مطالبات سفیدپوشان در بهارستان

جام جم آنلاین: تقویم که به ولادت حضرت زینب (س) و روز پرستار می‌رسد، رسانه‌ها و مسؤولان به قدردانی از زحمات پرستاران می پردازند اما واقعیت فعالیت جامعه پرستاری با شیفت‌های فرسایشی و تعرفه‌های غیرمنصفانه و تاخیر در معوقات و ...، همراه است. آنچه روشن است این است که این روزها، کادر درمان کشور ، بعد از روزهای همه‌گیری کرونا، بیش از هر زمان دیگری در محاصره فشار کاری و فروسدگی قرار دارند؛ وضعیتی که پیش از این، رهبر شهید هم بارها درباره آن تذکر داده بودند و امسال هم رهبر انقلاب، در پیامی تازه به مناسبت روز پرستار، با دست گذاشتن بر شرایط دشوار و فشارهای ویژه بدخواهان بر بخش دارو و درمان، بر ضرورت توجه به جامعه پرستاری تأکید کردند؛ جامعه‌ای که به گفته ایشان، تقویت آن و حفظ و ارتقای دانش، مهارت، توان، نشاط، انگیزه و کرامت پرستاران، به‌ویژه پرستارانی که خود را وقف خدمت در مراکز دولتی و عمومی کرده‌اند، تاثیر مستقیمی بر سلامت و امنیت جسمی و روحی جامعه دارد. اما چطور می‌توان به این تذکرهای هرساله، جامعه عمل پوشاند؟در سال‌های اخیر اقداماتی مانند افزایش تعرفه خدمات پرستاری، اصلاح مبلغ اضافه‌کار و پیگیری برای جذب نیروی انسانی انجام شده است؛ اما این اقدامات هنوز نتوانسته مشکلات ساختاری حرفه پرستاری را برطرف کند. البته که رئیس مجلس شورای اسلامی هم در پیام خود از عزم مجلس برای پیگیری مطالبات به حق پرستاران گفته بود. اما  حالا دو طرح در مجلس در مسیر اعلام وصول قرار گرفته که در صورت تصویب و اجرای درست، می‌تواند بخشی از این مشکلات را از حالت وعده‌های مناسبتی خارج و به تکلیف قانونی تبدیل کند. «طرح مراقبت جامع پرستاری» و «طرح اصلاح قانون سازمان نظام پرستاری» مدتی است روی میز مجلس مانده و در انتظار تصویب است!

طرح مراقبت جامع پرستاری و تعریف پرستار

جامعه کشور روز به روز سمت سالمندی پیش می‌رود؛ چنانچه بسیار بدیهی و روشن است که در سال‌های آینده و با سالمند شدن بافت جمعیتی کشور، مراقبت بالینی از بیمارستان‌ها به درون خانه‌ها کشیده خواهد شد. روندی پرتقاضا و البته پرسود اما رها شده به حال خود! در واقع اگر امروز پدربزرگ یا مادری بدحال در منزل داشته باشید و با یکی از شرکت‌های خدمات بالینی تماس بگیرید، چه سازوکاری تضمین می‌کند فردی که با یک سرنگ یا سوند وارد خانه می‌شود، یک پرستار رسمی و کارآزموده باشد و نه فردی که تنها دوره‌ای چندروزه را گذرانده است؟

موضوعی که یکی از اساسی‌ترین ابعاد طرح مراقبت جامعه پرستاری را تشکیل می‌دهد و سید محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، در گفت‌وگو با جام‌جم، از همین خلأ قانونی می‌گوید:«با توجه به اینکه جامعه ما به سمت سالمندی پیش می‌رود، نیاز مردم به مراقبت‌های پرستاری به‌ویژه در منزل روز‌به‌روز بیشتر می‌شود. اما واقعیت این است که در قوانین کشور، هنوز هیچ تعریف مشخصی نداریم که اصلاً پرستار کیست. اگر شما کسی را به عنوان پرستار به خانه بیاورید، چه نهادی صلاحیت او را تأیید کرده است؟»

جمالیان ادامه می‌دهد که درست است که شرکت‌هایی برای چنین خدماتی تأسیس شده‌اند، اما افرادی که به عنوان پرستار به بالین بیماران اعزام می‌شوند، در مواردی فاقد صلاحیت لازم هستند: «چون قانون تا امروز در این باره سکوت کرده، عملاً دست نظارت هم بسته است.» برای همین هم جمالیان راه نجات از این آشفته‌بازار را تصویب طرح جامع می‌داند و به جام‌جم توضیح می‌دهد: «طرح جامع مراقبت پرستاری دقیقاً با این هدف تدوین شده تا تعریف کند پرستار کیست و چه تفاوت‌هایی در سطوح مختلف کاری وجود دارد. در این طرح سه رده تخصصی، عمومی و مدیریتی تعریف شده و جایگاه کمک‌پرستار تا پرستار تخصصی مرزبندی می‌شود. همچنین مرجع تأیید صلاحیت حرفه‌ای، نهاد تعیین‌کننده تعرفه‌ها و در نهایت مرجع رسیدگی به قصور و شکایات مردم کاملاً روشن خواهد شد.»

