشهود و مغفول مانده است.

استاندارد ملی بخاری گازسوز را اصلاح کرده ایم

همچنین خبرنگار ما سعی کرد که واکنش و پاسخ توسعه استاندارد را به این موارد دریافت کند که با وجود تماس های پیاپی ، رئیس این موسسه حاضر به مصاحبه نشد؛ اما روابط عمومی موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران از تجدید نظر در استاندارد ملی بخاری گازسوز و تصویب آن در کمیته ملی استاندارد مصنوعات مکانیکی این موسسه خبر داد. تجدیدنظر در استاندارد این وسیله گرمایشی با هدف افزایش ایمنی و حفظ سلامت مصرف کنندگان انجام شده است.

تولید بخاری در کشور مشمول رعایت استانداردهای اجباری است.

این روابط عمومی افزود: اجباری شدن استاندارد در تولید و نصب سیستم قطع کننده گاز هنگام کاهش اکسیژن در محیط از نکات برجسته در تجدید نظر استاندارد ملی بخاری گازسوز اعلام شده است.

استانداردهای ملی در مواقع لزوم با هدف اصلاح یا تکمیل آنها همگام با پیشرفت های ملی و جهانی مورد تجدید نظر قرار می گیرند. دقت در نصب دودکش های بخاری برای جلوگیری از پراکندگی گازهای سمی در محیط و خطر گازگرفتگی از دیگر مواردی است که در اطلاعیه روابط عمومی موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران بر روی آن تاکید شده است.

این روابط عمومی همچنین تصریح کرد: با تولیدکنندگان وسایل گرمازای غیراستاندارد برخورد قانونی شده است و نام این واحدها از طریق رسانه های جمعی به اطلاع عموم خواهد رسید.