البرز باید برای اقتصاد خود «تقویم توسعه» داشته باشد
البرز شاید از نظر وسعت، استانی کوچک باشد، اما تراکم کم‌نظیر ظرفیت‌های صنعتی، قرار گرفتن در شاهراه ارتباطی چند استان، وجود شهرک‌های صنعتی متعدد و حضور هزاران واحد تولیدی، این استان را به یکی از قطب‌های مهم اقتصادی کشور تبدیل کرده است. با این حال، خروج بخشی از سرمایه و گردش مالی بنگاه‌های مستقر در البرز به تهران، کمبود انرژی و نیروی انسانی و برخی موانع قانونی و زیست‌محیطی، از جمله چالش‌هایی است که آینده اقتصادی استان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
حمیدرضا فرشباف، از فعالان باسابقه اقتصادی و از چهره‌های مؤثر در شکل‌گیری ساختار‌های تشکلی بخش خصوصی البرز، معتقد است راه عبور از این چالش‌ها، نه در تصمیم‌های مقطعی، بلکه در هدف‌گذاری مشخص، کار تیمی، ایجاد مشوق برای سرمایه‌گذاری و تدوین نقشه راه توسعه اقتصادی استان است.
او در گفت‌و‌گو با جام‌جم البرز از روز‌های شکل‌گیری استان البرز و تلاش برای ایجاد کانون کارآفرینان، اتاق بازرگانی و خانه صنعت می‌گوید و تأکید دارد که البرز باید برای سال‌های آینده یک هدف مشخص و قابل اندازه‌گیری داشته باشد.
از یک ایده تا شکل‌گیری ساختار اقتصادی البرز
آقای فرشباف، برای آغاز گفت‌و‌گو بفرمایید ایده شکل‌گیری تشکل‌های اقتصادی در البرز از کجا آغاز شد؟
بحث استان شدن البرز از سال ۱۳۸۸ جدی شد و در سال ۱۳۸۹ این اتفاق تحقق پیدا کرد. آن زمان عده‌ای معتقد بودند البرز ظرفیت و زمینه لازم برای استان شدن را ندارد. از طرف دیگر، بخش خصوصی نیز عمدتاً در تهران سرمایه‌گذاری کرده بود؛ چراکه هنوز مرز اقتصادی و هویتی مشخصی میان تهران و البرز شکل نگرفته بود.
در همان مقطع، ایده‌ای به ذهن من رسید که بعد‌ها دولت نیز از آن استفاده کرد و آن، کانون کارآفرینان بود. نخستین رئیس کانون کارآفرینان استان نیز بنده بودم.
افرادی را که در تهران حضور داشتند، اما در البرز سرمایه‌گذاری کرده بودند، شناسایی و دور یک میز جمع کردیم. خوشبختانه بزرگان استان نیز از این حرکت استقبال کردند، به‌ویژه استاندار وقت، آقای فرهادی، که مدتی نیز مشاور اقتصادی ایشان بودم.
این تجربه به ما نشان داد که البرز نیازمند تشکل‌های تخصصی است. به همین دلیل در حوزه‌هایی مانند دارو، قطعات خودرو، پلاستیک، نساجی، آرایشی و بهداشتی و دیگر بخش‌ها، انجمن‌های تخصصی شکل گرفتند.
اتاق بازرگانی؛ نقطه اتصال فعالان اقتصادی
پس از آن، اتاق بازرگانی البرز نیز شکل گرفت. این مسیر چگونه طی شد؟
حدود سه ماه پس از استان شدن البرز، کار تشکیل اتاق بازرگانی را آغاز کردیم. از بزرگان و فعالان اقتصادی استان دعوت کردیم تا دور یک میز جمع شوند و از تجربیات آنها در اتاق تهران استفاده کردیم.
خوشبختانه استقبال خوبی صورت گرفت. تا آن زمان تشکل اقتصادی مستقلی با این جایگاه در البرز وجود نداشت. پس از تشکیل اتاق، تعداد بیشتری از فعالان کسب‌وکار و کارآفرینان در یک ساختار مشخص گرد هم آمدند.
