تلویزیون در عصر رقابت

با وجود تحولات شتابان و گسترش افسارگسیخته فضای مجازی که منجر به تغییر رویکردها و کمرنگ ‌شدن جایگاه رسانه‌های مکتوب در مقایسه با گذشته شده، صداوسیما نه‌تنها یک رسانه بلکه یک نهاد با پایگاه مخاطب خاص و وفادار باقی‌مانده است. با این ‌حال، حفظ این جایگاه در برابر رقابت‌های فشرده رسانه‌ای نیازمند اتخاذ تدابیر سنجیده‌تر و برنامه‌ریزی‌های راهبردی است تا این سازمان بتواند نه‌تنها مخاطبان فعلی خود را حفظ کند بلکه دایره نفوذش را در میان مخاطبان گسترش دهد. 

از سوی‌ دیگر نقش تلویزیون در کانون گرم خانواده‌ها، نقشی بی‌بدیل و تعیین‌کننده است. به‌ویژه در ساعات اوقات فراغت که اعضای خانواده در کنار یکدیگر حضور دارند، این رسانه می‌تواند نقش مرجعیت فرهنگی را ایفا کند. برای تحقق این جایگاه ضروری است سازمان، نیازسنجی از جامعه را از یک مفهوم تئوریک به یک اقدام عملیاتی تبدیل کند. شناخت عمیق و دقیق لایه‌های مخاطبان، پیش‌شرط برنامه‌ریزی است؛ بدین معنا که باید برای هر گروه، متناسب با نیازها و دغدغه‌های‌شان محتوا تولید شود. به‌عنوان نمونه، توجه ویژه به برنامه‌های خانواده‌محور برای قشر خانم‌های خانه‌دار و فرزندان یا تنوع‌بخشی به محتوای شبکه‌های ورزشی برای جلب نظر نسل جوان و نوجوان، از ضروریات این راهبرد است تا تلویزیون بتواند به‌عنوان انتخاب اول خانواده همچنان باقی بماند. 

در حوزه عملکرد صداوسیما در شرایط بحرانی و جنگی اخیر نیز می‌توان نمره قابل ‌قبولی به این سازمان داد چراکه سرعت عمل در اطلاع‌رسانی لحظه‌ای و به‌روزرسانی مداوم اخبار، نقطه اتکای این دوره بود. با این ‌حال، در بخش استفاده از کارشناسان، ضرورت تجدید نظر به شکلی جدی احساس می‌شود. اقناع‌گری مردم نیازمند حضور کارشناسانی است که افزون بر تجربه، اشراف جامع و عمیق به موضوعات داشته باشند. دعوت از افرادی که فاقد دیدگاه‌های کارشناسی به‌روز یا تحلیل‌های متقن هستند، نه‌تنها به اقناع مخاطب کمک نمی‌کند بلکه باعث سرخوردگی و خستگی مخاطب شده و در نهایت، تلویزیون را از جایگاه رسانه‌ای قابل ‌اعتماد فاصله می‌دهد. 

در دنیای پر از اخبار زرد و هجمه اطلاعاتی فضای اینستاگرام، تنها راه تلویزیون برای حفظ و ارتقای جایگاه خود، به‌روز بودن و نبض‌سنجی از جامعه است. برنامه‌ها باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که پیوندی ناگسستنی با شرایط واقعی و نیازهای حقیقی مردم داشته باشند چراکه فقدان درک نیازهای واقعی جامعه منجر به شکست در برنامه‌ریزی خواهد شد. اگر صداوسیما بتواند همچنان با تقویت برنامه‌های فرهنگی و ورزشی پاسخی درخور به نیازهای جامعه دهد، مخاطب دیگر نیازی به جست‌وجو در منابع غیررسمی یا غیر‌تایید شده احساس نخواهد کرد. 

به‌عنوان یک مخاطب در مورد تجربه شخصی‌ام باید بگویم تلویزیون همچنان جایگاه خود را در برنامه روزانه‌ام دارد؛ به‌گونه‌ای که تا حد امکان تحلیل‌های سیاسی و اخبار را به‌دقت گوش می‌دهم تا از جریان رویدادها مطلع باشم. علاوه بر این، تماشای رویدادهای مهم ورزشی_ به‌ویژه مسابقات آسیایی یا جهانی که نام ایران در آن مطرح است_ برای من جذابیت خاصی دارد. این رویدادها به‌اندازه‌ای دارای کشش و اهمیت هستند که به‌عنوان یک مخاطب، وقت خود را برای پیگیری آن اختصاص دهم.