به نظر می‌رسد که به زبان ساده‌تر، این طرح برای کادر پرستاری یک شناسنامه کاری قانونی تعریف می‌کند تا حقوق بیمار و درمانگر همزمان حفظ شود. بر اساس پیشنهادهای ارائه‌شده در این طرح، سازوکاری مشابه پروانه پزشکی، برای پرستاران شکل خواهد گرفت و شورای پرستاری، زیر نظر مستقیم وزیر بهداشت، متولی احراز و صدور پروانه‌های حرفه‌ای خواهد شد؛ اتفاقی که بساط مداخله افراد فاقد صلاحیت در سلامت خانواده‌ها را جمع می‌کند.

طرح اصلاح قانون سازمان نظام پرستاری همچنان در انتظار تصویب

اما طرح دوم، بازنگری در قانونی است که دو دهه از عمر آن می‌گذرد. ساختار نظام پرستاری کشور در سال‌های آغازین دهه ۸۰ پی‌ریزی شد؛ روزهایی که نه فناوری‌های مراقبت‌های ویژه این اندازه پیشرفته بود، نه گرایش‌های متعدد تخصصی و ارشد و دکتری به این شکل متولد شده بودند و نه نقشه نظام سلامت تا این حد دگرگون شده بود. جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت مجلس در گفت‌وگو با جام‌جم، به ضرورت به‌روزرسانی این تشکل صنفی، تخصصی اشاره کرد و گفت: «قانون سازمان نظام پرستاری متعلق به ۲۰ سال پیش است. در این بیست سال تحولات شگرفی در جامعه پرستاری رخ داده، تخصص‌های نوین شکل گرفته و نقش پرستار در تیم سلامت، اساسا دگرگون شده است. این طرح آمده تا کوتاهی‌ها و خلاهای قانون قبلی را برای پرستاران پوشش دهد و آن‌ها را به مطالبات و حقوق قانونی به حق خود برساند.» در حال حاضر متن قانون جامع پرستاری به مجلس ارسال شده و با مساعدت هیأت‌رئیسه، در همین روزها در صحن علنی اعلام وصول می‌شود؛ هرچند طرح اصلاح قانون نظام پرستاری هنوز در مرحله بررسی‌های کارشناسی و حقوقی قرار دارد.

روز پرستار سال بعد چگونه خواهد بود؟

تا زمانی که مطالبات یک قشر خاک‌خورده در بند تبصره‌ها، آیین‌نامه‌های سلیقه‌ای و دست‌اندازهای سازمانی باشد، هر ساله جشن‌های مناسبتی، به بازخوانی فهرست بدهی‌ها تبدل خواهد شد. این در حالی است که پرستاران، فارغ از هر تقدیر و تشکری، به دنبال قانونی شفاف و بودجه‌ای تضمین‌شده هستند تا به جای چند شیفت متوالی دویدن برای جبران هزینه‌های زندگی، تمام توان خود را صرف نجات جان انسان‌ها کنند. شاید برای همین است که محمد جمالیان، در پاسخ به اینکه تصویب این طرح‌ها چه آورده‌ای برای بدنه پرستاری کشور دارد، می‌گوید: «اگر این دو طرح قانونی عملیاتی شوند، اصلاً دیگر لازم نیست هر سال در روز پرستار، به مسئولان تذکر دهیم که به این قشر رسیدگی کنید؛ چراکه این قوانین، ریل‌گذاری مشخصی دارند و خودشان حقوق حقه پرستاران را اعمال می‌کنند.» او نسبت به شانس تصویب این بسته‌های قانونی خوشایند برای جامعه پرستاری کشور، خوش‌بین است و معتقد است که با اقبال و اراده مثبتی که امروز نسبت به موضوع پرستاری در مجلس وجود دارد، اطمینان دارم که قانون جامع خدمات پرستاری در همین دوره تصویب خواهد شد:« نگاه کلی به جامعه پرستاری بسیار ویژه است؛ به‌خصوص با حساسیتی که رهبر شهید و رهبر معظم انقلاب نسبت به این قشر داشته و دارند. این هم‌صدایی، دولت و مجلس را ملزم می‌کند که بسیار جدی‌تر از گذشته به حوزه سلامت و پرستاری ورود کنند.» آن‌وقت است که این دو طرح عملی شود، دیگر لازم نیست هر سال در روز پرستار یادآوری کنیم که به پرستاران رسیدگی کنید؛ این طرح‌ها خودشان حقوق پرستاران را اعمال می‌کنند!