بعد از انتخابات اتاق نیز کمیسیون‌های تخصصی از جمله کمیسیون‌های صنعت، بازرگانی، گردشگری، معدن، کشاورزی و اقتصاد شکل گرفتند تا موضوعات تخصصی هر حوزه به صورت جداگانه پیگیری شود.
چرا خانه صنعت را ایجاد کردیم؟
شکل‌گیری خانه صنعت هم ادامه همین مسیر بود؟
بله. بعد از مدتی احساس کردیم که ظرفیت‌های صنعتی استان نیازمند یک تشکل تخصصی‌تر است. با حضور انجمن‌های تخصصی، زمینه تشکیل خانه صنعت فراهم شد.
طبق قانون، با وجود تعداد مشخصی انجمن تخصصی در استان می‌توان خانه صنعت ایجاد کرد. ما نیز با همکاری دوستان این مسیر را طی کردیم و خانه صنعت شکل گرفت.
افرادی که در البرز در حوزه‌هایی مانند صنایع غذایی، قطعات خودرو، نساجی، بتن و ساختمان سرمایه‌گذاری کرده بودند، در این مجموعه کنار یکدیگر قرار گرفتند.
حتی پیش از استان شدن البرز، با مسئولان خانه صنعت ایران رایزنی کرده بودم تا برای البرز یک دفتر ایجاد شود؛ اما اعلام شد ابتدا باید استان شدن البرز محقق شود. به همین دلیل، استان شدن البرز برای من از این جهت نیز اهمیت داشت که می‌توانست زمینه استقلال تشکیلاتی و فکری بیشتری را فراهم کند.
تشکل موفق؛ تشکلی که کار تیمی بلد باشد
شما سال‌ها در حوزه تشکل‌های اقتصادی فعالیت داشته‌اید. ویژگی یک تشکل موفق چیست؟
به اعتقاد من، کسی که وارد کار تشکلی می‌شود باید دو ویژگی داشته باشد؛ نخست، نظام را قبول داشته باشد و دوم، کار تیمی را بلد باشد.
البته قبول داشتن نظام به معنای نپذیرفتن نقد نیست. می‌توان در چارچوب نظام، نقد کرد و برای اصلاح امور پیشنهاد داد.
اما کار تیمی اهمیت زیادی دارد. کار تیمی با کار گروهی متفاوت است. در کار تیمی، هر فرد مسئولیت مشخصی دارد، کار خودش را انجام می‌دهد و در برابر عملکرد خودش پاسخگو است.
من همین انتظار را از تشکل‌های اقتصادی استان دارم؛ هرکس مسئولیت خود را بپذیرد و پاسخگوی عملکرد خود باشد.
اقتصاد البرز به استراتژی نیاز دارد
تشکل‌های اقتصادی در شرایط فعلی چه نقشی می‌توانند ایفا کنند؟
جامعه باید نیاز‌های خود را اولویت‌بندی کند و بر اساس این اولویت‌ها، استراتژی داشته باشد.
شرایط کشور همیشه عادی نیست. در شرایط غیرعادی نیز به تیم‌های کاری نیاز داریم که بتوانند در کنار دولت قرار بگیرند و به حل مسائل کمک کنند.
تشکل‌ها می‌توانند در ایجاد انگیزه و امید در جامعه اقتصادی نقش داشته باشند. در بسیاری از کشور‌ها نیز اتحادیه‌ها و تشکل‌ها نقش مهمی در اقتصاد ایفا می‌کنند.
ما قوانین خوبی مانند قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار و قوانین مرتبط با رقابت‌پذیری داریم. اگر بخش قابل توجهی از ظرفیت این قوانین را اجرایی کنیم، تشکل‌های اقتصادی می‌توانند اثرگذاری بیشتری داشته باشند.
البرز کوچک است، اما ظرفیت‌هایش بزرگ است
ظرفیت واقعی البرز برای نقش‌آفرینی در اقتصاد کشور را چگونه می‌بینید؟
البرز از نظر وسعت کوچک است، اما از نظر ظرفیت اقتصادی بسیار متراکم است.
ما بزرگ‌ترین شهرک صنعتی کشور را داریم؛ علاوه بر آن، چهار شهرک صنعتی دولتی، شش شهرک صنعتی خصوصی و دو شهرک صنعتی تخصصی در استان فعال هستند.
این ظرفیت می‌تواند ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد کند. امروز استان‌ها با شاخص‌هایی مانند تولید ارزش افزوده و سهم در تولید ناخالص داخلی سنجیده می‌شوند.
البرز با این تعداد صنعتگر و بنگاه اقتصادی باید بتواند سهم واقعی خود را در اقتصاد کشور ایفا کند.
البته سه موضوع باید با جدیت دنبال شود: انرژی، نیروی انسانی متخصص و قوانین.
سرمایه‌ای که در البرز تولید می‌شود، نباید از البرز خارج شود
یکی از موضوعات مطرح‌شده، خروج گردش مالی شرکت‌هایی است که کارخانه‌هایشان در البرز است، اما منابع مالی‌شان در تهران متمرکز است. راهکار چیست؟
در این زمینه نمی‌توان صرفاً با قانون بازدارنده عمل کرد. چنین الزام صریحی وجود ندارد که کارخانه حتماً باید منابع بانکی خود را در همان استان نگهداری کند.
ضمن اینکه تهران برادر بزرگ‌تر البرز است. بسیاری از کارخانه‌هایی که امروز در البرز قرار دارند، ۶۰ یا ۷۰ سال سابقه دارند و در طول این سال‌ها با بانک‌های تهران کار کرده‌اند.
از سوی دیگر، فاصله تهران و البرز فقط حدود ۳۰ کیلومتر است. همین نزدیکی، در کنار مزیت‌هایی که دارد، گاهی به یک چالش تبدیل می‌شود.
راهکار، ایجاد انگیزه است.
یکی از مهم‌ترین اقدامات می‌تواند افزایش سطح اعتبار بانک‌های استان باشد. اگر بانک‌های البرز بتوانند متناسب با حجم فعالیت شرکت‌های بزرگ، خدمات اعتباری مناسب ارائه کنند، انگیزه بیشتری برای نگهداشت منابع مالی در استان ایجاد خواهد شد.
این اتفاق می‌تواند قدرت اقتصادی، آبادانی، توسعه و رقابت‌پذیری البرز را افزایش دهد.
مشوق مالیاتی؛ ابزار جذب سرمایه
در حوزه مالیات چطور؟
مشوق‌های مالیاتی نیز می‌توانند مؤثر باشند. امروز یکی از مهم‌ترین مناطق دارای معافیت مالیاتی در البرز، شهرک صنعتی اشتهارد است.
اگر می‌خواهیم سرمایه‌گذاری را در استان حفظ و تقویت کنیم، باید در برخی نقاط و حوزه‌ها، مشوق‌های بیشتری برای صاحبان صنایع ایجاد شود.
محیط زیست؛ مانع یا فرصت؟
محیط زیست یکی دیگر از موضوعات حساس بخش صنعت است. چگونه می‌توان میان توسعه صنعتی و الزامات زیست‌محیطی تعادل ایجاد کرد؟
محیط زیست موضوعی جدی است و باید الزامات آن رعایت شود. در البرز حدود چهار هزار پروانه بهره‌برداری و جواز تأسیس داریم و چندین شهرک صنعتی خصوصی نیز فعال هستند.
می‌توان همزمان با رعایت قوانین، به سمت روش‌های نوین رفت؛ از تصفیه‌خانه‌ها و سپتیک گرفته تا فیلتر‌ها و سامانه‌های کنترل آلایندگی.
حتی می‌توان البرز را در برخی حوزه‌های مرتبط با قوانین و فناوری‌های محیط زیستی به یک پایلوت تبدیل کرد.
رقابت برای جذب سرمایه‌گذار جدی است
آیا استان‌های دیگر در جذب سرمایه‌گذاری رقیب البرز هستند؟
قطعاً. استان قزوین، درست در کنار البرز، ظرفیت‌های صنعتی قابل توجهی ایجاد کرده است.
اگر سرمایه‌گذاری در البرز احساس کند شرایط در استان دیگری برای فعالیت مناسب‌تر است، فاصله کوتاه استان‌ها این امکان را فراهم می‌کند که سرمایه‌گذاری خود را منتقل کند.
مسئولان استان‌های دیگر نیز بیکار ننشسته‌اند و تلاش می‌کنند سرمایه و ارزش افزوده را به استان خود جذب کنند؛ بنابراین باید شرایطی فراهم کنیم که سرمایه‌گذار برای ماندن و توسعه فعالیت در البرز انگیزه داشته باشد.
پیشنهاد یک «تقویم اقتصادی» برای البرز
اگر بخواهید یک پیشنهاد مشخص برای آینده اقتصادی استان مطرح کنید، چه پیشنهادی دارید؟
پیشنهاد من این است که برای البرز یک تقویم و هدف مشخص توسعه اقتصادی تعریف کنیم.
حتی روزنامه جام‌جم می‌تواند در این زمینه نقش مطالبه‌گری داشته باشد. مثلاً مشخص کنیم البرز در سال ۱۴۰۷ باید به چه نقطه‌ای رسیده باشد.
این هدف باید صرفاً یک شعار نباشد؛ باید برای آن استراتژی نوشته شود و شاخص‌های قابل اندازه‌گیری داشته باشد.
باید مشخص کنیم بازار استان در آینده چگونه خواهد بود، مراکز خرید چه وضعیتی خواهند داشت، هتل‌ها و مراکز پذیرایی چگونه توسعه پیدا می‌کنند، راه‌های دسترسی چه وضعیتی خواهند داشت و سرمایه‌گذاری در چه حوزه‌هایی باید اولویت داشته باشد.
البرز؛ چهارراه اقتصادی کشور
موقعیت جغرافیایی استان چقدر می‌تواند در این برنامه نقش داشته باشد
موقعیت جغرافیایی البرز یک مزیت بزرگ است. ما در نقطه‌ای قرار داریم که به استان‌های تهران، قزوین، مازندران و استان‌های مرکزی کشور متصل هستیم و در مسیر ارتباطی استان‌هایی مانند همدان نیز قرار می‌گیریم.
این موقعیت را باید به یک فرصت اقتصادی تبدیل کنیم.
باید این چهارراه اقتصادی همیشه باز باشد و جریان سرمایه، کالا، خدمات و نقدینگی در آن حرکت کند.
اگر بتوانیم موقعیت جغرافیایی البرز را با زیرساخت‌های صنعتی، بانکی، گردشگری، خدماتی و حمل‌ونقل پیوند بزنیم، ظرفیت بسیار بزرگی برای ایجاد ارزش افزوده در استان شکل خواهد گرفت.
نسخه توسعه البرز؛ «هدف، زمان، برنامه و پاسخگویی»
در پایان، اگر بخواهید یک پیام به مدیران، فعالان اقتصادی و تشکل‌های استان بدهید، چه می‌گویید؟
امروز بیش از هر زمان دیگری به همدلی، کار تیمی، برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری قابل اندازه‌گیری نیاز داریم.
البرز ظرفیت‌های بسیار زیادی دارد، اما ظرفیت به‌تنهایی کافی نیست. باید این ظرفیت‌ها را به برنامه تبدیل کنیم، برای آنها زمان تعیین کنیم و میزان تحقق اهداف را مستمر بسنجیم.
اگر دولت، بخش خصوصی و تشکل‌های اقتصادی در کنار یکدیگر قرار بگیرند و هرکس مسئولیت خودش را بپذیرد و پاسخگوی عملکرد خود باشد، می‌توانیم سهم البرز را در اقتصاد کشور افزایش دهیم.
امیدوارم البرز در سال‌های آینده نه فقط به عنوان یک استان صنعتی، بلکه به عنوان یکی از محور‌های مهم اقتصادی، صنعتی و خدماتی کشور شناخته شود.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
بازگشت باشکوه اسطوره طنز
سریال «ماه عسل» با بازی اکبر عبدی؛ آماده باشید برای خندههای بیوقفه در شبکه سه
